Қазақ халқының ежелден тұрмыста қолданылатын ұлттық бұйым
Шығармашылық жоба: сандық жасау, тарихы және тұрмыста қолданылуы
Бұл жоба қазақ халқының тұрмысында кең қолданылған ұлттық бұйым — сандықты жасап көруге, оның тарихи мәнін түсінуге және қолданылу ерекшеліктерін зерделеуге бағытталды.
І. Жоба бойынша шешімдер
Үй мүліктерін насихаттау аясында ұлттық тұрмысқа тән бұйымдардың ішінен сандықты таңдадым. Бұл таңдау оның мағынасы, қолданылу аясы және көркемдік мүмкіндігімен ерекшеленеді.
Таңдалған варианттың ерекшелігі
- Сандық кепкен ағаштан жасалады.
- Алдыңғы беті ою-өрнекпен әшекейленеді.
- Өрнек түрі ретінде қошқар мүйіз қолданылды.
- Оюды орындау тәсілі: чеканка әдісі.
- Сәндік әсер беру үшін түрлі-түсті бояулар қолданылды; бұл сандықтың өңін айқындайды.
Негізгі құрылымы
Сандық негізгі төрт бөліктен тұрады:
- 1 Асты және үсті
- 2 Екі жағы
- 3 Алды және арты
- 4 Қақпағы
ІІ. Ізденіс кезеңі
Жобаны таңдау себебі
- Сандық — қазақ халқының ежелден тұрмыста қолданылған ұлттық бұйымы.
- Ұлттық қолөнерге қызығушылықты дамыту және сандықпен жақынырақ танысу.
- Салт-дәстүрді құрметтеу, мәдени мұраға жауапкершілікпен қарау.
- Басқа пәндерден алған білімді еңбек сабағында тиімді қолдану арқылы қабілетті арттыру.
Қажетті талаптар мен орындалу шарттары
- Танымдық және ізденімпаздық қабілеттерді шыңдау.
- Шығармашылықпен жұмыс істеуге дағдылану.
ІІІ. Сандық туралы мәліметтер
Сандық — ұлттық бұйым
Сандық — ағаштан жасалатын, әртүрлі заттарды сақтауға арналған тұрмыстық бұйым. Ол үй жиһаздарының маңызды түрлерінің бірі болып саналады.
Шығу тарихы және көркемдік дәстүрі
Қазақ халқының қолөнері өте бай, ал ою-өрнектерінің мазмұны терең философиялық мәнге ие. Ежелгі шеберлер сандықты тек өрнектеп қана қоймай, зергерлік өнердің сан алуан тәсілдерін қолдана отырып, алтын, күміс және басқа да құнды тастармен әшекейлеген. Мұндай әшекейлердің композициялық байланысы күрделі әрі үйлесімді болған.
Көп жағдайда ағаш бұйымдар сүйекпен қапталып, әрленген. Сандықтың қызметі мен көлеміне қарай түрлері де көп: қол сандық, әбдіре, жағдан, кебеже және т.б.
Қолданылуы
- Сандық көбіне киім-кешек сақтауға қолданылады.
- Бұрын қыз ұзатқанда жасау-жабдықтың бір бөлігі ретінде киім-кешек салуға пайдаланылған.
- Қазіргі кезде бұл дәстүр сирек сақталған.