Көбіне алгоритм орындаушысы - АДАМ
Алгоритм және оның атқарушылары
Бұл сабақта алгоритм ұғымын тереңірек түсіндіріп, алгоритмнің орындаушымен байланысын, командалар жүйесін және алгоритмді формальды түрде орындаудың мәнін нақты мысалдар арқылы бекітеміз.
Қажетті құралдар
- Бағдарламалық қамсыздандыру
- Оқулық және дидактикалық материалдар
- Практикум (жұмыс дәптері)
Сабақтың мақсаты
Түсінікті кеңейту және негізгі ұғымдарды бекіту
Алгоритм және орындаушы туралы түсінікті кеңейту; алгоритмнің негізгі ұғым екенін және қолдану аясының кең екенін көрсету; мысалдар арқылы алгоритм қасиеттерімен таныстыру; алгоритмді орындау қажеттігін түсіндіру және алгоритм негізінде адам әрекетін автоматтандыру идеясын қалыптастыру.
Дағдыларды дамыту
Алгоритмнің маңызын және қолдану салаларының кеңдігін түсіну; алгоритм қасиеттеріне сүйене отырып қарапайым алгоритмдер құра білу; алгоритмнің формальды орындалу мүмкіндігін түсіну және алгоритм арқылы адам іскерлігін автоматтандыруға болатындығын меңгеру.
Тәрбиелік мақсат
Эстетикалық тәрбие беру, ұқыптылық пен жүйелілікке баулу.
Күтілетін нәтижелер
Оқушылар білуі тиіс
- Алгоритмнің не екенін.
- Алгоритмнің маңызын және қолдану салаларының кеңдігін.
- Алгоритм командасы, алгоритм орындаушысы, орындаушының командалар жүйесі ұғымдарын.
- Алгоритм қасиеттеріне сүйеніп қарапайым алгоритм құрастыруды.
- Алгоритмнің формальды орындалуын және оның автоматтандырудағы рөлін.
- Формальды орындау принципінің маңызын түсіндіруді.
Оқушылар үйренуі тиіс
- Алгоритмдерге мысал келтіруді.
- Алгоритм командаларын орындаушының командалар жүйесімен сәйкестендіруді.
Негізгі ұғымдар: анықтамалар және шығу тегі
Алгоритмдеу — алгоритмдік алдын ала жазбаларды құрастыру процесі.
Тарихи дерек
«Алгоритм» сөзі IX ғасырдағы Орта Азияның ұлы математигі әл-Хорезми есімінің латынша жазылуы — algorithmi — нұсқасынан шыққан.
Анықтама
Алгоритм — орындаушыны белгіленген мақсатқа жеткізуге бағытталған, түсінікті әрі дәл нұсқаулар жиынтығы. Алгоритмнің әрбір нұсқауы команда деп те аталады.
Әрбір алгоритм нақты бір орындаушыға құрылады және сол орындаушының командаларды түсінуіне негізделеді.
Орындаушы орындай алатын командалардың жиынтығы орындаушының командалар жүйесі деп аталады.
Алгоритм орындаушысы — құрастырылған алгоритммен басқарылуға тиісті объект немесе субъект. Көп жағдайда орындаушы — адам.
Адам орындайтын алгоритмдердің саны шексіз деуге болады: күнделікті әрекеттердің басым бөлігі белгілі бір қадамдар тізбегі ретінде сипатталады. Мысалы, таңертең тұрғаннан бастап кешке ұйқыға кеткенге дейінгі іс-әрекеттер: тамақтану, үй жинау, су тасу, сабақ оқу, жұмысқа келу — бәрі алгоритм ретінде қарастырылуы мүмкін.
Сабақтың барысы
- I Ұйымдастыру кезеңі
- II Үй тапсырмасын тексеру
- III Жаңа сабақты түсіндіру
- IV Жаңа тақырыпты бекіту
- V Қорытындылау
Практикалық тапсырмалар (топтық жұмыс)
1-топ
Сурет бойынша орындаушыны анықтау
Оқушылар суреттегі кейіпкерлерді анықтап, Машаға аюға бал жегізуге көмектесетін әрекеттер тізбегін (алгоритм) құрады.
2-топ
Мәтін бойынша алгоритм құрастыру
«Қошақанның» кім екенін анықтап, «Туған жер» әніндегі ой желісіне сүйене отырып алгоритм құрастырады.
Мысал қадамдар
- Ән айтады.
- Сағынады.
- Алысқа кетеді.
- Сағыныш сазы көңілін баурайды.
3-топ
Компьютерді қосу алгоритмі
Компьютерді іске қосу үшін қажет қадамдарды дұрыс ретке келтіріп, орындаушының командалар жүйесі тұрғысынан түсіндіреді.
Берілген әрекеттер
- Токты ажырату.
- Компьютердің құрылғыларын тексеріп алу.
- Компьютерді сөндіру.
- Қосу батырмасын басу.
- Қуат сымдарын электр көзіне жалғау.
Күтілетін дұрыс реттілік (үлгі)
- 1Қуат сымдарын электр көзіне жалғау.
- 2Компьютердің құрылғыларын тексеріп алу.
- 3Компьютердің қосу батырмасын басу.
Ескерту: «Компьютерді сөндіру» және «токты ажырату» әрекеттері іске қосу емес, жұмысты аяқтау алгоритміне жатады.
Қорытынды негізгі ойлар
- Алгоритмдер әртүрлі есептерді шешуде кеңінен қолданылады.
- Алгоритм қарапайым, нақты және орындаушыға түсінікті болуы керек.
- Алгоритм есеп шығаруды жеңілдетеді: орындаушыдан алгоритм құрастырушыға қарағанда аз білім талап етілуі мүмкін.
- Алгоритм нақты орындаушыға арналып құрастырылады.
- Алгоритмді формальды орындау — командаларды қатаң тәртіппен орындау; бұл кезде орындаушы есептің мәнін терең түсінбей-ақ әрекет ете алады.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
«Менің 1 күнім» тақырыбына алгоритм құрастырып келу.
Бағыт
Қадамдарды нөмірлеп жазыңыз және орындаушы (өзіңіз) үшін командалардың нақты, екіұшты емес болуын қадағалаңыз.
Бағалау
- Топтық жұмысқа қатысу белсенділігі.
- Алгоритмнің нақтылығы және қадамдардың реттілігі.
- Командаларды орындаушының командалар жүйесімен сәйкестендіруі.