Жазық фигураның аксонометриялық проекциясы
Сабақ жоспары
Жазық жақты нәрселердің аксонометриялық проекциялары
Бұл сабақта жазық жақты нәрселердің фронталь диметриялық және изометриялық проекцияларын салу дағдылары бекітіледі. Оқушылар координат осьтерін (X₀, Y₀, Z₀) дұрыс орналастырып, деталь сызбасын орындаудың кезеңдерін ретімен меңгереді.
Білімділік мақсаты
Фронталь диметриялық және изометриялық проекцияларды салуды үйрету; аксонометриялық проекцияны тұрғызу үшін координат осьтерін орындау және деталь сызбасын салудың жалпы кезеңдерін жүйелі түрде меңгерту.
Дамытушылық мақсаты
Сызбаға қарап нысанды кеңістікте елестету, пішінін толық талдау, сыртқы және ішкі көріністері мен ерекшеліктерін түсіну арқылы кеңістіктік ойлауды дамыту.
Тәрбиелік мақсаты
Тиянақтылыққа, ұқыптылыққа, дәлдікке, әсемдікке тәрбиелеу; сызбаны сауатты салу және салынған сызбаны дұрыс оқу мәдениетін қалыптастыру.
Ұйымдастыру және ресурстар
Құрал-жабдықтар
- Координата жүйесінің макеті
- Дәптер
- Сызба аспаптары
- Жиналмалы кубиктер және т.б.
Сабақ форматы
- Сабақтың типі
- Оқу материалдарын бекіту сабағы
- Сабақ түрі
- Аралас сабақ
- Сабақтың әдісі
- Сын тұрғысынан ойлау
Сабақ құрылымы (3 бөлім)
I бөлім
Қызығушылықты ояту
Оқушының назарын жинақтау, алдыңғы білімді белсендіру, топпен жұмысқа кіріктіру.
II бөлім
Мағынаны ажырату
Тақырыпты талдау, негізгі ережелерді жүйелеу, сұрақ-жауап арқылы тереңдету.
III бөлім
Ой толғаныс
Қорытындылау, салыстыру, өзіндік тапсырма арқылы бекіту.
Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушыларды түгелдеу
- Сабаққа дайындығын қадағалау
- Зейінді сабаққа шоғырландыру
I. Қызығушылықты ояту
Топқа бөлу
Оқушылар екі топқа бөлінеді және әр топ өз атауын қорғайды:
«Үшбұрыш» тобы
Пішіндер мен қырлар логикасын негіздеу
«Төртбұрыш» тобы
Өлшем, параллельдік, симметрияға сүйену
Үй тапсырмасын тексеру
Тақырып: жазық фигураның аксонометриялық проекциясы. Мысал ретінде алтыбұрыштың аксонометриялық сызбасы талданады.
Қысқа еске салу
Проекцияны салуда осьтер бағыты, өлшемдерді түсіру тәртібі және контурды айқындау ережелері негізгі өлшем ретінде алынады.
Сөзжұмбақ: «Проекция»
Негізгі сызба құралдары мен ұғымдарын еске түсіруге арналған сұрақтар:
-
Бұрыштарды өлшеу және салу құралы
Транспортир
-
Қорапқа салынған сызу аспаптарының жиынтығы
Даярша
-
Қисық сызықтарды сызуға арналған шаблон
Лекало
-
Параллель сызықтарды жүргізуге арналған, ролигі бар сызғыш
Рейсшина
-
Осьтік сызықтар мен центрді белгілеуге арналған жіңішке сызық түрі
Штрихпунктир
-
Проекциялаушы сәулелер бір нүктеден шығатын проекция
Центрлік
-
Бақылаушының бүйір жағындағы жазықтық
Профиль
-
Детальдың екі жағы бірдей қасиеті
Симметрия
II. Мағынаны ажырату
Өткен тақырыпты қайталау (сұрақтар)
-
1) Аксонометриялық проекциялардың осьтері қалай орналасады?
-
2) Изометриялық және фронталь диметриялық проекцияларда осьтердің бойына қандай өлшемдер түсіріледі?
-
3) Аксонометриялық проекцияны салудың жалпы кезеңдерін ретімен атаңдар.
Жаңа білімді қалыптастыру
Нәрсенің алдыңғы көрінісін негізге алып, жазық жақты нәрселердің аксонометриялық проекцияларын салу тәсілін қарастырамыз. Тікбұрышты изометриялық проекция мен қиғашбұрышты фронталь диметриялық проекцияның ережелері жалпы алғанда ұқсас. Негізгі айырмашылық осьтердің орналасуында және фронталь диметрияда Y осі бойындағы өлшемдердің кішірейтіліп берілуінде.
Кезең 1
Осьтерді жүргізу және алдыңғы бетті салу
Осьтерді жүргізіп, нақты өлшемдерді түсіреді: биіктігін Z осіне, енін X осіне орналастырып, нысанның алдыңғы жағын салады.
Кезең 2
Қалыңдықты беру және қырларды параллель көшіру
Алынған фигура төбелерінен қырларды Y осіне параллель жүргізеді. Қалыңдық өлшемі: фронталь диметрияда — екі есе кішірейтіліп, изометрияда — нақты өлшеммен алынады. Жаңа нүктелер арқылы алдыңғы қырларға параллель түзулер жүргізіледі.
Кезең 3
Тазалау, контурды айқындау және өлшем қою
Артық сызықтарды өшіреді, көрінетін контурды бастыра жүргізеді, өлшемдерді түсіреді. Өлшем қоюда шығарма сызықтар аксонометриялық осьтерге параллель, ал өлшем сызықтары өлшенетін кесіндіге параллель жүргізіледі.
III. Ой толғаныс
Жаңа білімді бекіту
Венн диаграммасы арқылы фронталь диметриялық және изометриялық проекциялардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын дәптерге түсіру.
Нені салыстырамыз?
- Осьтердің орналасуы
- Y осі бойындағы өлшемнің берілуі
- Өлшем қою және контурды айқындау ережелері
Сабақты қорытындылау
- Тақырып бойынша сұрақтар қою
- Оқушылардың жұмыстарын тексеру
- Бағалау
Үй тапсырмасы
A4 пішімінде жазық жақты нәрселердің аксонометриялық проекцияларын сызу.
Автор туралы
Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, №45 «Ақ Орда» мектеп-гимназиясының жоғары санатты бейнелеу пәнінің мұғалімі Шаймерден Азатхан Серікұлы.