Қазақша рефераттар

Қазақ даласында мектеп салған, қазақ балаларына арнап Әліппе жазған кім

Атырау облысы, Исатай ауданы, Зинеден ауылы

Ю. Гагарин атындағы орта мектептің бастауыш сынып мұғалімі: Рахатова Самал Рахатқызы

Тақырып: Кітап – рухани қазына

Мақсаты

  • Оқушыларды оқулықты құрметтеуге, кітапты ұқыпты ұстауға баулу.
  • Білімге құштарлықты өмірмен байланыстыра отырып арттыру.
  • Кітапқа деген сүйіспеншілікті күшейту.

Көрнекілігі

  • Кітаптар көрмесі
  • Нақыл сөздер

Тәрбие сағатының барысы

Мұғалімнің кіріспе сөзі

Құрметті ұстаздар мен оқушылар! Бүгінгі «Кітап – рухани қазына» атты тәрбие сағатымызды А. Байтұрсынұлының өлең жолдарымен бастайық:

Балалар, бұл жол басы даналыққа,

Келіңдер, оқып байқап қаралық та.

Бұл жолмен бара жатқан өзіңдей көп,

Даналық – өшпес жарық, кетпес байлық.

Жүріңдер іздеп, тауып алалық та!

Негізгі ой

«Кітап – ғалым, тілсіз мұғалім» деп бекер айтылмаған. Бүгінгі әдеби кешіміз білімге, өнерге баулып, талай ғажайып істің сырын ашатын ақылдың кені – кітапқа арналады.

Кітап дегеніміз

  • Барша адамзатқа ортақ ғылым мен білімнің жемісі.
  • Білімді халыққа тарататын рухани көпір.
  • Бар білімнің бастауы, ойдың қайнар көзі.

Неге маңызды?

  • Өз бетімен білім алуға жол ашады.
  • Ой-өрісті кеңейтеді, тіл байлығын арттырады.
  • Құндылыққа тәрбиелейді: адалдық, әділдік, қайырымдылық.

Өмірден мысал

Қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбайұлы өзін-өзі жетілдіріп, кітапты көп оқудың арқасында бірнеше тілді меңгеріп, алдыңғы қатарлы ойшылдардың еңбектерімен танысқан.

Ал М. Горький: «Өз бойымдағы барлық жақсылығым үшін алдымен кітапқа борыштымын» деген.

Сұрақ-жауап

Балалар, кітап қалай жасалады?
Ертеде алғашқы кітап баспасы ағаштан жасалған. Жалпы кітап шығару үшін ағаш кесіліп, қағаз дайындалады; авторлар мәтін жазады, суретшілер иллюстрация салады; баспахана кітапты басып шығарады; кейін ол елге таратылады.
Тұңғыш қазақ кітабы қай жылы шыға бастады?
Тұңғыш қазақ кітаптары 1800 жылдан бастап жарық көре бастады.

Кітаптың сөзі (кейіптеу)

«Ой, бәрекелді! Өздерің менің тарихымды жақсы білесіңдер екен. Мен – адамның досымын. Менің атым – Кітап. Мені жасау үшін адам көп еңбек етеді: алдымен орманнан ағаш кесіледі, фабрикада қағаз жасалады, авторлар жазады, суретшілер салады, баспахана басып шығарады, жұмысшылар мен көліктер ауыл-ауылға, қала-қалаға таратады. Енді мен сенің қасыңдамын. Мені күтіп, жыртпай ұста. Мен – сенің сенімді досыңмын!»

Оқушылардың өлең жолдары

Ұлжан

Тұрады басын құрап әріп неден,
Басталған білім басы Әліппеден.
Қарасақ шалқар теңіз, түпсіз мұхит,
Оқысаң кітап сырын ашар терең.

Нұртілек

Кітапты оқымайды, сыйламаған,
Білімге жанын салып ұмтылмаған.
Өсірген кімнің болсын ой-өрісін,
Сол кітап – ақылшы күнде маған.

