Сабаққа әзірлік, оқушы зейінін сабаққа аудару
Әдебиеттік оқу • 4-сынып
Тақырып: Мұхтар Әуезов — «Көксерек» (повестен үзінді)
Бұл сабақ жоспары оқушыларға «Көксерек» мәтінін өздігінен іздену арқылы түсінуге, талдауға және пікірін дәлелдеуге бағытталған.
Жалпы мақсат
«Көксерек» әңгімесін оқушылардың өз бетімен іздене отырып түсінуіне мүмкіндік беру.
Міндеттер
- Әңгіменің мазмұны бойынша талдау жасау; сын тұрғысынан ойлап, талқылауға үйрету.
- Сөйлеу мәдениетін дамыту; өз бетінше ой қорытып, тұжырым жасай алу белсенділігін арттыру.
- Табиғатты қорғауға тәрбиелеу; қасқырға деген көзқарасты қайта қарастыру; адамгершілікке және ұжымшылдыққа баулу.
Күтілетін нәтиже
- Мәтін мазмұнын түсінеді
- Өз пікірін дәлелдей алады
- Кейіпкерлерді тани алады
- Өзін-өзі бағалай алады
Дереккөздер мен жабдықтар
Сабақ құрылымы және қолданылатын әдістер
Тапсырмалар
- «Өрмекші торы» ойыны
- Ой қозғау (фильмнен үзінді)
- «Тақырыптық теннис» әдісі
- Тұжырымдамалық карта
- «Кезбе тілші» әдісі
Ұйымдастыру кезеңі
Сабаққа дайындық жасалып, оқушының зейіні сабаққа аударылады. Бүгінгі сабақ ашық есік сабағы болғандықтан, қонақтардың қатысатыны ескертіліп, оқушыларға сәттілік тілінеді. Жұптық және топтық жұмыс арқылы түрлі тапсырмалар орындалады.
Үй тапсырмасын тексеру
Үй тапсырмасы «Өрмекші торы» ойыны арқылы сұралады. Оқушылар сұрақтарға нақты әрі жылдам жауап береді.
Мағынаны тану кезеңі
«Ой қозғау» әдісі арқылы оқушыларға фильмнен үзінді көрсетіледі. Талқылау сұрақтары:
- Бұл қай фильмнен үзінді? (Жауап: «Көксерек»)
- Фильмді көргендерің бар ма?
Автор туралы қысқаша дерек
Шығарма авторы — Мұхтар Омарханұлы Әуезов. Ол 1897 жылы 28 қыркүйекте қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы өңірінде дүниеге келген. Шығарма оқулықта повестен үзінді түрінде берілген.
«Тақырыптық теннис» әдісі арқылы оқушылардың Мұхтар Әуезов туралы білімдері анықталады.
Жаңа сабақ
Мәтін 3 бөлімге бөлініп беріледі. Оқушылар алдымен оқып шығады, кейін жұпта және топта талдап, әр бөлімге ат қояды. Талдау нәтижесін тұжырымдамалық картаға түсіріп, түсіндіреді. Оқиға желісін сақтай отырып, әңгімелейді.
Сабақ барысында сергіту сәті ұйымдастырылады.
Жұмбақ (сергіту сәтіне)
Сұрғылт тартқан түсі бар,
Ақсиған көп тісі бар.
Тыныш таппай жүгіріп,
Сілекейі шұбырған.
Қыстау маңын ториды —
Ауылдың өш бар иті.
Жауабы: Қасқыр
Қасқыр туралы деректер (қызықты ақпарат)
- Ауа райы қолайлы болса, қасқыр орман ішінде 9 км жердегі дыбысты естиді; ашық далада 16 км қашықтықтағы дыбысты сезе алады.
- Қасқырдың ежелгі суреттері Еуропаның оңтүстігіндегі үңгірлерден табылған; жасы шамамен 20 000 жыл.
- Қасқырды үй күзетуге үйрету қиын: бейтаныс ортада қорқып, тығылып жүруі мүмкін.
- Қасқыр шамамен 200 млн иісті ажырата алады; адам — шамамен 5 млн.
- Тірі жануардың иісін 1,5 км-ден анық сезе алады.
- Бөлтіріктің көзі жаңа туған кезде көк болады; 8 айдан кейін сарғыш тартады.
- Қасқыр 65 күнде төлдейді; бөлтіріктер соқыр әрі саңырау болып туады, салмағы шамамен 0,5 кг.
- Жағы өте күшті: тістеген жерінің 1 см²-іне шамамен 300 кг күш түсіреді (итте — шамамен 150 кг).
- Аш қасқыр бір жегенде 10 кг ет жеуі мүмкін (шамамен 100 гамбургерге тең).
- Бір жүзгенде 13 км-ге дейін шаршамай жүзе алады.
- 2 минут бойы 32 км/сағ жылдамдықпен жүгіре алады; қауіп төнсе 56 км/сағ-қа дейін үдейді.
- Қасқырлар қауіптен сақтандыру үшін ұлиды; жалғыз тіршілік ететіндері жалғыздықтан да ұлуы мүмкін (әдетте 5 секундтан ұзақ созбайды).
- Көзінде жарықты шағылыстыратын қабат болғандықтан, түнде қозғалысты жақсы байқайды.
- Өзара түсінісу үшін мимиканы көптеген жануарларға қарағанда көбірек қолданады.
Жұптық жұмыс (кесте бойынша)
Оқушылар мәтін бойынша төмендегі тірек сөздерді толықтырып, Көксеректің бейнесін екі кезеңге бөліп сипаттайды.
Көксеректің күшік кезі
- Ауылдағы күшіктерден онша …
- Бірде-бір ит мұны …
- Талаймын деп ит ұмтылса, …
Көксеректің көкшолақ қасқыр болған кезі
- Тамаққа өлгенше …
- Езуін ғана …
- Көзінің астынан жалт-жұлт …
Жеке жұмыс: әңгіме кестесін құрастыру
| Әңгіме аты | Авторы | Кейіпкерлері | Немен аяқталды? | Не үйретті? |
|---|---|---|---|---|
Кестені мәтін мазмұнына сүйене отырып толтырыңыз: басты ой, кейіпкерлер әрекеті, қорытынды және тәрбиелік мәні.
Сабақты бекіту: «Кезбе тілші» әдісі
Бір оқушы «тілші» рөлінде болады да, «Көксерек» әңгімесі бойынша сұрақтар қояды. Қалған оқушылар сұрақтарға жауап беріп, ойларын нақты дәлелдеуге тырысады.
Қорытынды және рефлексия
Оқушылар бүгінгі сабақ туралы пікірін білдіреді:
- Не қиын болды?
- Бүгінгі сабақта не ұнады?
- Сабақтан қандай әсер алдың?
Бағалау және үй тапсырмасы
Бағалау
Сабаққа белсенді қатысқан оқушылар бағаланады.
Үй тапсырмасы
- 152–153-беттерді оқу.
- «Адам және табиғат» тақырыбына эссе жазу.