Бала тәрбиесіне қағидалар
Ата-ана — баланың бақыты, бала — өмірдің жалғасы
Қазақ танымында ата-ананың орны бөлек: «Бала — адамның бауыр еті». Сондықтан әр ата-ана баласының білімді, парасатты, мәдениетті, тәртіпті, әдепті болып өсуін қадағалайды. Бала — өмірдің жалғасы, көз қуанышы, шаңырақ иесі. Ал бала үшін ең бірінші үлгі тұтар адам — ата-ана, яғни өз-өзін көретін айнасы.
Үлгі
Бала ең алдымен айтылған сөзден емес, көрген әрекеттен үйренеді.
Сыйластық
Отбасындағы құрмет — баланың өзіне сенімін, мінез мәдениетін қалыптастырады.
Мейірім
Мейірімділік адамның бет-әлпетінен, іс-әрекетінен көрінетін шынайы қасиет.
Орта
Құндылық отбасында нәр алып, мектепте және әлеуметтік ортада бекиді.
Бала тәрбиесіндегі негізгі қағидалар
Тәрбие — ұдайы еңбек. Төмендегі қағидалар баламен қарым-қатынасты жұмсартып, оның тұлға болып қалыптасуына тірек болады.
-
1
Сыйлау мен қадірлеуді ерте бастау
Баланы жас кезінен сыйлап, қадір-қасиетін, ар-намысын бағалап, дұрыс сөйлесіп, дұрыс қарым-қатынас жасаған абзал.
-
2
Дөрекілік — тәрбиедегі әлсіз әдіс
Әдепсіз сөз бен дөрекі айқай баланы соған үйретіп қояды немесе ол да дөрекі жауап қайтаруға бейімделеді.
-
3
Құрмет — талап емес, үлгі
Баланы сыйламай тұрып, одан өзіңе ілтипат пен құрмет талап ету — орынсыз. Алдымен ата-ананың өзі құрмет мәдениетін көрсетуі керек.
-
4
Тыңдау және ақылдасу
Баланың өтінішін, ойындағы мәселесін ата-ана тыңдап, ақыл-кеңес беріп отырғаны дұрыс.
-
5
Үлкенге құрмет, кішіге қамқорлық
Ата-ана отбасындағы үлкенді сыйлап, кішілерге қамқор болса, бала да соған ұмтылады.
Мейірімділік — көрінетін қасиет
Мейірімділік адамның мінезінен, сөз саптауынан, әрекетінен байқалады. Басқа адамның ақыл-ойын, тілегін дұрыс сезініп, шамасы жеткенше көмектесу, қолдау көрсету — нағыз мейірімділік.
Халық даналығы
«Мейірімділікті анадан, әдептілікті данадан үйрен».
Отбасы мен мектеп: бір мақсат, ортақ еңбек
Бала бойындағы адамгершілік қасиеттер ата-ана, ұстаз және жақсы құрбы-құрдастың ықпалымен қалыптасады. Тәрбие — бірлескен жұмыстың нәтижесі, әрі ол қоғаммен де тығыз байланысты.
Тәрбие үрдісінің маңызды бөлігі — отбасымен жұмыс. Отбасынан басталған тәрбие мектеп өмірінде жалғасады. Қазақ отбасында әр бала ес біліп, етек жиғанша негізінен әке мен ананың тәлімін көреді.
Бүгінгі мақсат
Әр бала білім мен мәдениеттің негіздерін меңгеріп, жан-жақты дамуы үшін ата-ана мен мектеп бірлесе жағдай жасауы қажет.
Ата-анаға үндеу
Баланың мектептегі мүмкіндіктерін толық пайдалануына, оқу мен тәрбие жұмыстарына қатысуына, өзін-өзі басқаратын азамат болып қалыптасуына қолдау көрсету маңызды.
Тәрбие — жеміс ағашы мен ұшақ сияқты
Баланың сабаққа саналы қарап, озат оқушы болып өсуі — мұғалім мен ата-ананың бірлесе өсірген жемісі. Мұны дұрыс бапталған жеміс ағашымен немесе мінсіз құрастырылған ұшақпен салыстыруға болады.
Жеміс ағашы
Дұрыс өспеген ағаш дұрыс жеміс бермейді. Нәтижеге қуанғымыз келсе, тамырына — тәрбиеге көңіл бөлу керек.
Ұшақ
Бір бөлшегі дұрыс жасалмаған ұшақ қауіпті. Сол сияқты тәрбиедегі немқұрайлық баланың да, айналасының да болашағына әсер етеді.
Қорытынды
Әр ата-ана баласының тәрбиелі, саналы, мәдениетті, жүрген ортасына сүйкімді болып өсуі үшін тәрбиені ең алдымен өзінен бастағаны дұрыс. Балаға оғаш қылықпен емес, өнегелі мінезбен үлгі көрсету — ең әсерлі тәрбие.
Жас ұрпақ — елдің тірегі
Жас ұрпақ — тек біздің өміріміздің жалғасы емес, еліміздің тірегі, мызғымас болашағы. Бала — ең қымбат құндылық, әрі дербес тұлға. Оның табиғи қабілеті мен адамгершілік құндылықтары отбасында, мектепте және әлеуметтік ортада нәрленеді.