Тармақталу алгоритмі
Алгоритм типтерін түсіндіру және күнделікті әрекеттерге қолдану
Бұл сабақта оқушылар сызықтық, тармақталу және циклдік алгоритмдердің мәнін түсініп, күнделікті өмірдегі кез келген іс-әрекетті алгоритм түрінде құрастыруға үйренеді.
Білімділік
Алгоритм типтері туралы жалпы мәлімет беру, негізгі ұғымдарды нақтылау.
Дамытушылық
Ойлауды, компьютерлік сауаттылық пен іскерлікті, логикалық және танымдық қабілеттерді дамыту, пәнге қызығушылықты арттыру.
Тәрбиелік
Тәртіптілікке, сабырлылыққа, еңбекқорлыққа және ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақ барысы
Мұғалімнің іс-әрекеттері
- Амандасу, оқушыларды түгендеу.
- Сабаққа дайындықтарын тексеру, зейінді сабаққа аудару.
- Сабақтың мақсатымен таныстыру.
«Кубизм» әдісі: сұрақ-жауап
- Алгоритм дегеніміз не?
- Алгоритмдік тіл дегеніміз не?
- Программа дегеніміз не?
- Алгоритм орындаушысы дегеніміз не?
- Алгоритм тілі дегеніміз не?
Лездік тест
Тақырыпты бекіту үшін 7–8 сұрақтан тұратын қысқа тест ұйымдастырылады. Мақсаты — негізгі ұғымдарды жылдам қайталау және түсіну деңгейін тексеру.
Ескерту
Тест нәтижесі бойынша қателер талданып, түсінбеген тұстар қысқаша қайта түсіндіріледі.
Негізгі анықтамалар
Алгоритм
Алгоритм — информатиканың іргелі ұғымдарының бірі; белгілі бір мақсатқа жету үшін орындалатын әрекеттердің нақты және реттелген тізбегі.
Алгоритмдік тіл
Алгоритмдік тіл — алгоритмдерді бірізді, анық жазуға және орындауға арналған белгілер мен ережелер жүйесі.
Программа
Программа — белгілі бір программалау тілінде жазылған, компьютер орындайтын командалар жиынтығы.
Алгоритм орындаушысы
Алгоритм орындаушысы — құрастырылған алгоритм бойынша басқарылатын объект немесе оны орындайтын субъект.
Алгоритм тілі
Алгоритм тілі — алгоритмдер мен оларды орындауды біртекті әрі дәл сипаттауға арналған белгілер мен ережелер жүйесі.
Алгоритм типтері
Алгоритм құрылымына қарай оны бірнеше типке бөлуге болады. Төмендегі үш түр — бағдарламалауда да, күнделікті өмірдегі әрекеттерді жоспарлауда да ең жиі қолданылатын құрылымдар.
Сызықтық алгоритм
Сызықтық алгоритм қарапайым командалар тізбегінен тұрады. Әрекеттердің тізбектей орындалуын сипаттайтын алгоритм сызықтық алгоритм деп аталады.
Тармақталу алгоритмі
Күнделікті өмірде алгоритмдер жиі тармақтарға бөлінеді: белгілі бір әрекеттің орындалуы шарттың орындалуына байланысты болады.
Тармақталу алгоритмінде алдымен логикалық шарт (көбіне арифметикалық теңсіздік түрінде) тексеріледі: шарт орындалса — алгоритм 1-тармақ бойынша, ал орындалмаса — 2-тармақ бойынша орындалады.
Циклдік алгоритм
Көптеген алгоритмдерде белгілі бір әрекеттер бірнеше рет орындалады. Математикада есеп шығару барысында айнымалының мәні өзгерген сайын бір үлгі бойынша қайталанып есептеу жүргізіледі.
Цикл ұғымы
Алгоритмнің белгілі бір бөлігі бірнеше рет қайталанса, бұл процесс цикл деп аталады. Қайталанатын бөлігі бар алгоритмдер — циклдік алгоритмдер.
Неге маңызды?
Циклдерді қолдану арқылы программаны қысқа әрі нұсқа жазуға болады. Қайталану бөлігі үшін циклдік командалар пайдаланылады.
Цикл түрлері
Қайталану санының белгілі не белгісіз болуына қарай циклдер екі түрге бөлінеді:
- Арифметикалық цикл — қайталану саны белгілі болғанда.
- Итерациялық цикл — қайталану саны алдын ала белгісіз болғанда.
Қорытынды ой
Алгоритмдердің сызықтық, тармақталу және циклдік құрылымдарын түсіну — тапсырманы дұрыс жоспарлауға, әрекеттерді нақты реттеуге және программалау барысында тиімді шешім құруға көмектеседі.