Сыныптарыңызда агрессивті балалар барма
Тақырыбы: «Агрессия жоқ, деп айтайық!»
Мақсаты
- Оқушылардың агрессивті күйін қауіпсіз арнаға бағыттау.
- Агрессивті мінез-құлықтың ғылыми түсінігімен таныстырып, түрлерін талқылау.
- Ой бөлісу, проблемалық сұрақтарды көтеріп, бірлесе талқылау.
- Баланың жағымды «Мен» бейнесін қалыптастыру.
- Психокоррекциялық жұмыстар арқылы сенімділігін арттыру.
Сабақ форматы
Түрі
Тренинг сабағы
Жұмыс түрі
Топтық жұмыс
Негізгі идея
Агрессияны басу емес, оны қауіпсіз басқару және дұрыс арнаға бұру.
Кіріспе сөз
Құрметті ұстаздар мен оқушылар, қазіргі қоғамдағы ірі өзгерістер және күрделене түскен экономикалық жағдайлар жас ұрпақ психологиясына айрықша әсер етеді. Күн сайын күшейіп отырған қолайсыз факторлар кейбір жеткіншектердің қылмыстық жолға түсуіне де ықпал етуі мүмкін. Сондықтан бүгін біз агрессивті мінез-құлықты өзіңізге де, қоршаған ортаға да зиян келтірмей басқару жолдарын талдап, ортақ қорытынды жасаймыз.
Сабақ барысы
1) Танысу және амандасу
Сабақты бастамас бұрын оқушылар 3 топқа бөлінеді. Әр топ өз атауын, ұстанымын және қысқаша таныстырылымын жасайды.
2) Мини-дәріс: негізгі сұрақтар
Сұрақ 1: Агрессия дегеніміз не?
Сұрақ 2: Ол қай жастан басталады?
Агрессия ұғымы
Агрессия (лат. agressio — «тиісу», «басып кіру») — қоғамдағы өмір сүру нормалары мен ережелеріне қайшы бағытталған, объектіге қауіп төндіріп тиісу арқылы көрінетін мотивацияланған деструктивті мінез-құлық. Ол жанды және жансыз нысандарға бағытталуы мүмкін, сондай-ақ адамдарға дене зорлығын көрсету, іштей қысым, қорқыныш, басқындық сияқты күйзелістермен қатар жүруі ықтимал.
Агрессия, әдетте, кенеттен пайда болмайды. Ол адамдар арасындағы қарым-қатынастағы шиеленіс, қорқыту, үркіту, тұрақсыз эмоциялық орта сияқты себептерден қалыптасады.
Әсер етуші факторлар
- Отбасындағы жайсыздық: түсінбеушілік, тұрмыстың төмендігі, ата-ананың ажырасуы, ішімдікке салыну және т.б.
- Дағдарысты күйге тап болу.
- Проблеманы ашық айтқаннан гөрі үндемей қалуды жеңіл көру.
- Қоршаған ортаға және болашаққа деген сенімнің әлсіреуі.
Маңызды ескерту
Адам бойындағы жағымды қасиеттердің қалыптасуында отбасының ықпалы ерекше. Отбасының рухани тірегі — ата-ана. Мектеп тәжірибесінде әр сыныпта эмоциясы тұрақсыз, өте белсенді немесе мазасыз оқушылар кездесуі мүмкін.
Агрессивті балалардың ата-аналарының да агрессивті болуы жиі байқалады. Мұндай жағдайда олар өз мінезінің әсерін толық сезінбеуі мүмкін, сондықтан өзара түсінісу күрделене түседі.
Ғылыми көзқарастарға қысқаша шолу
Агрессивті мінез-құлықты зерттеуде шетелдік ғалымдардың еңбектері кең таралған. Мысалы, А. А. Реан агрессивтілікті бірнеше базалық бағытпен түсіндіреді (соның ішінде инстинктілік теориялар және когнитивтік модельдер).
Э. Фромм агрессияны екіге бөледі: зиянды және зиянсыз.
З. Фрейд пен К. Лоренц агрессияны толық жою мүмкін емес, сондықтан оны дұрыс арнаға бұру маңызды деген пікір ұстанған.
А. Басс пен А. Дарки агрессия түрлерін жүйелеп, бірнеше бағытқа бөлу тәсілдерін ұсынған.
Агрессия барлық жаста кездесуі мүмкін, кейде ерте кезеңнен басталады. Ол ми қызметіндегі кейбір бұзылыстарға немесе әлеуметтік жағдайларға байланысты күшеюі ықтимал.
3) Дөңгелек үстел: талқылау сұрақтары
-
Тапсырма
«Агрессиялық баланың портретін» сипаттап (немесе сызба түрінде) жасап, топ атынан қорғау.
-
Сұрақ
Сыныптарыңызда агрессивті мінез-құлық байқалатын оқушылар бар ма?
4) Жағдаятты талдау
- Сыныбыңызда тәртіп бұзушылық болса, оны жасырасыз ба, әлде дер кезінде психологқа, мектеп әкімшілігіне немесе сынып жетекшіге хабарлайсыз ба?
- Екі оқушы көшеде келе жатып бір-бірін қағып кетеді. Кикілжің күшейіп, төбелеске ұласу қаупі туады. Төбелісті болдырмау үшін не істеу керек?
- Оқушы сабақта қандай болуы керек? Сынып мәдениеті мен өзара сыйластықты қалай қалыптастырамыз?
5) Карточкамен жұмыс
Оқушыларға қысқа сұрақтар мен шағын тапсырмалар жазылған карточкалар таратылады. Әр оқушы өз карточкасын оқып, жауап беріп, топ ішінде талқылайды.
6) Жағымды эмоция: сурет салу және қорғау
Әр топ «жағымды көңіл күй» тақырыбында қысқа сурет салады. Соңынан жұмысты таныстырып, сурет арқылы қандай сезім мен ой жеткізгісі келгенін түсіндіреді.
7) Валеологиялық тренинг
1-кезең
Іштей қайталау арқылы өзіңізді сендіріңіз: «Мен сабырлымын. Мен тынышталамын. Бәрі жақсы болады.»
2-кезең
Көңіл күйіңіз қалпына келгенше 10-ға дейін санаңыз.
3-кезең
Құлақ қалқанын жеңіл қимылмен айналдыра сипалаңыз. Басыңызды қолыңызбен қаусыра құшақтап, алақаныңызды құлағыңызға тигізіңіз. Мойныңызды сипап, иығыңызды ысқылаңыз.
Қорытынды
Бүгінгі сабақты мына өлең жолдарымен аяқтаймыз:
Еділ бол да, Жайық бол, Ешкімменен ұрыспа. Жолдасыңа жау тисе, Жаныңды аяп тұрыспа. Ердің құны болса да, Алдыңа келіп қалған соң, Қол қусырып барған соң, Аса кеш те қоя бер, Бұрынғыны қуыспа. Ақың болса біреуде, Айыбын тап та ала бер, Ерегісіп ұрыспа. Сенікі жөн болса да, Атың шықпас дұрысқа. Мінезі жаман адамға, Енді қайтіп жуыспа. Тәуір көрер кісіңмен, Жалған айтып суыспа. Өлетұғын тай үшін, Көшетұғын сай үшін, Желке терің құрысып, Әркімменен ұрыспа. Ашу — дұшпан, артынан Түсіп кетсең қайтерсің, Түбі терең қуысқа?!
Сау болыңыздар!