Қазақша рефераттар

Қазақ тілі өлеңін жатқа айту

Сабақ тақырыбы

Пән / сынып

Әдебиет, 5-сынып

Тақырып

М. Жұмабаевтың «Сағындым» өлеңі

Сабақ форматы

  • Түрі: аралас сабақ (жаңа материал)
  • Әдісі: деңгейлеп дамыта оқыту
  • Көрнекілігі: интерактивті тақта

Сабақтың мақсаты

Білімдік мақсат

М. Жұмабаевтың өмірі мен шығармашылығын меңгерту, «Сағындым» өлеңінің мәнін ашу.

Дамытушылық мақсат

Тілін, ой-санасын дамыту арқылы оқушыны шығармашылыққа баулу.

Тәрбиелік мақсат

Туған жерін, Отанын сүйетін ұлтжанды ұрпақ қалыптастыру.

Сабақтың басталуы

Сабақты Қожаберген жыраудың тіл туралы асыл сөзімен ашу ұсынылады. Бұл кіріспе оқушылардың тіл құндылығын сезінуіне бағыт береді.

Кіріспе шумақ

Асан қайғы, Жиренше сөйлеп өткен қазақ тіл.

Әз Жәнібек, Қойлыбай сыйлап өткен ғажап тіл.

Осы тілді жек көрген дүниеден қалар құр,

Бағаласаң шынымен, баба тілің — асыл дүр.

Абайдан ой салу

«Адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген нәрселермен озады. Онан басқа нәрселермен оздым ғой демектің бәрі де — ақымақшылық».

Осы ой сабақтың бағыт-бағдарын айқындап, оқушы жауапкершілігін күшейтеді.

Үй тапсырмасын тексеру

Тексеру интерактивті тақтадағы ұяшықтар арқылы жүргізіледі: оқушылар ұяшықты таңдап, шыққан сұраққа жауап береді.

Сұрақтар мен тапсырмалар

  1. 1М. Жұмабаевтың өмірі мен шығармашылығы.
  2. 2«Қазақ тілі» өлеңін жатқа айту.
  3. 3«Түркістан» өлеңін жатқа айту.
  4. 4«Мен кім» өлеңі бойынша жауап.
  5. 5«Сүйемін» өлеңі бойынша жауап.
  6. 6«Мен жастарға сенемін» өлеңі бойынша жауап.
  7. 7«Қысқы жолда» өлеңін жатқа айту.
  8. 8Өлең мазмұнын қысқаша баяндау.
  9. 9М. Жұмабаевтың қандай поэмалары бар?

Тарихи-әдеби контекст

Кеңестік дәуірде ұлт тәуелсіздігі үшін күрескен әдебиет өкілдері қатарында М. Жұмабаев, Ж. Аймауытов, Ш. Құдайбергенұлы, М. Дулатов, А. Байтұрсынов болды. Көпшілігі жазықсыз жалаға ұшырап, қудалауға түсті.

«Сағындым» — Мағжанның Омбы түрмесінде отырып жазған мұңды да қайсар үні.

Жаңа сабақ: «Сағындым» өлеңі

Мазмұнға кіріспе

Мұғалім өлеңді мәнерлеп жатқа оқиды, кейін идеясы мен көңіл күйіне талдау жасалады. Мағжан «Елім», «жұртым», «ұлтым» деп жырлағаны үшін «ұлтшыл» деген айып тағылып, түрмеге қамалғаны түсіндіріледі.

Оқулықпен жұмыс

  • Мәтінді тізбектей оқыту.
  • Түсініксіз сөздердің астын сызу.
  • Сөздікпен жұмыс арқылы мағынасын ашу.

Сөздік жұмысы

Алаш
  • Қазақ тайпаларының алғаш қауым болып біріккен одағы.
  • Ерте замандағы қазақ руларының ұраны.
  • «Қазақ» атауынан бұрынғы елдің жалпы атауы (ел, жұрт, қауым).
Зар
Қайғы, қасірет, мұң, шер.
Сібірлеп
Таңның бозарып атуы.
Тапал
Аласа, жатаған.

Деңгейлік тапсырмалар: I деңгей

  • Ақын абақтыға кімдер үшін түсті?
  • Ақын кімдерді, нені сағынады?

Деңгейлік тапсырмалар: II деңгей

  • Ақынның қайсар мінезі өлеңнің қай тұстарынан көрінеді?
  • Абақтыны суреттейтін өлең жолдарын табу.

Деңгейлік тапсырмалар: III деңгей

  • Өлең негізінде ақынға мінездеме жаз.
  • Абақтыны сипаттап жаз.
  • Өзіңді толқытқан өлең жолдарын мәнерлеп оқы.

Поэзия теориясы: тармақ, шумақ, буын

Тармақ

Өлеңнің әрбір жолы — тармақ.

Шумақ

Төрт тармақ бірігіп бір шумақ құрайды.

Буын

Тармақта қанша дауысты дыбыс болса, сонша буын болады.

Қорытынды және бағалау

Сабақ барысында оқушылар Мағжан Жұмабаевтың шығармашылығын тереңірек танып, өлеңнің идеялық өзегін түсінеді. Топтастыру стратегиясы арқылы Мағжанның бейнесі ұлтын шын сүйген, сыршыл ақын ретінде айқындалады.

Бағалау тәртібі

Тақтадағы «ашық журналға» әр тапсырма бойынша белгі қойылып, сабақ соңында жиынтық баға шығарылады.

Үй тапсырмасы және аяқтау

Үйге тапсырма

М. Жұмабаевтың «Сағындым» өлеңін жаттау.

Сабақты аяқтайтын жолдар

Көздерінде от ойнар,

Сөздерінде жалын бар,

Жаннан қымбат оларға ар —

Мен жастарға сенемін.

М. Жұмабаев