Ұлттық Банктің мұражайы
Тақырыбы
Тәуелсіздік символы – ұлттық теңге
Ұлттық валютамыз — теңгенің пайда болуы мен қолданысқа енуі Қазақстан Республикасының тәуелсіз мемлекет екенін айқындайтын маңызды дәлелдердің бірі. Теңге бүгінде қоғамның экономикалық айналымының негізгі құралына айналды. Сондықтан оның тарихын білу — әрбір қазақстандық үшін мәні бар азаматтық жауапкершілік.
Мақсат
Ұлттық валютаның қандай қажеттіліктен туындағанын, қалыптасу тарихын, даму жолын және болашағын жан-жақты зерделеп, оқырманға түсінікті түрде жеткізу.
Неге маңызды?
Теңге — тек төлем құралы емес, экономикалық дербестік пен мемлекеттік егемендіктің нышаны.
Негізгі ой
Валюта енгізу шешімі 1990-жылдардың басындағы дағдарыс, инфляция және рубль аймағындағы тұрақсыздықпен тікелей байланысты болды.
Кіріспе
Ұлттық теңгенің қалыптасу тарихы туралы деректер аз емес. Әсіресе 1992–1993 жылдардағы экономикалық жағдай, инфляцияның шарықтауы және ұлттық валютаны енгізудің қажеттілігі туралы пікірлер мен зерттеулер ерекше назар аударады.
Зерттеулер мен көзқарастар
- Валентин Назаров (1992–1993 жж. ҚР Ұлттық банк төрағасының көмекшісі) ұлттық валютаны енгізу алғышарттарын, экономикалық дағдарыс пен инфляцияның күшеюін талдайды.
- Григорий Марченко теңгенің тарихы, енгізілу барысындағы өзгерістер, ішкі және сыртқы нарықтағы орны, сондай-ақ инфляция үдерістері туралы ашық пікір білдірген.
- Сауық Тәкежанов «Теңгенің алтын өлшемі» еңбегінде 1990–1993 жылдардағы реформалар аясындағы бюджет пен қаржы мәселелерін қарастырады.
- Ерік Асанбаев ұлттық валютаның қалыптасу тарихын жинақтаған еңбектерге үлес қосып, бұл кезеңнің ел тарихындағы күрделі беттер екенін атап өтеді.
Ұлттық валюта енгізудің алғышарттары
1990-жылдардың басында өз валютамызды енгізу қажеттілігі бірнеше фактордың ықпалымен күшейді:
- 1 Рубльдің құнсыздануы күшейіп, тұрақтылықтан айрылуы.
- 2 Кәсіпорындардың рубльмен жасалатын шаруашылық мәмілелерден шеттей бастауы.
- 3 Ресейдің бағаны еркін айналымға жіберуі және кәсіпорындардың айналым қаражатын индекстеудің тоқтауы.
Жоспар
- I. Кіріспе
- II. Негізгі бөлім
- 2.1 Теңгенің пайда болуы және дамуы
- 2.2 Теңгенің алғашқы атауы және алғашқы банкноттар
- 2.3 Ұлттық Банктің мұражайы
- III. Қорытынды
- IV. Пайдаланған әдебиеттер
Негізгі бөлім
2.1 Ұлттық теңгенің пайда болуы және оның дамуы
Теңге — Қазақстан Республикасының мемлекеттік нышандарының бірі. Әнұран, Ту және Елтаңбамен қатар ұлттық валюта да елдің дербестігін білдіретін маңызды белгі саналады.
«Біздің еліміздің экономикалық тәуелсіздігінің жарқын туындысы — біздің астанамызда теңгенің алғашқы пайда болуы халықтың және болашақ ұрпақтың игілігіне қызмет етсін».
Атаудың таңдалуы
Ұлттық валютаның атауын бекіту кезінде «теңге» атауы жабық пікірталаста Жоғарғы кеңес пен Үкімет мүшелерінің қолдауына ие болып, жеңіске жетті. Ұлттық валютаның тұсаукесерінде ҚР Жоғарғы кеңесінің жоспарлау–бюджет комиссиясының төрағасы С. Тәкежанов маңызды рөл атқарды.
Дағдарыс аясындағы шешім
- 1992 жылы инфляция деңгейі шамамен 250% болды.
- 1993 жылдың шілдесінде Ресей келісімді бұзып, Қазақстанға үш күн бұрын ғана хабарлай отырып, ұлттық валютасын енгізді.
- Баға күрт өсіп, халықтың жинақтары жедел құнсызданды.
- Қазақстанға ескі үлгідегі кеңестік купюралар көптеп ағылды.
- Дүкен сөрелеріндегі тауарлар әп-сәтте азайып, тапшылық күшейді.
Зерттеу міндеттері
- 1 Теңгенің қашан және қалай пайда болғанын анықтау.
- 2 Ұлттық валютаны енгізуге байланысты шыққан жарлықтар мен шешімдерді қарастыру.
- 3 Теңгенің қолданыстағы экономикалық маңызын талдау.
- 4 Ұлттық валютаның алдағы болашағына қатысты бағыттарды зерттеу.
Қорытындыға бастар ой
Теңгенің тарихы — экономикалық тәуелсіздікке жасалған нақты қадамдардың шежіресі. Дағдарыс пен белгісіздік жағдайында ұлттық валютаны енгізу мемлекеттің қаржы жүйесін дербестендіріп, елдің болашақ даму бағытын айқындауға мүмкіндік берді.