Ауада жүзу
Сабақ тақырыбы: Ауада жүзу
Бұл сабақ 7-сынып физика курсындағы «Ауада жүзу» тақырыбына арналған. Негізгі мақсат — физикалық заңдардың практикалық бағыттылығын түсіндіру, оны зерттеу жұмыстарына және есеп шығаруға қолдану дағдысын қалыптастыру.
Сабаққа дайындық
Сынып кеңістігі
- Алмастырылмалы стенд: заттардың тығыздығы (кесте), жұмыстың 1-кезеңіне арналған дұрыс жауаптар.
- Тақтада: оқулықтың §52 мәтіні бойынша 7 сұрақ; 3-кезеңге арналған «§52. Ауада жүзу» тапсырмалары.
Оқушы үстелі
- Мәтін бойынша жеке сұрақ парағы (әр оқушыға).
- Сабақтың жұмыстық картасы (топқа).
- Топтық тапсырма карточкалары және 2-кезеңге арналған құрал-жабдықтар (үш түрлі нұсқа).
- 2-кезең тапсырмаларын тексеруге арналған экран және эпидиаскоп.
1) Үй тапсырмасын тексеру: өздік жұмыс
Оқушылар тест сұрақтары арқылы өткен тақырыптарды еске түсіріп, Архимед күші мен қысымға қатысты негізгі тәуелділіктерді нақтылайды.
Тест сұрақтары
Әр сұраққа бір дұрыс жауапты таңдаңыз.
-
1. Сұйыққа батырылған денеге әсер ететін кері итеруші күш неге тәуелді?
- A) Дененің тығыздығына.
- Б) Дененің массасына және көлеміне.
- В) Сұйықтың тығыздығына және дененің көлеміне.
-
2. Суға батырылған құрыш шарлардың қайсысына Архимед күші көбірек әсер етеді?
Берілгені: диаметрі әртүрлі үш шар (кіші, орташа, үлкен) бірдей сұйыққа батырылған.
- A) 3.
- Б) 2.
- В) 1.
- Г) Барлығында бірдей.
-
3. Рычагты таразының ұштарына ілінген екі бірдей құрыш шарды әртүрлі сұйықтарға батырса, тепе-теңдік сақтала ма?
Сол жақта — керосин (шар №1), оң жақта — су (шар №2). Шарлардың массалары бірдей.
- A) Мәлімет жеткіліксіз.
- Б) Тепе-теңдік бұзылмайды.
- В) Шар №1 шар №2-ні басып кетеді.
- Г) Шар №2 шар №1-ді басып кетеді.
-
4. Атмосфералық қысымды (биіктік бойынша) өлшеуге арналған құрал қалай аталады?
- A) Барометр.
- Б) Манометр.
- В) Альтиметр.
- Г) Динамометр.
-
5. Метро станциясының платформасында ауа қысымы 756 мм сын. бағ., ал жер бетінде 750 мм сын. бағ. болса, станция тереңдігі қанша?
- A) 600 м.
- Б) 150,6 м.
- В) 72 м.
- Г) 87 м.
-
6. Темір қай сұйықта жүзеді?
- A) Суда.
- Б) Сынапта.
- В) Мұнайда.
- Г) Глицеринде.
-
7. Рычагты таразының ұштарындағы екі кірпіш тепе-тең. Осы кірпіштерді бірдей сұйыққа толық батырып жіберсе, тепе-теңдік сақтала ма?
Екі кірпіштің байланып іліну тәсілі әртүрлі (бірі қырынан, бірі көлденеңінен).
- A) Біріншісі екіншісін басып кетеді.
- Б) Анықтау мүмкін емес.
- В) Екіншісі біріншісін басып кетеді.
- Г) Таразы тепе-теңдікте қалады.
-
8. Өзіндік бағалау нәтижесін белгілеңіз.
Оқушы өз жұмысын критерий бойынша бағалайды және нәтижесін тіркейді.
