Қазақша рефераттар

Жақын жердегі жаяу жұргіншілерге арналған жолмен жүрген дұрыс

«Жолың болсын, балақай!» тәрбие сағаты

Бұл материал жолда жүру ережелерін түсіндіруге арналған слайдтық сабақ құрылымын ұсынады. Мақсат — оқушылардың қауіпсіз қозғалыс мәдениетін қалыптастыру, жолдағы тәуекелдерді байқай білу және ережені күнделікті өмірде қолдану.

Білімділік

Балалардың жол ережелері туралы білімін толықтыру, меңгерту және алған білімін өмірде қолдануға үйрету.

Тәрбиелік

Оқушыларды жол ережелерін бұлжытпай орындауға, мұқияттық пен сақтыққа тәрбиелеу.

Дамытушылық

Ережені есте сақтап, білгенін қолдана білу дағдысын қалыптастыру, есте сақтау қабілетін дамыту.

Сабақ әдістері

  • Сұрақ-жауап
  • Әңгімелеу
  • Түсіндіру
  • Меңгерту
  • Жағдаяттарды талдау

Көрнекіліктер

  • Жол белгілері
  • Суреттер
  • Интерактивті тақта

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
  • Тәрбие сағатының мақсатымен таныстыру.

2) ҚР Мемлекеттік Гимнін орындау

Сабақтың салтанатты бөлімі ретінде гимн орындалады.

Жол ережесінің қалыптасу тарихынан

Мұғалімнің түсіндіруі: көшелер мен жолда жүру тәртібін сақтау қажеттілігі көлік түрлері енді ғана пайда болған кезеңдерден-ақ байқалды. Ат-арба мен пәуеске жүрген уақытта да қозғалысты реттеуге талпыныс жасалды.

Маңызды даталар

  • 1683 Ресейде Иоанн және Петр Алексеевичтердің жарлығымен атты божымен (тізгінмен) басқаруға тыйым салынды; ат айдаушы салт мінуі тиіс болды.
  • 1730 Жаңа указ бойынша аттарды жүгендеп, тәртіп бұзбай жүру талап етілді.
  • 1742 Ереже қайта бекітіліп, тәртіп бұзған адам жазаланатыны көрсетілді.
  • 1812 Оң жақты қозғалыс, жылдамдықты шектеу және нөмірлік белгілер енгізілді.
  • 1968 Венада өткен халықаралық конференцияда «Жолда жүру туралы конвенция» қабылданды.
  • 1973 Конвенция негізіндегі жолда жүру ережелері күшіне енді.

Бағдаршамның пайда болуы

Алғашқы кезеңде көлік әлі кең таралмаса да, Еуропада ат-арбалардың көптігі жаяу жүргіншілер үшін қиындық тудырды. Сол себепті қозғалысты реттейтін құрылғылар қажет болды.

Хронология

  • 1868 Англияда парламент ғимаратының алдында алғашқы семафор орнатылды (ағылшын инженері Найт). Кейін бұл тәсіл теміржол бойында да қолданылды.
  • 1869 2 қаңтарда семафор ішіндегі газ фонары жарылып, полиция қызметкері жарақат алды.
  • 1914 Америкада алғашқы бағдаршам жасалды: екі түс (қызыл және жасыл).
  • 1918 Сары түс енгізілді.
  • 1920 Үш түсті бағдаршамды Уильям Поттс пен Джон Харрис ұсынды.

Бағдаршам — жолдағы ортақ тәртіптің белгісі. Ол жүргізушіге де, жаяу жүргіншіге де қауіпсіз қозғалысқа көмектесетін сенімді «дос».

Жаяу жүргіншіге арналған қауіпсіздік ережелері

Төмендегі кеңестер оқушыға көшеде кездесетін «көрінбейтін қауіптерді» байқауға және дұрыс әрекет етуге көмектеседі.

1) Тоқтап тұрған көлік те қауіпті

Тоқтаған машина артынан жоғары жылдамдықпен келе жатқан көлік көрінбей қалуы мүмкін. Жолды кесіп өтпес бұрын жан-жағыңа мұқият қара.

2) Автобустың алдынан да, артынан да өтпе

Автобус көлеңкелеп тұрғандықтан, оның артындағы машинаны байқамай қалуың мүмкін. Жақын жердегі жаяу жүргінші өткелін пайдалан.

3) Байқалмайтын қауіптен сақтан

Көлік баяу жүріп келе жатса да, алдымен өткізіп жіберген дұрыс: оның артынан жылдам көлік шығуы мүмкін.

4) Бағдаршам маңында да сақ бол

Кейде жүргізушілер жылдамдықты асырады, сигналға мән бермейді немесе кез келген жерге тоқтай салады. Мұндай жағдайда жаяу жүргінші аса мұқият болуы керек.

5) Көлік сирек жүретін көшеде де ереже өзгермейді

«Бос көше» қауіпсіз деген сөз емес. Балалар кейде кез келген жерден өте салады — бұл әдеттен арылу қажет.

6) Жолдан өту тәртібі: солға, сосын оңға

Жолға қадам баспас бұрын алдымен сол жаққа, одан кейін оң жаққа қара. Қауіпсіз екеніне көз жеткізбей өтпе.

7) Ауладан шығатын жолдар мен қиылыстар — қауіп ошағы

Ауладан шыға беріс тұстарда және көшелер қиылысында көлік күтпеген жерден пайда болуы мүмкін, кейде жылдамдық та жоғары болады. Мұндай жерлерден өткенде асықпай, жан-жағыңды бақыла.

Жағдаяттарды талдау

«Жол белгілері сөйлесе…»

Оқушылар жол белгілерінің мағынасын талдап, нақты өмірлік жағдайларда қалай қолданылатынын түсіндіреді. Мақсат — белгі көрген сәтте дұрыс шешім қабылдау дағдысын бекіту.

Дереккөз туралы

Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, №221 Аққұм негізгі білім беретін мектебі. Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі — Бердіқожаева Меруерт.