Айдана

Түлекті тәрбиелер кітап – мектеп,
Өседі сол кітаптан бұтақ көктеп.
Молайтып ақылыңды сан еселеп,
Береді білім нәрін кітап көктеп.

Әділет

Кітаптар – бейне жапырақ,
Жырлайтын сырын өмірдің.
Оқисың кейде жаттап,
Көтеріп күйін көңілдің.

Мөлдір

Айдын шалқар кейде бір,
Кітапты тұнған көл дерсің.
Ауадай қажет бейне бір,
Таппасаң нәрін шөлдерсің.

Ағартушылыққа құрмет

Сұрақ

Қазақ даласында мектеп ашып, қазақ балаларына арнап «Әліппе» жазған кім?

Жауап: Ыбырай Алтынсарин

Сұрақ

Оның балаларға арнап жазған өлеңі қалай аталады?

Жауап: «Кел, балалар, оқылық!»

Шығармашылық бөлім

Әндер

  • «Аналарға» — Алтынбекұлы Әділет
  • «Әкешіме» — Сұңғатқызы Гүлайна
  • «Мұғалім ол біздің»

Билер мен көріністер

  • Өзбек биі — Қадірбекқызы Дана
  • Аққу биі — Бекболатқызы Айдана
  • Көрініс: «Кітаптар мұңы»
  • Көрініс: «Науқас кітап»

Тағы да өлең жолдары

Гүлайна

Кітап! Сөйлесіп өзіңменен тіл қатады,
Еріксіз сөзін жұртқа тыңдатады.
Жеткізіп өткендердің өсиетін,
Шешіліп кейде достай сырласады.

Дана

Кітап! Ақылдың сөнбейтін шамшырағы,
Білімнің сарқылмайтын бал бұлағы.
Ашсаң-ақ өткен күннің беттерін,
Келер күн көз алдыңа кеп тұрады.

Жандарбек

Адамның досы кітап — өмір кілті,
Тең келмес оған жиған дүние-мүлкі.
Ақылшы, жанға серік, жол бастаушы,
Асыл ой қазынасы — өмір көркі.

Лаура

Кітабың — сенің құралың,
Жағар білім шырағың.
Баса алмайсың ешқашан,
Онсыз алға бір адым.

Зүлфина

Елімізде атақты ғалым ата не тапты?
Бәрін-бәрін көріпті — оқи берген кітапты.
Білім алар көп адам, жақсы нәрсе жоқ одан,
Қызыға кеп оқимын, кітап көрсем жаңадан.

Кітапты күту мәдениеті

Кітаптар да адам сияқты «ауырып» қалуы мүмкін. Сондықтан оларды күтіп ұстау, жыртпау, былғамау, уақытында орнына қою — әр оқушының міндеті.

Кітапханашы кеңесі

Бұл бөлімде кітапханашы оқушыларға кітапхана ережелерін таныстырып, кітаппен жұмыс істеудің дұрыс дағдыларын түсіндіреді.

Ойын: «Кім тапқыр?» (жұмбақтар)

  • Қабат-қабат қаттама, ақылың болса аттама.

    Жауабы: кітап

  • Бойлаған сайын тереңге, шығасың биік белеңге.

    Жауабы: білім

  • Білімнен мол сый — асы, балалардың ұясы.

    Жауабы: мектеп

  • Білімнің жолбасшысы, шәкірттің қолбасшысы.

    Жауабы: мұғалім

Ойын: «Кім көп біледі?» (мақал-мәтелдер)

Кітап – асыл қазына.

Оқу – білім азығы, білім – ырыс қазығы.

Оқу – білім бұлағы, білім – өмір шырағы.

Қына тасқа бітеді, білім басқа бітеді.

Білікті бірді жығады, білімді мыңды жығады.

Қорытынды

Ата-бабамыз «Кітап – көп ақылдың құйылған көлі», «Кітап – ғажап дос» деп бекер айтпаған. Барлық білімді кітаптан аламыз. Кітап бізді қайырымдылыққа, адалдыққа, әділдікке үйретеді.

Осымен «Кітап – рухани қазына» атты тәрбие сағатымыз аяқталды.