Қазақша рефераттар

Өлеңге талдау жүргізу

Алматы облысы, Панфилов ауданы, С. Аманбайұлы атындағы орта мектеп

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі: Көкенова Жанылқан Иманғожаевна

Сабақтың тақырыбы

Мағжан Жұмабаев — «Түркістан» өлеңі

Түрі

Талдау сабағы

Типі

Жаңа білімді меңгерту

Пәнаралық байланыс

Тарих, география

Сабақтың мақсаты

  1. Өлеңнің көркемдік идеясы мен тақырыбын ашу, ақын шығармасын ел тарихымен тұтастықта қарастыру.
  2. Тарихи деректер негізінде тұжырым жасауға үйрету, ойды деректермен дәлелдеуге жаттықтыру; өлең талдау дағдысы мен мәнерлеп оқу техникасын дамыту.
  3. Өз елі мен жерін сүйетін, елімен мақтана алатын елжанды ұрпақ тәрбиелеу.

Әдіс-тәсілдер мен көрнекіліктер

Қолданылатын әдістер

  • СТО элементтері
  • Семантикалық кесте
  • Баяндау
  • Сұрақ–жауап
  • Топтастыру

Көрнекіліктер

  • Ақынның портреті
  • Буклет, шығармалар жинағы
  • Жұмыс парақшалары, плакат
  • Түркістан тарихы бойынша материалдар, карта

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Сыныпты сабаққа дайындау, қатысымды белгілеу, көңіл күйді сабаққа бағыттау.

2) Сабақ мақсатын түсіндіру және топқа бөлу

Сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижелер таныстырылады. Оқушылар 3 топқа бөлінеді: Зерттеушілер, Ақындар, Сарапшылар.

3) Ой қозғау

Зерттеушілер

Сұрақ: Мағжан кім?

Ақындар

Сұрақ: Мағжан қандай ақын?

Сарапшылар

Сұрақ: Ақынның мақалалары, поэмалары және зерттеу еңбектері қандай?

4) Жаңа сабақты түсіндіру

Бүгін Мағжан Жұмабаевтың «Түркістан» өлеңімен танысамыз. «Түркістан» атауын атағанда ойыңызға не түседі?

Түркістан тарихына қысқаша шолу

  • Қаланың іргетасы IV–V ғасырларда қаланды деген деректер бар.
  • Тұран жазығы — Қазақстанның оңтүстік-батысынан шығысына дейін созылып жатқан кең жазық.
  • «Тұран» атауы туралы Шығыс ақыны Фердауси еңбектерінде бұл өңірді алғаш билеген патша Тұр екені айтылады. «Ан» сөзі парсы тілінде «ел» деген мағына береді.
  • Қазіргі Түркістан қаласы Оңтүстік Қазақстан облысында орналасқан.

Енді ақынның Түркістан жайлы ойы мен көркемдік тұжырымын өлең арқылы талдап көрейік.

Оқу жұмысы

  • Өлеңнің бірнеше шумағын мұғалім мәнерлеп оқиды.
  • Оқушылар 2–3 шумақтан кезектесіп оқиды.

Тапсырмалар

  • Үш топқа жеке тапсырмалар беріледі.
  • Өлеңге кешенді талдау жүргізіледі.

5) Өлеңге талдау (топтық жұмыс)

Зерттеушілер тобы

Өлең мазмұнын талдау: ел, жер, табиғат, тарихи тұлғалар мен атақты адамдар туралы ой-тұжырымдарды анықтау.

Ақындар тобы

Тілдік талдау: эпитет, теңеу, метафора, аллитерация, мақал-мәтелмен үндес тіркестерді табу және қызметін түсіндіру.

Сарапшылар тобы

Өлең құрылысына талдау: шумақ, тармақ, бунақ, буын, ұйқас түрлерін анықтау.

6) Үлгерімі төмен оқушылармен жұмыс

Қайталау және бекіту мақсатында қысқа сұрақтар ұсынылады:

  1. «Қалқаман–Мамыр» поэмасындағы оқиға қай жерде болған?
  2. Мағжан ақынның «Сағындым» өлеңінен бір шумақ айт.
  3. 50 жасқа толуына 1 ай қалғанда қайтыс болған ақын кім?

Ескерту

Мәтінде «Толық нұсқасын жүктеу» деген белгі болғанымен, бұл нұсқада жүктеме сілтемесі берілмеді.