Тақырыпты түсіндіру
Бейнелеу өнері (2-сынып): «Көкөністер»
Бұл сабақ жоспарында түстерді тану мен қолдану дағдысын дамыту, табиғаттағы және суреттегі түстердің мәнерлеу мүмкіндігін түсіндіру, сондай-ақ контрастты тақырыптық композициядағы негізгі көркемдік құрал ретінде қолдану қарастырылады.
Сабақтың мақсаттары
- Білімділік: оқушылардың түстерді игеру қабілетін одан әрі дамыту.
- Дамытушылық: табиғаттағы және суреттегі түстерді бейнелеу мен мәнерлеу туралы түсініктерін тереңдету.
- Тәрбиелік: тақырыптық композицияда түстердің контраст қасиетін басты мәнерлі құрал ретінде қолдануға баулу.
Көрнекіліктер
Түрлі-түсті заттар, көкөністердің суреттері, бояулармен орындалған үлгі жұмыстар.
Түстер
Ашық, қанық реңктерді байқау
Контраст
Қарама-қарсы түстерді қатар қолдану
Бояу
Тонды сынап көру, үйлесімділік іздеу
Композиция
Өлшем мен орналасуды бақылау
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың зейінін сабаққа аудару, сабақтың тақырыбын хабарлау және мақсаттарымен таныстыру.
Назарға
Бүгінгі мақсат: түстерді игеру қабілетін дамыту және табиғаттағы түстердің көркемдік мәнін түсіну.
2) Тақырыпқа көшу
Тақтаға әртүрлі суреттер ілініп, көкөністердің түстері туралы әңгіме жүргізіледі: қызыл қызанақ, жасыл бұрыш, қою көк баклажан. Ашық әрі қанық түстер оқушыны бірден сурет салуға ынталандырады.
Негізгі ұғым: қосымша түстер
Түстер шеңберінде бір-біріне қарама-қарсы орналасқан түстер қосымша түстер деп аталады. Олар бірге қолданылғанда суретке айқындық пен жарқыраған әсер береді.
Жасыл ↔ Қызыл
Контраст арқылы назарды күшейтеді
Сары ↔ Қою көк
Жарық/көлеңке әсерін ашады
Көгілдір ↔ Қызғылт сары
Суретті «тірілтетін» жұп
Қосымша түстерді пайдаланып, көкөністерді (немесе ұқсас натюрмортты) бейнелеуге талпыныңдар: бір түсті таңдағанда оған қарама-қарсы реңк арқылы көлем мен айқындықты арттыруға болады.
3) Тақырыпты түсіндіру: орындау кезеңдері
Жұмысты жоспар бойынша орындау суреттің жинақы шығуына және түстердің үйлесімді қолданылуына көмектеседі.
-
1-кезең: нобай
Жай қарындашпен үстелдің және оның үстіндегі көкөністердің жалпы пішінін сызықпен белгілеңіз. Суреттің тым үлкен немесе тым кішкентай болып кетпеуін қадағалаңыз.
-
2-кезең: түсті сынау
Бояуды жеңіл жағып көріп, көкөністің болашақ түсін анықтаңыз. Түстер бір-бірін толықтыра ма, әлде бір-біріне «кедергі» келтіре ме — осыған назар аударыңыз.
-
3-кезең: өңдеу және тұтастандыру
Жалпы суреттің түсін өңдеп, реңктерді бір жүйеге келтіріңіз: ашық-жарық жерлерді айқындап, көлеңкені жұмсартыңыз. Контрастты қисынды қолданып, композицияны тұтастырыңыз.
Сергіту сәті
Далада жел тұрды,
Жел қатты тұрды.
Далада жаңбыр жауды,
Жаңбыр қатты жауды.
Найзағай жарқ етті,
Жаңбыр басылды,
Күн ашылды.
4) Сабақты бекіту
Оқулықпен жұмыс: 26–27-беттердегі суреттер бойынша әңгіме жүргізу. Содан кейін көкөністердің суретін салдыру.
Сұрақтар
- Қай көкөністің түсі ең қанық көрінеді?
- Қай түстер бір-бірін күшейтеді (қосымша түстер)?
- Контраст қай жерде көбірек байқалады?
Тапсырма
2–3 көкөністен тұратын шағын композиция құрып, кемінде бір жұп қосымша түсті қолданып бояп шығыңыз.
5) Сабақты қорытындылау
Оқушылармен бірге «Не білдік? Не үйрендік?» сұрақтары арқылы негізгі ұғымдарды қайталау: түстердің контраст қасиеті, қосымша түстер және композицияның тұтастығы.
Қысқаша түйін
Түстерді саналы таңдау — суреттің әсерін күшейтеді. Қосымша түстерді дұрыс қолдану натюрмортты айқынырақ, мәнерлі әрі тартымды етеді.
6) Бағалау
Оқушылардың еңбегі орындалу тазалығы, композицияның жинақтылығы және түстерді (контраст пен қосымша түстерді) қолдану деңгейі бойынша бағаланады.
Түйін сөздер: көкөністер, натюрморт, түстер шеңбері, қосымша түстер, контраст, композиция.