Ұлт тілі - асыл қазына
Тақырыбы
«Сонымен, солай дейік...» ток-шоуы
Мақсаты
Қазақстанда тұратын өзге ұлт өкілдері арасында қазақ тілін насихаттау, мемлекеттік тілге деген құрмет пен сүйіспеншілікті қалыптастыру.
Кіріспе: өзектілігі жойылмаған мәселе
Бүгінгі таңда маңызын жоғалтпаған ең өзекті мәселелердің бірі — тіл мәселесі. Қазақстанда тұратын өзге ұлт өкілдері де, өз ағайын қазақ жұрты да ана тілінде сөйлеуге кейде бейқам қарайтыны алаңдатады.
«Сонымен, солай дейік...» ток-шоуы «Таңданыңыз! Сабақ алыңыз!» ұранымен мемлекеттік тілге деген құрметті көрсетуге және ой салуға бағытталады.
Негізгі ой
Тіл — халықтың рухани қазынасын сақтайтын асыл қойма. Тіл — тарих, өркениет, мәдениет. Сондықтан әр тіл өз орнында қастерлі, ал ұлт тілі — ұрпақтан ұрпаққа жететін ең қымбат мұра.
«Анам берген туған тілім, атам берген құран тілім» — мемлекеттік тілді құрметтеу әрбір азаматтың парызы.
Бағдарлама құрылымы: сұхбат және пікірталас
Тіл мәселесін шешу бір күннің шаруасы емес. Ол ең алдымен әр адамнан басталып, кейін қоғам болып қалыптасып, соңында мемлекет деңгейінде жүйелі түрде қолдау табуы керек. Ток-шоу осы сұрақтарды студия қонақтарымен ашық талқылауды көздейді.
Студия қонақтары
- Омельченко Рустам
- Холбоева Нозила
- Бесчасткина Луиза
- Ахмедов Рафаэль
- Абен Ару
- Иренгаипова Аиза
- Нурланов Аңсар
Сарапшылар
- Усманова Гүлжан Қамбарқызы — қоғамтану пәндерінің оқытушысы
- Нұрқасымова Алма Бекқазыевна — қазақ тілі мен әдебиеті пәндерінің оқытушысы
Шығармашылық бөлім
«Мен қазақпын!» өлеңі — Елемес Бейбарыс, 2 ОПп–216 тобы.
Студиядағы негізгі сұрақтар
Пікірталас өзегінде — жеке таңдау, отбасы ықпалы, орта әсері және болашақтағы тілдік бағдар. Әр сұрақ қатысушының тәжірибесі арқылы қоғамдағы ортақ ахуалды көрсетуді мақсат етеді.
Рустамға
- Сіз қазақ тобында оқисыз. Бұл таңдауыңызға не себеп болды?
- Отбасыңызда қай тілге басымдық беріледі?
Луизаға
- Достарыңызбен көбіне қай тілде сөйлесесіз?
- Өзіңіз араласатын ортада қазақ тілін қаншалықты насихаттайсыз?
Аруға
- Өзіңізді ұлтыңыздың патриоты деп есептейсіз бе?
- Егер солай болса, неге орыс тілді топта оқуды таңдадыңыз?
- Бұл таңдауға ата-анаңыздың ықпалы болды ма?
Аңсарға
- Болашағыңызды қай тілмен елестетесіз?
- Орыс тілді топта оқу бұл таңдауыңызға әсер ете ме?
Аизаға
- Ұлтыңыз — қазақ, Отаныңыз — Қазақстан. Қазақша сөйлеу сізге неліктен қиын?
Нозилаға
- Қазақстандағы қазақ тілінің жағдайы сізді қаншалықты алаңдатады?
- Тіл мәселесін шешу үшін қандай ұсыныс айтар едіңіз?
Сарапшылар пікірі: білім, орта және жүйелілік
Алма Бекқазыевнаға сұрақ
Қазақша білгісі келмейтін қазақ жастарына не айтар едіңіз? Тілді құрметтеу мен күнделікті тілдік дағдыны қалыптастыруда ұстаздың, отбасының және ортаның рөлі қандай?
Тілді үйрету тек оқытумен шектелмейді: қазақтың салт-дәстүрін, мәдени құндылықтарын бірге насихаттайтын іс-шаралар да маңызды.
Гүлжан Қамбарқызына сұрақ
Тәуелсіздік жылдарында тілге қатысты қандай жұмыстар атқарылды? Жетістіктеріміз қандай, кемшіліктеріміз неде, алда қандай міндеттер тұр?
Тарихшы көзқарасымен тіл саясатының сабақтастығы, қоғамдық сұраныс және нақты тәжірибе арасындағы алшақтық талқыланады.
Қорытынды: тіл тазалығы және ортақ жауапкершілік
Ұлы Абай «Бөтен сөзбен былғанса сөз арасы, ол — ақынның білімсіз бейшарасы» деп тіл тазалығын сақтаудың маңызын еске салған. Демек, тіл үшін күрес бізге дейін де болған, бүгін де жалғасып келеді.
Өз мемлекетімізде өз ана тілімізде сөйлеп, қазақ тілін әлемге паш етейік. «Сонымен, солай дейік» — солай болатынына бірге сенейік. Бүгінгі қатысушылардың пікіріне таңданыңыз, сабақ алыңыз.
Ой түйін
- Тіл — ұлттық болмыстың өзегі және мәдени жады.
- Құрмет күнделікті әдеттен басталады: отбасында, ортада, оқу орнында.
- Насихат тек сөзбен емес, тәжірибемен және жүйелі қолдаумен күшейеді.