Көктем мезгіліне сурет салу
Сабақтың тақырыбы және әдеби байланыс
Бұл сабақта негізгі мәтін ретінде «Көктем сәні» халық ауыз ертегісі алынады. Тақырып көктем мезгілімен байланысты шығармалармен кіріктіріледі: Қ. Мұқышевтің «Көктем» туындысы, М. Дулатовтың «Қош келдің, Наурыз» шығармасы және «Ер еңбекте сыналады» мақал-мәтелі.
Сабақтың мақсаты
- Ертегінің мазмұнын түсініп, мағынасын аша білуге үйрету.
- Еркін сөйлеу дағдысын қалыптастыру.
- Сөздік қорын, логикалық ойлауын және актерлік қабілетін дамыту.
- Табиғатты қорғауға, әсемдікті қадірлеуге, достық пен ұйымшылдыққа тәрбиелеу.
Міндеттері
- Үй тапсырмасын тексеру және жауаптарын тыңдау.
- Ертегіні түсініп оқу, кейіпкерлерді ажырату.
- Ертегінің мағынасын ашып, қорытынды шығару.
- Табиғаттағы аң-құстарға қамқор болу идеясын нығайту.
Сабақ барысы: кезең-кезеңімен
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сабақтың басында жағымды ахуал қалыптастыру үшін қысқа жаттығу орындалады. Мұғалім оқушының зейінін сабаққа аударып, бір-біріне жылы тілек айтуға шақырады.
Ұсыныс сөз үлгісі: «Бір-бірімізге жақсы тілек айтайық. Бүгін сабақта белсенді болып, өз ойымызды анық жеткізейік».
II. Үй тапсырмасын тексеру
Өткен тақырыптар бойынша білім тексеріледі: А. Құнанбаевтың «Жазғытұрым» өлеңі, І. Жансүгіровтің «Жазғытұрым» шығармасы, «Құстар айтысы» ертегісі, Ж. Кәрменовтің «Әке тәлімі» тақырыбы және Абай Құнанбаевтың өмірбаяны туралы мәліметтер.
- Тапсырма: «Жазғытұрым» өлеңін жатқа айту, мағынасын түсіндіру.
- Талқылау: Өлеңде көктемнің қандай белгілері айтылған?
- Оқу: «Көктем» тақырыбына жазылған шығарманы оқыту.
- Айту: «Құстар айтысы» ертегісін қысқаша мазмұндау.
III. Білімдерін тексеру (әңгімелесу)
- Саған көктем мезгілі ұнай ма?
- Несімен ұнайды?
IV. Мақсат қою және жаңа сабаққа даярлық
Мұғалім сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлайды. Оқушылардың алдыңғы білімін белсендіру үшін сұрақтар қойылады, жыл мезгілдерін еске түсіру және көктем айларының ерекшеліктерін атау ұсынылады. Суретпен жұмыс арқылы тақырып бекітіледі, кейін қысқа сергіту сәті жүргізіледі.
Сұрақтар
- Сен қандай ертегілерді білесің?
- Жылдың неше мезгілі бар?
Идея: Көктем айларының ерекшелігін атап, оны сурет элементтерімен (күн, бәйшешек, құстар, жылғалар) толықтыру арқылы көрнекі «көктем картасын» құрастыру.
V. Жаңа сабақ: «Көктем сәні» халық ауыз ертегісі
Мұғалім оқушыларға жаңа сабақта жан-жануарлар туралы ертегі оқылатынын айтады және оның авторы болмайтынын түсіндіреді. Оқушыдан «халық ауыз ертегісі» ұғымын қалай түсінетінін сұрап, жауаптарын тыңдайды.
Түсіндіру: Халық ауыз ертегілері — ауыздан ауызға таралып, ұрпақтан ұрпаққа жеткен, халықтың өмірі мен танымын бейнелейтін шығармалар.
Оқу тәсілі
- Мұғалім ертегіні мәнерлеп дауыстап оқиды.
- Оқу барысында ертегідегі аңдардың суреттері кезекпен көрсетіледі.
- Мәтін түсініп оқылып, рөлдерге бөлінеді.
Рөлге бөліп оқу
Оқушы рөлге бөліп оқуға келіссе, мұғалім мен оқушы алдын ала кейіпкерлердің сөздерін бөліп алады. Әр оқушы өз рөліндегі сөзді оқулықтан оқып, жатқа айтуға даярланады. Дайын болған соң ертегі рөлмен оқылады.
Түсіну сұрақтары
- Ертегіде қандай аңдар туралы айтылған?
- Бұлғын не деді?
- Басқа аңдар бұлғынның сөзімен келісті ме?
Қорытынды және бекіту
Оқушының білімін нақтылау үшін сызба толтырылады. Мұғалім алдын ала дайындалған «күлтелерді» гүлдің айналасына орналастыруды ұсынады. Күлтелердегі сөздер «Көктем сәні» ұғымын кеңейтіп, көктемнің көркі мен табиғатқа қамқорлық идеясын бекітеді.
Бекіту
Сызбамен жұмыс, негізгі ойды табу
Тәрбиелік мән
Аң-құстарға қамқорлық, табиғатты қорғау
Коммуникация
Еркін сөйлеу, пікір айту, тыңдау
Рефлексия сұрақтары
- Бүгін қандай тақырып өттік?
- Ертегі саған ұнады ма? Неліктен?
Венн диаграммасы және шығармашылық тапсырма
Оқушының «көктем» туралы жеке әсерін анықтау үшін Венн диаграммасы қолданылады: «Көктем табиғатта» және «Көктем менің көңіл-күйімде» ұқсастықтары мен айырмашылықтары салыстырылады. Кейін оқушы көктем туралы өз өлеңінен бір шумақ оқып береді.
Үй тапсырмасы және бағалау
1) Оқу
Ертегіні оқу және мазмұнын әңгімелеу.
2) Сурет
Көктем мезгіліне байланысты сурет салу.
3) Бағалау
Оқушының белсенділігі мен жауаптарына қарай бағалау, мадақтау.
Қорытынды ой: «Көктем сәні» ертегісі арқылы оқушы табиғаттың әсемдігін байқап, жан-жануарға жанашырлық танытуға және өз ойын жүйелі жеткізуге дағдыланады.