Қазақша рефераттар

Түскен және шағылған сәуленің қабаттасуы

Сабақ мақсаты

Білімділік

Тәжірибелер арқылы дифракция құбылысын түсіндіру; табиғат заңдылықтарын байқап, қорытынды жасай білуге үйрету.

Тәрбиелік

Ғылыми көзқарасты қалыптастыру; ғалымдардың еңбегіне құрметпен қарауға тәрбиелеу.

Дамытушылық

Білімді практикада қолдану дағдысын дамыту; ойлау және есте сақтау қабілеттерін жетілдіру.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың қатысуын тексеру, құрал-жабдықтардың дайындығын бақылау және сабақтың жұмыс тәртібін белгілеу.

II. Білімді тексеру кезеңі

А. Сапалық есептер

№ 4.3.8

Жауабы

Қабыршақтың әр нүктесінде қалыңдық әртүрлі болғандықтан, беттің үстіңгі және астыңғы қабаттарынан шағылған сәулелердің жол айырымы әртүрлі болады. Егер жол айырымы жарты толқын ұзындығының жұп еселігіне тең болса, ақ жолақ пайда болады; ал тақ еселігіне тең болса, қара жолақ байқалады.

№ 4.3.9

Жауабы

Құбылыс қабыршақ қалыңдығының әркелкілігімен түсіндіріледі. Әртүрлі толқын ұзындықтары қабыршақ бетіне түскенде интерференциялық шарттар өзгеріп, жарық спектрге жіктеледі.

Ә. Тест

Төмендегі сұрақтарға дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. 1) Толқын дегеніміз:

    • A) Өзара байланысқан тербелетін материялық нүктелер жиынтығы
    • B) Тербелістің ортада таралу процесі
    • C) Тербелмелі жүйенің жұмыс істеуі

  2. 2) Пайда болу табиғатына қарай толқындар неше топқа бөлінеді?

    • A) 2
    • B) 7
    • C) 5

  3. 3) Қума механикалық толқындардың таралу ортасы қандай?

    • A) Сұйықтарда
    • B) Қатты, сұйық, газ
    • C) Қатты

  4. 4) Көлденең механикалық толқындардың таралу ортасы қандай?

    • A) Тек газдарда
    • B) Қатты, сұйық, газ
    • C) Қатты

  5. 5) Серпімді ортада толқын таралған кезде энергия және зат тасымалы бола ма?

    • A) Зат тасымалданады, энергия тасымалданбайды
    • B) Зат та, энергия да тасымалданады
    • C) Зат тасымалданбайды, энергия тасымалданады

  6. 6) Толқын ұзындығына және жиілігіне байланысты электромагниттік толқындар неше топқа бөлінеді?

    • A) 5
    • B) 7
    • C) 6

  7. 7) Когерентті толқындар дегеніміз:

    • A) Толқын ұзындығы мен жиілігі бірдей
    • B) Толқын жиілігі мен фазалары бірдей
    • C) Амплитудалары мен фазалары бірдей

  8. 8) Энергияның азаюына сәйкес келетін нүкте:

    • A) Максимум
    • B) Максимум және минимум
    • C) Минимум

  9. 9) Интерференция дегеніміз:

    • A) Бірнеше толқын қабаттасқанда кеңістіктің әр нүктесіндегі қорытқы тербеліс амплитудасы уақыт бойынша тұрақты болуы
    • B) Тек екі толқын қабаттасқанда тербеліс фазаларының бірдей болуы
    • C) Бірнеше толқынның қабаттасуы

  10. 10) Дифракция дегеніміз:

    • A) Түскен және шағылған сәулелердің қабаттасуы
    • B) Толқынның түзу сызық бойымен таралуы
    • C) Толқынның тосқауылды орағытып өтуі

Тест жауаптары

1: A
2: A
3: B
4: C
5: C
6: B
7: B
8: C
9: A
10: C

Б. Сандық есеп

Қызыл түсті сәуле ауада λ = 700 мкм толқын ұзындығымен таралады. Осы түстің судағы толқын ұзындығы неге тең? Берілгені: nауа = 1, nсу = 1,33.

III. Мақсат қою кезеңі

Сабақтың негізгі тақырыбы мен күтілетін нәтижелер нақтыланады: жарықтың дифракция құбылысын анықтау, оның шарттарын талдау және түсіндіру.

IV. Жаңа сабақты түсіндіру

А. Жарық дифракциясы дегеніміз не?

Жарық дифракциясы — жарықтың түзу сызық бойымен таралуынан ауытқуы, яғни жарықтың тосқауылды орағытып өтуі (көлеңке аймағына таралуы).

Тарихи дерек

Жарық дифракциясын 1665 жылы италиялық физик Франческо Гримальди ашты.

Түсіндіру

Құбылысты Гюйгенс пен Френель теориялық тұрғыдан түсіндірді.

Гюйгенс–Френель принципі

Кез келген уақыт мезетіндегі толқындық бет — айналып өтетін екінші реттік толқындардың жай ғана жиынтығы емес, олардың интерференциясының нәтижесінде қалыптасатын қорытқы толқындық көрініс.