Мектепте баламен тығыз байланыста жұмыс жасайтын сынып жетекшісі

Орал қаласы

М. Б. Ықсанов атындағы №36 орта жалпы білім беретін мектеп

Баяндамашы

Г. Ш. Ильясова

Баяндама уақыты

3–5 минут

Тақырыбы

Жастай берген тәрбие – жас қайыңды игендей

Кіріспе

Жас ұрпақ тәрбиесіне қойылатын бүгінгі талап — адамгершілік құндылықтарды қастерлейтін, өз Отанын сүйіп, құрметтейтін, кез келген жағдайда өзара қарым-қатынас жасай алатын, өзін-өзі жетілдіру арқылы өмірлік мақсаттарына жете алатын, жеке қызығушылықтары мен қажеттіліктерін қоғам талабымен үйлестіре білетін әлеуметтенген тұлғаны қалыптастыру.

Бұл мақсатқа жету үшін тәрбие үдерісін оңтайлы ұйымдастырып, жеке тұлғаның дамуы мен қалыптасуына ерекше назар аудару қажет. Білім беру жүйесіндегі тәрбие — бүгінгі күннің ең өзекті мәселелерінің бірі. Еліміз өркениетті мемлекеттердің қатарына ену кезеңінде тұрса да, қоғам мүшелерінің рухани әлсіреуіне, қоғамдық сананың төмендеуіне жол беріліп отырғаны жасырын емес.

Ой өзегі

«Адамға ең алдымен білім емес, тәрбие беру керек. Тәрбиесіз берілген білім — адамзаттың қас жауы».

— Әбу Насыр Әл-Фараби

Бұл қағида бүгінгі күні айқын сезіледі: жағымсыз құбылыстардың көбеюі жастар арасындағы әлеуметтік мәселелердің ушығуына ықпал етіп отыр.

Мектептегі тәрбиенің рөлі

Қазіргі мектептерде оқу-тәрбие жүйесі нәтижеге бағытталған білім мен тәрбие беруге ұмтылып, түрлі инновациялық әдіс-тәсілдер мен технологияларды тәжірибеге енгізуде. Өйткені бүгінгі кішкентай бүлдіршіндер — ертеңгі елдің болашағы.

Жас шыбықтай иілгіш баланың адамгершілік, азаматтық-патриоттық және басқа да моральдық қасиеттері ең алдымен мектептен бастау алады. Ізгілік дәні олардың бойына дәл осы мектеп кезеңінде себіледі.

Мектеп — тәрбиелі отбасының кеңейген моделі.

Сынып жетекшісінің орны мен жауапкершілігі

Мектепте баламен ең тығыз байланыста жұмыс істейтін тұлға — сынып жетекшісі. Оның байланыс аясы кең, ықпалы айрықша болуы тиіс. Сынып жетекшісі — ұйымдастыру қабілеті жоғары, бала жанын түсінетін мейірімді, адамгершілігі мол, жаңашыл, ізденімпаз, терең ойлы, жан-жақты білімді, өз бойындағы жақсы қасиеттерді бала жүрегіне дарыта білетін ұлағатты ұстаз.

«Сынып жетекшісінің оқушы өміріндегі орны қандай?» деген сауалнама жүргізілгенде, көпшілік оқушы сынып жетекшісін «екінші анам» деп бағалаған. Демек, сынып жетекшісінің басты міндеті — өз сыныбындағы әр оқушыны жан-жақты танып, үнемі байланыста болу.

Бақылау және түсіну

Сынып жетекшісі баланың мінез-құлқын үнемі бақылап, психологиялық ерекшеліктерін зерттеп отыруы қажет. Жағымды және жағымсыз қылықтарды дер кезінде байқап, дұрыс бағыт беріп отырғаны абзал.

Диагностика және алдын алу

Бақылау мен диагностикалық зерттеу арқылы ғана оқушының жан дүниесін тереңірек түсініп, жоспарымен танысып, алдағы қиындықтардың алдын алуға болады.

Бастауыш сыныптағы нәзік тәсіл

Мен бастауыш сынып оқушыларына жетекшілік ететіндіктен, жаны нәзік, әр сөзді жүрегіне жақын қабылдайтын балалармен жұмыс істеуде аса сақ болу керек деп есептеймін. Мысалы, оқушыдан тікелей: «Ата-анаңмен қарым-қатынасың қалай?» деп сұрау орынсыз болуы мүмкін.

Сондықтан отбасындағы ахуалды байыппен аңғару үшін «Менің баспанам» әдісін қолданамын. Бұл тәсіл арқылы оқушының ата-анасымен байланысын, көңіл күйін аңғарып, жан дүниесіне бір сәт үңілуге болады.

Ал «Өз қалауың» әдісі бойынша салынған сурет арқылы оқушының арман-мақсатын анықтауға мүмкіндік туады.

Практикалық қорытынды

Баланың мінезіндегі қиындықтарды жеңу және алдын алу үшін күн тәртібінің де бақылауда болуы маңызды. Осы бағытта газет-журнал оқу дағдысын қалыптастыру, үйірмелерге қатыстыру ерекше рөл атқарады.

Сыныптан тыс белсенділік: нақты мысал

Сыныбымдағы 24 оқушының ішінде:

  • Шахмат

    2 оқушы

  • Би үйірмесі

    5 оқушы

  • Жүзу

    3 оқушы

  • Пианино курсы

    1–2 оқушы

  • Мәнерлеп сырғанау

    1 оқушы

Ата-анамен серіктестік

Сынып жетекшісінің жоспарында ата-анамен жұмыс алдыңғы орында тұруы тиіс. Бұл бағытта ата-анамен жеке кездесулер, оқушының үйіне бару, сынып жиналыстарын өткізу секілді жұмыстар жүйелі түрде жүзеге асқаны дұрыс.

Ұқсастық арқылы түсіндіру

Дәріні қалай қолдануды білмей, мөлшерін сақтамай, ықтимал қауіптерін ескермесек, ең қымбат дәрінің өзі де күткендей әсер етпеуі мүмкін. Ал теріс қолдану ауруды асқындырады. Сол сияқты тәрбие де әдіс-тәсілі дұрыс таңдалмаса, нәтижесі әлсірейді.

Сынып жетекші ретінде ұстанатын қағидаларым

  1. 1

    Кез келген істі жоспарлы түрде жүргізу.

  2. 2

    Әр баланы жеке тұлға ретінде қабылдап, өзіңмен тең деңгейде қарау.

  3. 3

    Оқушымен жұмыс барысында әр ойына, әр пікіріне мән беру.

  4. 4

    Жүрек жылуын баладан ешқашан аямау.

  5. 5

    Сыныпқа әрдайым жақсы көңіл күймен кіру.

  6. 6

    Мектеп психологымен, ата-анамен, пән мұғалімдерімен тығыз байланыста жұмыс істеу.

  7. 7

    Бір ғана әдіске байланып қалмай, әдіс-тәсілдерді жаңартып, өзгертіп отыру.

  8. 8

    Ешқашан ұрысуға не жазғыруға асықпау.

  9. 9

    Оқушының пікірін бағалап, тең дәрежеде сөйлесу.

  10. 10

    Орынсыз мақтау мен орынсыз жазалаудан аулақ болу.

Қорытынды

Баланың болашағына бейжай қарамай, саналы тәрбие мен сапалы білім беру жолында әріптестер, бірлесе еңбек етейік. Сонда ғана жастай берілген тәрбие жас қайыңды игендей нәтижелі, берік және мәнді болмақ.