Сабақтың тақырыбы С. Торайғыров Шығамын тірі болсам адам болып Сабақта іске асатын оқу мақсаты (оқу бағдарламасынан сілтеме):әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік - қоғамдық мәселені идеясы арқылы түсіндіру
Оқу мақсаттары
- Әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені шығарманың идеясы арқылы түсіндіру.
- Әдеби туындыдағы кейіпкер типтерін талдау тұрғысынан сипаттау.
Сабақтың басы
Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, қатысымды тексеру.
- Дәптерге бүгінгі күнді жаздыру.
Қызығушылықты ояту
«Суреттер сөйлейді» әдісі: ұсынылған суреттер арқылы мағынаны ашу, болжам айту, негізгі ойды табу.
Осы кезеңде сабақтың тақырыбы, оқу мақсаттары және бағалау критерийлері таныстырылады.
Сабақтың ортасы
Негізгі идея
Сұлтанмахмұт Торайғыров халықтың көзін ашуды, заманмен қатар қадам басуды, ақиқат үшін күрескер болуды мақсат етеді. Ақынның тұлғасы тұрақты ізденіс, талап және алға ұмтылыс арқылы қалыптасқан. Ол тек өзін жетілдіріп қана қоймай, жастарды да «адам болып шығуға» үндейді.
Өлеңнен үзінді
«Шығамын тірі болсам адам болып»
Шығамын тірі болсам, адам болып,
Жүрмеймін бұл дүниеде жаман болып.
Жатқаным көрде тыныш жақсы емес пе?
Жүргенше өмір сүріп, надан болып...
Тақырыпты кеңейту
«Мен қазақ»
Мен — қазақ, қазақпын деп мақтанамын,
Ұранға «Алаш» деген атты аламын.
Сүйгенім қазақ өмірі, өзім қазақ,
Мен неге қазақтықтан сақтанамын?
Сергіту сәті
«Мен қазақпын» сергітуі: қысқа ырғақты тапсырмалар арқылы көңіл күйді көтеру және зейінді шоғырландыру.
Оқулықпен жұмыс (топтық тапсырма)
Әр топ берілген шумақты оқып, негізгі ойды, кілтті сөздерді және автор көзқарасын анықтайды.
1-топ
1-шумақ
2-топ
2-шумақ
3-топ
3-шумақ
Кілтті сөздермен жұмыс
Төмендегі тіркестердің мағынасын ашып, өлең идеясымен байланыстырыңыз. Оқушы жауабы қысқа тұжырым және дәлелмен беріледі.
1-блок
- «Шығамын тірі болсам»
- «Если буду жив — стану (адам болып қалыптасамын)»
- «Жүрмеймін жаман болып»
- «Не буду жить плохим человеком»
- «Жатқаным көрде... жүргенше надан болып»
- «Чем жить в невежестве, лучше умереть»
2-блок
- «Мен сәуле қуған»
- «Стремился к знаниям»
- «Алуға күнді белді буған»
- «Достигать цели, несмотря на трудности»
- «Көрмеймін елдің бетін»
- «Не вернусь к своему народу невеждой»
- «Толған айдай»
- «Освещать путь народу»
3-блок
- «Бұл сөзім асылық емес»
- «Эти слова — не хвастовство»
- «Тебем надандықты»
- «Буду бороться против невежества и безграмотности»
- «Серт етіп, еткем егес»
- «Даю себе клятву (берік серт)»
Қорытынды
Торайғыров поэзиясындағы негізгі үндеу — надандықтан арылып, білімге ұмтылу, қоғамға пайдалы азамат болу және ақиқат жолында табандылық таныту. Оқушы мәтінмен жұмыс арқылы автор идеясын дәлелдеп, кілтті сөздерге сүйене отырып өз ойын жүйелі жеткізеді.
Нәтиже
Идеяны түсіндіру
Әлеуметтік мәселені өлең мазмұнымен байланыстыру.
Нәтиже
Талдау дағдысы
Кейіпкер типтерін және автор ұстанымын сипаттау.
Нәтиже
Сөздік жұмыс
Кілтті сөздер арқылы мағынаны нақтылау.
Ресурс
Материал: С. Торайғыров — «Шығамын тірі болсам адам болып» (мәтін және тапсырмалар).