Қағазға түскен сызықтарға назар аудару
ІІ кіші топтағы сурет сабағына арналған сабақ үлгілері: жас маманға көмек
Баланың жан-жақты дамуына ықпал ететін маңызды бағыттардың бірі — эстетикалық тәрбие. Сурет салу, жапсыру, құрастыру, мүсіндеу сияқты сабақтар арқылы бала қоршаған орта туралы түсінігін қалыптастырып, ой-өрісін кеңейтеді. Сондықтан мектепке дейінгі жаста бейнелеу өнерінің орны ерекше: ол баланың көңіл күйін көтеріп, шығармашылық қабілетін дамытады.
Негізгі қағидалар мен әдістемелік кеңестер
Сабақтардың өзара байланысы
Бейнелеу өнері сабақтары басқа оқу әрекеттерімен тығыз байланыста болғаны дұрыс. Мысалы, сурет сабағында дөңгелекке ұқсас заттарды салғанда:
- математикада шеңбер ұғымын бекіту;
- тіл дамытуда доп туралы тақпақ жаттату;
- мүсіндеуде доп мүсіндеуді ұсыну.
Осындай байланыс баланың түсінігін тереңдетіп, ұғымды тұрақтандырады.
Тақырыптың балаға жақындығы
Берілетін тақырыптар балаларды қызықтыратын, күнделікті өмірде кездесетін таныс дүниелерден алынғаны жөн. Бұл қызығушылықты арттырып, белсенді қатысуға жетелейді.
Шығармашылық пен дербестік
Сабақтың басты мақсаты — шығармашылықты дамыту. Сондықтан балаға өз бетімен жұмыс істеуге мүмкіндік беріп, белсенділігін қолдау маңызды.
Үлгіні қолдану мәдениеті
Көп жағдайда дайын үлгіні шамадан тыс қолданбаған дұрыс. Үлгі тек балаларға таныс емес жаңа әдіс-тәсілдерді көрсеткенде немесе жұмысты бастауға бағыт бергенде ғана қажет.
Сабақ соңындағы талқылау — міндетті кезең
Сабақ аяқталғаннан кейін тәрбиеші барлық жұмыстарды көрнекі жерге (тақтаға/стендке) іліп, міндетті түрде талқылау жүргізгені жөн. Талқылау балалардың белсенді қатысуымен өтеді, ал тәрбиеші бағыт беріп отырады.
Дағды
Бала ойын сурет арқылы жеткізуге үйренеді.
Тәсіл
Әртүрлі әдіс-тәсілдерді салыстырып қолданады.
Нәтиже
Жұмыс нәтижесі тапсырмамен байланысты болады.
Ескерту: қауіпсіздік және жас ерекшелігі
- ІІ кіші топта саусақпен сурет салу әдісін қолданбаған дұрыс: балалар бояуға қызығып, аузына салуы мүмкін.
- Тәрбиешінің дауысы жұмсақ, жағымды, түсінікті естілгені маңызды.
Ұсақ моторика және есте сақтау
Сурет салу барысында қысқа саусақ жаттығуларын қосып отыру ұсақ қол моторикасын дамытып, есте сақтау қабілетіне де оң әсер етеді.
Ұлттық ою-өрнек арқылы мәдени таным
Қазақ халқының қолөнері туралы түсінікті тереңдету үшін ІІ кіші топтан бастап ұлттық ою-өрнек элементтерін қарапайым тапсырмаларға енгізуге болады. Келесі топтарда бұл бағытты жүйелі түрде жалғастырған дұрыс.
Ата-анамен байланыс және көрме мәдениеті
Балалардың жұмыс нәтижесін ата-анамен бірге қарап, талқылау — балаға ерекше қолдау. Ол өзіне назар аударылғанын сезіп, өз бетімен жұмыс істеуге ынталанады.
- Балабақшада сурет көрмесін жиі ұйымдастыру;
- әр балаға жеке жұмыс папкасын ашып, еңбектерін жинақтау;
- жетістіктер мен келесі қадамдарды ата-анамен бірге талқылау.
Әдістемелік дереккөз туралы
Сабақ үлгілерін дайындауда түрлі әдістемелік нұсқаулар мен балалар журналдарындағы материалдар пайдаланылды. Қазақ тіліндегі әдістемелік құралдар аз болғандықтан, тәрбиешілер көбіне орыс тілінен аударады немесе журналдардан жинақтайды.