2) Шығармашылық жұмыс (топтық тапсырмалар)
Үш нұсқаның бірі әр топқа жеке беріледі. Мақсат — тәжірибе арқылы түсінікті нақтылау, өлшеу жүргізу және нәтижені дәлелді түрде түсіндіру.
1-нұсқа: Жұмыртқаны көтеру
Құралдар мен материалдар
Су құйылған стакан, жұмыртқа, тұз, қасық.
Тапсырма
Стакандағы судың түбінен жұмыртқаны қолмен ұстамай көтеріңіз. Әрекетіңізді түсіндіріңіз.
2-нұсқа: Архимед күшін анықтау
Құралдар мен материалдар
Жүк, су, динамометр.
Тапсырма
Судағы денеге әсер ететін Архимед күшін анықтаңыз. Егер судың орнына керосин алынса, қандай шамалар (өлшенетін немесе есептелетін) өзгеретінін көрсетіңіз.
3-нұсқа: Көлемді ығыстыру арқылы есептеу
Берілгені (сурет бойынша)
Мензуркадағы су көлемі — 22 мл. Болт батырылғаннан кейінгі көрсеткіш — 47 мл.
Тапсырма
Болтқа әсер ететін кері итеруші күшті есептеңіз.
Бағалау тәртібі
Мұғалім критерийлері бойынша оқушылар өзін-өзі бағалайды. Сонымен қатар топ мүшелері бір-бірінің үлесін және жұмысқа қатысу сапасын бағалайды.
3) Жаңа материалды меңгеру (топтық жұмыс)
Мұғалімнің кіріспесі
Тақырыптың жалпы бөлімдегі маңызы айқындалады және бұрын оқылған материалдармен байланысы көрсетіледі.
Өздік оқу
Оқушылар оқулықтағы §52 тақырыбын жеке оқып, негізгі ұғымдар мен заңдылықтарды конспектілейді.
Талқылауға арналған сұрақтар
Әр топ жауап дайындайды, дәлел келтіреді және қажет болса формулаларды қолданады.
- Ауа шарына қандай күштер әсер етеді? Қайсысы басым болуы мүмкін?
- Ауа шарларын толтыру үшін қандай газдар қолданылады? Неліктен?
- Қандай жағдайда ауа шары белгілі бір деңгейде ілініп тұрады?
- Ауа шары қандай мақсатта қолданылады?
- Ауа шарының көтеру күшін қалай есептейді?
- Ыстық ауамен толтырылған шарды қалай көтеруге және қалай түсіруге болады?
- Зонд-шар дегеніміз не, ол не үшін қажет?
Тексеру форматы
Мұғалім сұрақ нөмірін атайды және жауап беретін топты белгілейді. Топ ішінде жауап беретін оқушыны өздері анықтайды. Қалған оқушылар тыңдап, комментарий беруге және бағалауға дайын болады. Бұл кезеңде өзін-өзі бағалау және өзара бағалау қолданылады.
4) Сабақ қорытындысы және рефлексия
Қорытындылау
Сабақ барысында үй тапсырмасы тексерілді, шығармашылық тапсырмалар орындалды және жаңа материал меңгерілді. Оқушылар өз жұмысына жалпы баға береді: толық түсініп, еркін түсіндірсе — «5»; түсінеді, бірақ түсіндіруде әлі сенімсіз болса — «4»; материал әлсіз меңгерілсе — «3».
Нәтиже (сынып бойынша)
- «5»
- 10
- «4»
- 18
- «3»
- 1
Рефлексия сұрақтары
- Кім өзіне сабақ үшін «5» қойды? Неліктен өз бағаңыздың дұрыс екеніне сенімдісіз?
- Жұмыс барысында қандай қиындықтар кездесті?
- Ең күрделі болған бөлік қайсы?
- Неге қанағаттандыңыз? Неліктен?
- Неге қанағаттанбадыңыз? Неліктен?