Қазақша рефераттар

Сөз анасы

Ана тілі – білімнің кілті

Мақсаты

  1. Оқушылардың өз тіліне деген сүйіспеншілігін арттыру; қазақ тілінде таза сөйлеуге, сөз мағынасын түсініп, тапсырманы дұрыс орындауға баулу.
  2. Ой-өрісін дамыту; сөздік қорын молайтып, мәнерлеп оқу дағдысын қалыптастыру.
  3. Еңбекқорлыққа, адамгершілікке, ана тілін құрметтеуге тәрбиелеу.

Көрнекілігі

  • Тіл мерекесіне арналған қабырға газеті
  • Мақал-мәтелдер топтамасы
  • Сайыстың жоспары

Форматы

  • 3–4-сынып оқушылары арасында өткізілетін танымдық сайыс
  • Өлең, мақал-мәтел, жұмбақ және тілдік тапсырмалар арқылы білімді бекіту

Мұғалімнің кіріспе сөзі

Халық тәуелсіздігінің ең басты белгілерінің бірі — оның ана тілі мен ұлттық мәдениеті. Ана тілі мен мәдениеті жоқ ел толыққанды мемлекет болып өмір сүре алмайды. Дүниедегі барлық халық тәуелсіздікке ұлттық қадір-қасиетін, мәдениетін, ана тілін сақтап қалу үшін ұмтылады. Сондықтан әр мемлекет өз салт-дәстүрін, ана тілін айрықша қорғайды.

Қазақстан тәуелсіз ел болып қала берсін десек, ең алдымен ана тілімізді дамытуға күш салуымыз керек. Ана тілін дамыту мен қорғау — өз тілімізде таза сөйлеу, оны терең білу және туған анамыздай қастерлеу деген сөз.

1-оқушы
Қазақ тілі — өз тілім, ана тілім,
Абай, Мұхтар сөйлеген дана тілім.
Қастерлейді ұл-қызың мәңгі сені,
Болашағым, бақытым, дара тілім.
2-оқушы
Қазақ тілім — саялаған нұр бағым.
Қазақ тілі — ана тілім, ардағым.
Сен арқылы жетіп жатыр өмірге,
Жан сырларым, тілегім, бар арманым.

Сайыс: «Анамның тілі — аяулы үні»

Ұйымдастыру

  • Әділқазылар алқасын сайлау
  • Сайыс ережесі мен жоспарымен таныстыру

Сайыс кезеңдері

  1. Бәйге
  2. Полиглот (қазақша–орысша)
  3. «Мақал — сөздің мәйегі» (мақалдың жалғасын тап)
  4. Мақалдар сайысы

Кезеңдер мазмұны

1) Бәйге

1-топ: Тапқырлар

  1. 1. Өнер алды не? Қызыл тіл
  2. 2. Ең бірінші бақытым… Халқым
  3. 3. Үш биді ата Әйтеке, Төле, Қазбек
  4. 4. Тілдің ең негізгі қызметі Сөйлеу, қарым-қатынас жасау
  5. 5. Ашу — дұшпан, … Ақыл — дос
  6. 6. «Тіл туралы» заң қашан қабылданды? 1997 жыл, 11 шілде

2-топ: Алғырлар

  1. 1. Сөз анасы… Құлақ
  2. 2. Ал екінші бақытым… Тілім менің
  3. 3. «Құрғақ» сөзінің антонимі Ылғал
  4. 4. Мұсылмандардың қасиетті үйі Мешіт
  5. 5. Қазақта топ аттылар жарысын қалай атайды? Бәйге
  6. 6. Мұсылман дінінің қасиетті кітабы Құран

2) Полиглот (қазақша–орысша)

1-топ: Тапқырлар

Тілі бар — үні жоқ,
Өзіне адам түсінген,
Жүрегі бар да, қаны бар,
Сөйлеп тұрған үні жоқ.

Жауабы:

Кітап — книга

Көз қорқақ, не батыр?

Жауабы:

Қол — рука

2-топ: Алғырлар

Адамды адам еткен не?

Жауабы:

Еңбек — труд

Аяғы біреу, қолы жоқ,
Шиыр-шиыр жолы көп.
Өзі сөйлей білмейді,
Салған ізі сөйлейді.

Жауабы:

Қалам — ручка

3) «Мақал — сөздің мәйегі» (жалғасын тап)

1-топ: Тапқырлар

  • Жеті рет өлшеп, бір рет кес.
  • Тіл тас жарады, тас жармаса — бас жарады.
  • Тіл — жұтылмас байлық.
  • Көп тыңда, аз сөйле.

2-топ: Алғырлар

  • Өнер көзі — халықта.
  • Ана тіліңді ұмытқаның — өз ұлтыңды құрқаның.
  • Ақыл азбайды, білім тозбайды.
  • Өнер өрге жүзеді.

Ескерту

Бұл кезеңде мақалдың мағынасын түсініп, жалғасын дұрыс әрі анық айту — негізгі өлшем.

4) Мақалдар сайысы

Бұл бөлімде командалар кезекпен мақал-мәтелдер айтып, олардың мәнін қысқаша түсіндіреді. Тіл байлығы, ойдың нақтылығы және сөйлеу мәдениеті бағаланады.

Шығармашылық бөлім

Ән

«Анамның тілі — аяулы үні» (4-сынып).

Көрініс

«Настоящий қазақ» (3-сынып).

Қорытынды өлең

Ана тілі — күш-қуатың,
Ана тілі — кәусар суатың.
Ана тілі — бағыт-бағдарың,
Ана тілі — арман-мұратың.

Қорытынды

Сайыс соңында әділқазылар алқасы қорытынды шығарып, жеңімпаздарды марапаттайды. Бұл іс-шараның түпкі мақсаты — ана тілімізді құрметтеу, таза сөйлеу мәдениетін қалыптастыру және әр оқушының тілге деген жауапкершілігін күшейту.