Көктем көңілді мезгіл
Сабақ туралы
Пән
Қазақ тілі (6-сынып)
Тақырып
Көктемде. Етістікті қайталау
Сабақ түрі
Білік пен іскерлік дағдыларын қалыптастыру сабағы
Мақсат пен міндеттер
Сабақтың мақсаты — оқушылардың жыл мезгілдері туралы түсінігін кеңейту, көктем мезгіліндегі табиғат өзгерістерін сезіне білуге үйрету, әсемдікке баулу және етістікті қайталау.
Білімділік
Тақырып аясындағы лексика-грамматикалық минимум арқылы қазақша ойын дұрыс әрі түсінікті жеткізу, сауатты жазуға дағдыландыру.
Тәрбиелік
Табиғатты қорғауға, оны аялауға және сүйе білуге тәрбиелеу.
Дамытушылық
Сөздік қорын байыту, логикалық ойлауын дамыту, сөйлеу мәдениетін жетілдіру; әртүрлі тәсілдер арқылы шығармашылыққа баулу және пәнге қызығушылығын арттыру.
Әдіс-тәсілдер және ұйымдастыру
Әдіс-тәсілдер
- Сын тұрғысынан ойлау стратегиялары
- Ассоциация құру, ой қозғау
- Сұрақ-жауап, талдау-жинақтау
- Тыңдалым, оқылым, жазылым, айтылым
Ұйымдастыру және ресурстар
Жұмыс формалары
Жұппен, топпен, жеке жұмыс
Пәнаралық байланыс
Әдеп, дүниетану
Көрнекілік
Презентация, кесте, сюжетті суреттер, кеспелер, бейнесюжет, оқулық
Сабақтың құрылымы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу, түгендеу
- Тіл дамыту
- Релаксация
II. Үй тапсырмасын тексеру
- Сұрақ-жауап
- Мәтін мазмұны
- Ережелерді қайталау
III. Жаңа тақырып
- Ой қозғау, ассоциациялық карта
- «Көктемде» сөзжұмбағы
- Мәтінмен жұмыс, сөздік жұмысы
IV–VII. Бекіту, қорытынды, бағалау, үй жұмысы
- Өздік жұмыс, ойындар, шығармашылық тапсырмалар
- Рефлексия және сұхбат
- Бағалау және үй тапсырмасы
Сабақтың барысы (негізгі үзінділер)
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен амандасу, түгендеу, оқу құралдарын тексеру (оқулық, дәптер, қалам, сөздік дәптер).
Тіл дамыту сұрақтары
- Қазір қай сабақ?
- Қазақ тілі сабағында қай тілде сөйлейміз?
- Аптаның қай күні?
- Қазір қандай жыл мезгілі?
- Көктемнің қай айы?
- Бүгін нешесі?
- Бүгін ауа райы қандай?
Релаксация
Мақсатымыз — білім алу. Міндетіміз — еңбектену. Бірігіп еңбек етсек, «5»-ке қол жеткіземіз.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Сұрақ-жауап
- Бір жылда неше мезгіл бар?
- Әр жыл мезгілінде ауа райы қалай өзгереді?
- Қыс айларын ата.
- Жаз айларын ата.
- Күз айларын ата.
- Көктем айларын ата.
- Көктемде қандай мерекелер бар?
- Көктемде ауа райы қандай болады?
Ережелерді қайталау
- Етістік деген не?
- Қандай сұрақтарға жауап береді?
- Етістіктің түрлері қандай?
- Етістіктің қанша шағы бар?
III. Жаңа тақырып: «Көктемде»
Ой қозғау (жұмбақ)
Қар еріп, су ағады,
Сарқырап сайға толады.
Күн ұзарып, жылынады,
Бұл қай кезде болады?
Жауабы: көктемде.
Сабақта көктем туралы әңгімелесеміз және етістікті қайталаймыз. «Көктем» дегенде ойға келетін сөздер бойынша кластер құрастырамыз (жазу немесе сурет салу арқылы).
Сөзжұмбақ: «Көктемде»
Сұрақтар
- Көктемде не ұзарады?
- Бақта не өседі?