Сабақтарға жұмбақтарды, өлеңдерді, жаңылтпаштарды қосуға болады — бұл балалардың қызығушылығын арттырады.
Сабақ үлгілері (ІІ кіші топ)
1) Қағаз және қарындашпен таныстыру
Мақсаты
Балаларды қарындашпен сурет салуға үйрету; ойлау қабілетін дамыту; әсемдікті сезіне білуге тәрбиелеу.
Кезең
Ұйымдастыру және тәжірибелік жұмыс
Нәтиже
Қарындашты дұрыс ұстау, сызық жүргізу
І. Ұйымдастыру кезеңі
- Балаларға қағаз бен қарындашты көрсетіп, қағазға қарындашпен сурет салуға болатынын түсіндіру.
- Оң қолмен қарындашты дұрыс ұстауды көрсету, сол қолмен қағазды ұстап тұру керектігін түсіндіру.
- Әртүрлі сызықтарды көрсетіп салу: ирек, түзу, қисық сызықтар.
- Қағаздағы сызықтарға назар аудартып, оларды таныс заттарға ұқсату.
- Балаларға қарындашты ұстап, өз бетімен сурет салуды ұсыну.
- Сурет салу барысында қарындашты ұстау қалпын бақылау, не салғанын сұрау.
Біз не білдік?
- Қарындаштар әртүрлі түсті болады.
- Қарындашпен әртүрлі заттарды бейнелеуге болады.
2) Сурет: «Ақ жауын»
Керекті зат
Көк түсті қарындаш
Мақсаты
Табиғат құбылысын бейнелеуге үйрету; сурет салуға қызығушылықты арттыру; табиғатты сүюге тәрбиелеу.
Негізгі дағды
Түзу сызықтар, нүктелер, бағыт
Өлең
Жау-жау, жаңбыр, жау жаңбыр, Жердің шаңы басылсын. Гүлдің аузы ашылсын, Еккен егін көктесін. Бізге нанды көп берсін, Бау-бақшалар гүлденсін.
Бақылау және түсіндіру
- Балалардан жаңбырды бақылаған-бақыламағанын сұрау.
- Жаңбырдың жоғарыдан төмен қарай жауатынын түсіндіру.
- Жерге түскен тамшылардың «судан жасалған жіптей» көрінетінін айту.
Әдіс-тәсілдерді көрсету
Жаңбыр тамшыларын бейнелеудің бірнеше тәсілін көрсету:
- қысқа сызықтар;
- ұзын сызықтар;
- нүктелер.
Практикалық жұмыс және қорытынды
- Қарындашты дұрыс ұстатып, балаларға өз бетімен сурет салуды ұсыну.
- Сызықтардың бағыты мен біркелкілігін бақылау.
- Сабақ соңында жұмыстарды бірге қарап, қай жерде нөсер, қай жерде ақ жауын бейнеленгенін анықтау.
Біз не білдік?
- Жауын — табиғат құбылыстарының бірі.
- Жауын тамшылары ұзын және қысқа түзу сызықтарға ұқсайды.
3) Түрлі түсті жіптер
Мақсаты
Түзу сызықты жоғарыдан төмен қарай салуға үйрету; қарындашты дұрыс ұстау дағдысын дамыту; әдептілікке тәрбиелеу.
Көрнекілік
Қағазға жапсырылған жуан, ашық түсті жіптер
Негізгі әрекет
Бақылау → сипап көру → сызық жүргізу
Барысы
- Балаларға қағазға жапсырылған жіптерді көрсету (жіптер жуан, түстері ашық болғаны дұрыс).
- Жіптердің түзу екенін байқату, саусақпен жіптің үстін сипату.
- Балаларға жіптерге ұқсатып сызықтар сызуды ұсыну.
- Қарындашты дұрыс ұстауын қадағалау, түстерді алмастырып қолдануға ынталандыру.
- Сабақ соңында «қаншама түрлі түсті жіптер» салынғанына назар аударту.
Біз не білдік?
- Жіптер түрлі түсті болады.
- Сызықты жоғарыдан төмен қарай салуға болады.