Microsoft Access бағдарламасы кеңінен қолданылатын бағдар

Білімнің жаңа талаптары және маман құзыреттілігі

Бүгінде ақпаратты өңдеу қарқынының өсуі және еңбек түрлерінің халықаралық деңгейде бөлінуі әлемдік экономиканың басты ерекшеліктерінің біріне айналды. Осындай жағдайда білім алу кез келген маманның жеке және кәсіби табысының негізгі көзі болып қала береді. Білімнің жұмысқа орналасуға және өмір сүру деңгейіне ықпалы бұрынғыдан да күшейді.

Сонымен бірге білімге қойылатын талаптар өзгерді: негізгі білімнің болуы ғана жеткіліксіз, оны тұрақты түрде жаңартып отыру қажет. Қазіргі маман ақпараттық ресурстарды тиімді пайдалана білуі, құқық пен экономика негіздерін меңгеруі, шығармашылық тұрғыдан ойлап, дәлелді шешім қабылдай алуы және өмір бойы оқуға дайын болуы тиіс.

ИКТ: құрал ретінде меңгеру және енгізу шарттары

Компьютерлік пәндерді инженерлік білім негізінсіз, әлсіз техникалық жабдықталған ортада үстірт оқыту студенттің көз алдында ИКТ мүмкіндіктерінің рөлін төмендетеді. Ал компьютер студент белсенділігін арттыра алады, әсіресе ол технологияны “өзінше мақсат” ретінде емес, оқу мен практикалық міндеттерді шешетін құрал ретінде пайдалануды меңгерсе.

Ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы аппараттық және бағдарламалық жабдықтардың арзандауына, сондай-ақ бағдарламалар мен құрылғылардың өзара үйлесімділігінің артуына әкелді. Дегенмен ИКТ-ны практикаға енгізу барысында туындайтын мәселелерге салқынқандылықпен қарап, олардың ақпараттық жүйенің негізгі элементтеріне ықпал ететінін ескеру қажет.

Қазір білім берудегі жаңа технологиялар орталықтары көптеп ашылып жатыр. Алайда олардың ортақ стратегиялық желісі, даму бағыттарының басымдығын айқындайтын бірізді бағдарламалары көбіне жеткіліксіз. Мақсат ұқсас болғанымен, шығын көп, ал нәтижедегі ілгерілеу мардымсыз болуы мүмкін. Сондықтан интеллектуалдық ұлттық қорларды дамытуға бағытталған бағдарламалар мен білім технологияларын жетілдіру — саяси маңызы бар стратегия.

Мәліметтер базасы және MS Access-тің орны

Бүгінде компьютерлік техниканы пайдаланбайтын сала аз. Компьютерді тиімді қолданудың маңызды талаптарының бірі — жұмысқа қажетті мәліметтер базасын (МБ) құра білу. Күнделікті өмірде кездесетін көптеген құбылыстар мен нысандар белгілі бір қордың элементтері ретінде қарастырылады, ал мәліметтер базасымен жұмыс істеу — компьютерлік сауаттылықтың маңызды дағдысына айналды. Бұл бағытта мамандарға сұраныс тұрақты деуге болады.

Microsoft Office құрамындағы Access бағдарламасының бірнеше нұсқасы бар (Access 7.0, Access 95, Access 97 және т.б.). Бұл мәтінде бағдарлама атауы қысқаша MS Access немесе Access түрінде беріледі.

Access туралы әдебиеттер жеткілікті болғанымен, олардың басым бөлігі орыс және ағылшын тілдерінде. Қазақ тіліндегі материалдар аз. Осы бағыттағы оқу құралдарының мақсаты — осы олқылықтың орнын толтырып, қолданушыға Access арқылы мәліметтер базасын құру мүмкіндіктерін, объектілер арасындағы байланыстарды және Windows ортасында нақты жұмыс тәсілдерін түсіндіруге көмектесу.

Windows ортасына негізделген басқару

Windows элементтерімен таныс кез келген қолданушы Access-ті меңгере алады, өйткені жұмыс принциптері Windows логикасына сүйенеді: объектілер терезе түрінде ашылады. Басқарудың бірнеше тәсілі бар: мәзір жүйесі, құралдар тақтасы, контекстік мәзір, тышқан және пернелер комбинациялары. Практикада ең ыңғайлысы — контекстік мәзір мен тышқан: оң жақ батырма арқылы кез келген объектіге қатысты командаларды жылдам шақыруға болады.

Мәліметтер базасын (МБ) жобалау кезеңдері

Белгілі бір мәселені шешу үшін мәліметтер базасын құру қажет болғанда, жұмысты жүйелі кезеңдер бойынша ұйымдастыру маңызды.

1. 1) МБ құрудың негізін анықтау

   Мәліметтер базасын құрудың маңызы, негізгі функциялары және онда сақталатын ақпарат түрлері айқындалады.

2. 2) МБ құрамындағы кестелерді анықтау

   Кестелердің құрылымын алдымен қағазда жобалау ыңғайлы. Негізгі қағидалар: ақпарат кестелердің ішінде де, кестелер арасында да қайталанбауы керек; әр кесте тек бір тақырыпқа қатысты деректерді қамтуы тиіс.

3. 3) Кестелердегі өрістерді анықтау

   Әр өріс кесте тақырыбына сәйкес жеке деректен тұрады. Ескеру керек: өріс тақырыппен логикалық байланыста болуы; есептеу нәтижесін сақтаудың қажеті болмауы; барлық қажетті ақпарат қамтылуы; деректер ең кіші логикалық бірліктерге бөлінуі (мысалы, “Аты” және “Тегі” ретінде бөлу).

4. 4) Әр жазбаға бірегей мән беретін кілтті таңдау

   Кестелер арасындағы деректерді байланыстыру үшін әр кестеде жазбаны бірегей анықтайтын өріс немесе өрістер жиынтығы болуы қажет. Бұл — кілт.

5. 5) Кестелер арасындағы байланысты анықтау

   Кілттік өрістер анықталғаннан кейін әртүрлі кестелердегі мәліметтерді байланыстыратын байланыстың түрін және схемасын таңдау қажет.

6. 6) Құрылымды тексеру және жаңарту

   Кестелер, өрістер және байланыстар жобаланғаннан кейін құрылымды қайта тексеріп, ескерілмеген тұстарын анықтаған дұрыс. Мұны кестелерді толық толтырмай тұрып орындаған тиімді: бірнеше сынақ жазбасын енгізіп, байланыстардың дұрыс жұмысын бақылаңыз. Қажет болса құрылымды жаңартыңыз.

7. 7) Мәліметтерді енгізу және басқа объектілерді құру

   Құрылым талапқа сай болса, кестелерді мәліметтермен толтыруға және сұраныстар, формалар, есептер, макростар мен модульдер құруға болады.

Қорытынды

Microsoft Access — компьютерлік технологияларды практикалық құрал ретінде қолданудың маңызды мысалдарының бірі. Оны оқыту үдерісінде кезең-кезеңімен меңгерту көптеген дағдыларды қалыптастырады: ақпаратты енгізу, сақтау, есептеу, сараптау және нәтижені ұсыну.

Access бағдарламасы өндірісте, баспа және кітап шығару саласында, оқу-әдістемелік материалдар әзірлеуде, сауда-саттық айналымында және есептік жүйелерде кеңінен қолданылады. Жоғары оқу орындары студенттері үшін де оның тиімді тұстары көп: деректермен жүйелі жұмыс істеуді үйретіп, ақпараттық мәдениетті арттырады және кәсіби міндеттерді шешуге бейімдейді.