- Жаздан кейін қай жыл мезгілі келеді?
- Құс (сөзжұмбақтағы жауап).
- Сәуір айы тағы қалай аталады?
- Көктем мезгілінің соңғы айы.
- Наурызда адам не тілейді?
- Мейрамды адамдар қалай тойлайды? Не айтады?
Күтілетін тірек сөздер
Күн, көкөніс, күз, тауық, Көкек, мамыр, денсаулық тілеу, тілек айту.
Ескерту: Нақты жауаптар сыныптағы талқылауға және қолданылған сөзжұмбақ нұсқасына байланысты нақтыланады.
Мәтінмен жұмыс
Жұмыс түрлері: мәнерлеп оқу, түсіндіру, тізбектей оқыту, аудару, сөздік жұмысы, сөздерді буынға бөлу, сөз тіркесі мен сөйлем құрастыру.
Жаңа сөздер
- Бәйшешек
- подснежник
- Қызғалдақ
- тюльпан
- Меруертгүл
- ландыш
- Қоңыраугүл
- колокольчик
- Гүлдейді
- расцветут
- Ерекшелік
- особенность
- Жаңару
- обновление
Оқылым мәтіні
Бір жылда төрт жыл мезгілі болады: жаз, күз, көктем, қыс. Әр мезгілдің өз ерекшелігі бар. Солардың ішінде маған ұнайтын мезгілдердің бірі — көктем. Себебі бұл кезде табиғат жаңарып, жан-жануарлар көбейеді.
Көктем айлары: наурыз, сәуір, мамыр. Көктемде күн жылынады. Қар мен мұз ериді. Күн ұзарады. Ағаштар бүршік атады. Құстар жылы жақтан ұшып келіп, ұя салады. Мал төлдейді. Егіс жұмысы басталады. Жас ағаштар отырғызылады.
Көктемнің алғашқы гүлдері: бәйшешек, қызғалдақ, меруертгүл, қоңыраугүл. Бұл айларда көптеген мерекелер аталып өтеді: Аналар күні, Наурыз мейрамы (жер дүниенің жаңару күні), Ғарышкерлер күні, Бейбітшілік күні. Көктемнің басқа мезгілдерге қарағанда өзіндік ерекше орны бар.
INSERT әдісі
Оқып отырып, қарындашпен белгі қойыңыз: (V) — білемін (-) — білмеймін (+) — жаңа ақпарат (?) — түсініксіз, білгім келеді
Лексикалық минимум
жаңбыр, бұлт, жел, ауа райы, көктем, жылы, салқын, ашық, бүршік, бәйшешек, қызғалдақ, меруертгүл, қоңыраугүл, мейрам, бүгін, ертең, кеше, жаңару, ерекше.
IV. Бекіту тапсырмалары
Өздік жұмыс (оқулық)
№5 тапсырма (103-бет): берілген сөйлемдерді көшіріп жазып, етістіктердің астын сызыңыз.
| Сөйлем | Үлгі |
|---|---|
| Қыс келді. Күн суытты. | Қыс келіп, күн суытты. |
| Күз келді. Жапырақтар сарғайды. | Етістіктерді белгілеу |
| Көктем келді. Гүлдер шықты. | Етістіктерді белгілеу |
| Жаңбыр тоқтады. Кемпірқосақ шықты. | Етістіктерді белгілеу |
| Аспан бұлттанды. Жаңбыр жауды. | Етістіктерді белгілеу |
«Балдырған қоржыны» ойыны
Қоржындағы көктемгі тамшы пішіндес карточкалардағы тапсырмаларды орындаңыз: сөздерден дұрыс сөйлем құрастырыңыз.
I топ
- Көктем келді.
- Осы аптада ауа райы жылынды.
- Биыл көктем кеш келді.
- Ауа райы жақсы болды.
- Көктемде күн жылы болады.
- Бәйшешек шығады.
- Қар еріп, су сайларға толады.
- Өзендер мен көлдердің мұзы бұзылады.
II топ
- Құстар жылы жақтан ұшып келеді.
- Өзенде сең жүре бастады.
- Көктемде каникул басталады.
- Балалар ағаш отырғызды.
