Білім алушыларға Қазақстан Республикасының тарихын, тәуелсіздікке жеткен жылдарындағы жетістіктерді білуге үйретуді жалғастыру
Кештің барысы
Музыка ойналады. Экранда Қазақстан Республикасының тәуелсіздік алған жылдарындағы жетістіктері туралы слайд көрсетіледі. Білім алушылар сахнаға шығады.
Жүргізуші сөзі
Құрметті оқытушылар және білім алушылар! «Тәуелсіздік таңы» әдеби-музыкалық кешімізге қош келдіңіздер.
Келесі бөлімде Ж. Молдағалиевтің «Мен қазақпын» шығармасынан үзінділер оқылады.
Поэзия: «Мен қазақпын» (Ж. Молдағалиев)
Мен қазақпын мың өліп, мың тірілген,
Жөргегімде таныстым мұң тіліммен.
Жылағанда жүрегім күн тұтылып,
Қуанғанда күлкімнен түн түрілген.
Мен қазақпын, биікпін, анамын мен,
Құрсағыма сыйдырдым даланы мен.
Пәк сәбимін бесікте уілдеген,
Дәуірлермен құрдаспын, данамын мен!
Мен қазақпын, биікпін, байтақ елмін,
Қайта тудым өмірге, қайта келдім!
Мен мыңда бір тірілдім, мәңгі өлмеске —
Айта бергім келеді, айта бергім.
Тарихқа кіріспе
Тарих — кесек-кесек айтулы оқиғалардың жиынтығы. 1986 жылғы Желтоқсан айында дүниені өзіне жалт қаратқан үш күндік оқиға тек қазақ халқының тағдырында ғана емес, бүкіләлемдік қоғамдық ой-сана қозғалысына айналды.
II бөлім. Ғасырмен сұхбат
Тәуелсіздікке бастар жол — ғасырлар бойы үзілмеген күрес, қайсар рух және ұлттың бірлігі.
XI ғасыр және ел тағдыры
XI ғасырда тәуелсіз қазақ хандығы құрылды. Алайда тәуелсіз мемлекет бейбіт өмір сүре алмады: ұлан-байтақ жерімізге жан-жақтан көз тіккен ойран салушылар көбейді.
Қазақ жері қонақжай — жердің жері,
Қазақ жері қас сақтай — елдің ері.
Елі кедей болса да жері байтақ,
Едігедей батырдай ердің жері.
Жоңғар шапқыншылығы және «Ақтабан шұбырынды»
Ел жайлауға көшіп, қамсыз жатқан шақта жоңғарлар тұтқиылдан шабуыл жасап, қалың жұртты қан жылатты. Дүрліккен халық шұбыра қашып, «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» атанған қасіретті кезеңді бастан кешті.
Қазақ жері көп шеккен қасіретті,
Қазақ елі өнерлі, өсиетті.
Египетті билеген Бейбарыстың —
Елі текті, киелі қасиетті.
Сахналық нұсқау
«Елім-ай» әні орындалады. Ән шырқалған сәтте экраннан «Ақтабан шұбырынды» жылдарына арналған слайд көрсетіледі.
Қаратаудағы ұйысу және бірлікке шақыру
Қаратаудың бауырында қалың қазақ бас қосты. Елдің елдігін, ердің ерлігін сынар күн туды. Жұртты аман алып қалу үшін дана Төле би батырларды ерлікке, елді бірлікке шақырды.
1923–1933: Ашаршылық және қуғын-сүргін
1923–1933 жылдары адам айтса нанғысыз ашаршылықтан алты миллионға жуық халықтың 2,2 миллионы опат болды. Асыра сілтеудің зардабы қазақ әдебиетінде жайқалып келе жатқан Шәкәрім, Ахмет, Мағжан, Міржақып, Жүсіпбек, Бейімбет, Ілияс сынды арыстардың тағдырын қиып өтті.
Өзі өлсе де, аты өлмеген ағалардың рухына бүгінгі ұрпақ тағзым етеді.
Сахналық нұсқау
Білім алушылар ортаға шығады. Шырақ жағылады. Шәкәрім, Ахмет, Мағжан, Міржақып, Жүсіпбек, Бейімбет, Ілиястың өлеңдері оқылады.
1941–1945: Екінші дүниежүзілік соғыс
1941–1945 жылдары адамзат тарихында болмаған алапат соғыста қазақтың талай қаһарман ұл-қыздары ел үшін жанын қиды. Олар фашизмге қарсы күресте ерекше ерлік көрсетіп, бүкіл адамзатты қорғауға үлес қосты. Халық қаһармандарына «Кеңес Одағының Батыры» деген абыройлы атақ берілді.
Ақыл айтып, бабалар жолға салған,
Асыл сөз даналардан мұра болған.
Ерлігі Мәншүк пен Әлияның —
Жүректе мәңгі өшпес орын алған.
1986: Желтоқсан — тәуелсіздікке бастар қадам
Бір кезде Отан үшін жанын қиған жастар енді тәуелсіздік үшін ар-намысты, ата-баба дәстүрін биік ұстау жолында алаңға шықты. Олардың өжеттілігі «ұлтшылдық» деп бағаланып, талай тағдырға таңба түсті. Қанша қан төгілді? 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы тарихта мәңгі қалмақ.
Оқиғаның тұтану себептері (деректік баяндау)
Желтоқсан оқиғасының өршуіне 1986 жылғы 16 желтоқсанда өткен Қазақстан Компартиясы Орталық Комитеті пленумындағы шешім әсер етті: Д. А. Қонаев бірінші хатшы қызметінен босатылды. Саяси бюро атынан КОКП Орталық Комитетінің хатшысы Разумовский сөз сөйледі. Пленум шешімі туралы хабар республика радиосы арқылы 16 желтоқсан күні сағат 15:00-де берілді.
1986 жылғы жастар көтерілісі — рух пен ыза дауылы, ғасырлар қойнауынан атылған оқ іспетті.
Ескерту
Бұл мәтін сахналық кештің сценарийлік негізі ретінде редакцияланып, грамматикасы мен стильдік тұтастығы реттелді. Қажет болса, әр көрініске уақыт мөлшерін, жүргізуші репликаларын және музыкалық кідірістерді бөлек жоспар ретінде қосуға болады.