Тілдік жаттығулардың міндеті - тілдің грамматикалық материалын оқушыға меңгерту
Сабақтағы негізгі бағыт: тілдік орта құру
Мемлекеттік тілді меңгертуде мұғалім сабақта оқытудың жаңаша, тиімді жолдарын таңдап, ауызша сөйлеу мен жазылымды қатар дамытуды көздейді. Қазақ тілін нәтижелі үйрету үшін жан-жақты әдіс-тәсілдерді қолдану және тұрақты ізденіс жұмысы қажет.
Оқушылардың сөйлеу қызметін ұйымдастыруда оларды өздігінен сөйлеуге жетелейтін жұмыстардың орны ерекше. Мұндай жұмыстар оқушыны дайын үлгіні қайталаумен шектемей, ойды өз сөзімен жеткізуге үйретеді.
Орфоэпия және дұрыс дыбыстау
Қазақ тіліне тән дыбыстарды дұрыс айтуға жаттықтыру, сөздердің айтылу нормасын қалыптастыру — ауызша сөйлеудің тірек дағдысы.
Орфография және сауатты жазу
Орфографияны меңгерту жазылым мәдениетін күшейтеді және ауызша тілдегі дәлдікке де ықпал етеді.
Жаттығулардың рөлі
Оқушылардың сөйлеу дағдысын қалыптастыруда жаттығулардың атқаратын қызметі өте маңызды. Жаттығулар мазмұны мен мақсатына қарай екіге бөлінеді: тілдік және сөйлесу жаттығулары.
Тілдік жаттығулар
Негізгі міндеті — тілдің грамматикалық материалын оқушыға меңгерту. Бұл жаттығулар сөйлем құрау, құрылымды тану және үлгіні дұрыс қолдану сияқты дағдыларды жүйелейді.
- Грамматикалық құрылымдарды бекіту
- Сөйлем үлгілерін жүйелі меңгеру
- Дұрыс қолдануға дағдылану
Сөйлесу жаттығулары
Қарым-қатынас жасауға бағытталады және оқушының еркін сөйлеуіне, ойын нақты жеткізуіне жағдай жасайды.
Мысал түрлері
- Сұраққа жауап беру және өзі сұрақ қоя білу
- Меңгерген сөйлем үлгілерін сөйлесуде еркін қолдану
- Орыс тілінен қазақ тіліне аудару
- Тақырып бойынша шығарма жазу
- Жоспарланбаған, алдын ала дайындалмаған тақырыптарда сөйлеу
Қорытынды екпін
Тиімді оқыту — грамматикалық негізді жүйелі меңгерту мен сөйлесім әрекетін тұрақты ұйымдастырудың үйлесімі. Осы екі бағыт қатар жүргенде оқушының ауызша сөйлеуі де, жазылымы да нәтижелі дамиды.