- Олар суды шелекпен әкелді.
- Қар ериді.
- Қыста ұйықтайтын аңдар мен жәндіктер оянады.
- Адамдар жеңіл киімдер киеді.
«Әріпті табыңдар» ойыны
Сөздердегі түсіп қалған әріптерді толықтырыңыз және табылған дыбыстарға фонетикалық сипаттама беріңіз.
Үлгі: «Ө» — жіңішке, ашық, езулік дыбыс. «І» — жіңішке, қысаң, езулік дыбыс.
Шығармашылық жұмыс
1) Суретпен жұмыс
Кеспелердегі сөз тіркестерін суреттермен сәйкестендіріңіз және қиылған суретті жинақтаңыз.
Сөйлемдерді аяқтаңыз
- Мұғалім мектепте жұмыс істей...
- Мен ертең дүкенге бара...
- Ертең атам Астанадан келе...
- Сен бүгін дүкеннен кітап сатып ала...
2) «Кімнің ойы жүйрік?»
Берілген сөздерді қолданып, логикалық байланысы бар қысқа әңгіме құрастырыңыз.
I топ
егде, әйел, екі бала, мектеп, дүкен, жығылып қалды, қамқоршы
II топ
досым, жеміс-жидек, ауырып қалу, бару, сабақты түсіндіру, сүйіспеншілікпен қарау
«Иә/Жоқ» стратегиясы (тест)
Әр тұжырымға «иә» немесе «жоқ» деп жауап беріңіз. Кілт сабақ соңында беріледі.
- Бүгін күн ашық па?
- Бүгін күн бұлтты ма?
- Кеше күн желді болды ма?
- Көктемде күн жылы бола ма?
- Наурыз көжені 6 түрлі азықтан жасайды.
- Наурызда шырша қояды.
- Көктемде мерекелер бар ма?
- Қыста табиғат оянады.
- Маусым — көктем айы.
- Етістік «кім? не?» сұрақтарына жауап береді.
Кілті
1 — иә, 2 — жоқ, 3 — жоқ, 4 — иә, 5 — жоқ, 6 — жоқ, 7 — иә, 8 — жоқ, 9 — жоқ, 10 — жоқ
Ойын: «Ағаштың үш жапырағы» (етістіктің шақтары)
«Ағаш» — етістік. Үш жапырақ — етістіктің үш шағы. Үш оқушы жіктік жалғауын қосып, сөздерді үш шақта жазады.
Нақ осы шақ
Не істеп жатыр?
- кел...
- қара...
- ұш...
- ақты...
Өткен шақ
Не істеді?
- оян...
- сұра...
- отырғыз...
Келер шақ
Не істейді?
- шық...
- сөйле...
- баста...
- ұзар...
- суар...
Кесте толтыру (жинақтау тапсырмасы)
Берілген кестені толтырыңыз. Жұппен өзара оқып, тексеріңіз.
| Жыл мезгілі | Айлары | Ауа райы | Адамдар не істейді? |
|---|---|---|---|
| … | … | … | … |
Қорытынды және рефлексия
Көктем — көңілді мезгіл. Көктемде көптеген мерекелер бар. Мейрамда адамдар ән айтады, би билейді, ойын ойнайды, бір-бірін құттықтайды.
Сауалнама-интервью (тілдесім)
- Сізге көктем ұнай ма?
- Сізге қандай ауа райы ұнайды?
- Сіз жаңбырлы күні серуендегенді ұнатасыз ба?
- Көктемде күн қандай болады?
- Сізге сабақ ұнады ма? Несімен?
- Қандай тапсырмалар орындадыңыз?
- Сіздің ойыңызша, кім жақсы жұмыс істеді?
Менің көңіл күйім
…
Бағалау және үй тапсырмасы
Бағалау
Оқушылардың жұмысын тапсырмаларға қатысуы, жауаптарының дәлдігі, сауаттылығы және белсенділігі бойынша бағалау.
Үйге тапсырма
103-бет, №4. Ережелерді оқу және қайталау.
Автор
Ақтөбе қаласы №3 орта мектебінің қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі — Құлжанова Шарапат Мұхамбет-Рашидқызы.