Қыздың бойынан тағы қандай асыл қасиеттерді байқадыңдар
3-сынып • Өзін-өзі тану
Ақыл — жастан, асыл — тастан
Бұл сабақта балалардың даналық құндылығы туралы түсінігі кеңейтіледі, ақылдың өмірдегі маңызы ашылады және оны дұрыс қолдану дағдылары қалыптастырылады.
Мақсаты
Балалардың даналық құндылығы туралы түсініктерін кеңейту.
Міндеттері
- Ақылдың адам өміріндегі маңызын түсіндіру.
- Ақылды өмірде қолдана білу іскерліктерін дамыту.
- Бабалар дәстүрін құрметтеуге тәрбиелеу.
Көрнекі құралдар
Үнтаспа, дәптер, оқулық, «Даналық кітабы».
Шаттық шеңбері
Сабақ жылы амандасудан басталады. Балалар бір-біріне ізгі тілек айтып, өзара сыйластық атмосферасын қалыптастырады.
Сәлемдесу сөздері
Мұғалім:
Қайырлы күн, балалар!
Оқушылар:
Қайырлы күн, достарым!
Мен сендерді көргеніме қуаныштымын!
Ойға жетелер жол
«Бес нәрсеге асық бол!» — Арасанбай Естенов
Кіріспе ой
Өткен сабақта өнер туралы айтқанда, ақылды өнермен жеткізудің өзі де өнер екеніне тоқталдық. Бүгін ақыл, ақылдылық және жастайынан ақылды болудың мәні жайлы әңгімелесеміз.
Әңгімелесу
Балалар өз тәжірибесіне сүйеніп, ақылдың күнделікті өмірдегі рөлін талқылайды.
Сұрақтар
- «Ақылды болу» дегенді қалай түсінесіңдер?
- Ақылға жүгініп, дұрыс шешім қабылдаған кездерің болды ма?
Мәтінмен жұмыс
«Жиренше шешен мен Қарашаш сұлу» аңызы арқылы ақылдың көрінісі мен адамгершілік қасиеттер талданады.
Талдау сұрақтары
- Қарашаштың ақылдылығы қай әрекетінен байқалады?
- Басқа балалардың іс-әрекеттеріне көзқарастарың қандай?
- «Ақымақ жауынды күні суға түсер» деген мақалдан нені түсінуге болады?
- Қыздың бойынан тағы қандай асыл қасиеттерді байқадыңдар?
- Өздерің ақылдылық танытқан жағдайлар болды ма?
Түйін
Ақылды адам әрдайым ойланып сөйлейді, жан-жағын байыптап барып әрекет етеді. Ол байсалдылық, қарапайымдылық, кішіпейілділік және ізеттілік сияқты қасиеттерді ұмытпайды.
Қарашаш тек өзін емес, әкесінің де қамын ойлады. Оның бойынан әкесіне деген мейірімділік айқын байқалады.
Сахналау
«Байлық, Бақыт, Ақыл» ертегісі бойынша рөлдік қойылым ұйымдастырылады.
Рөлдер
- Автор
- Байлық
- Бақыт
- Ақыл
- Данышпан
Ой қозғайтын сұрақтар
- Байлық, Бақыт, Ақылдың артықшылығы неде?
- Данышпан қандай ой түйді?
- Данышпанның орнында болсаңдар, қандай төрелік айтар едіңдер?
- Ақылды болу үшін не қажет деп ойлайсыңдар?
Дәйексөз
Даналық сөз — сабақтың өзегін бекітетін қысқа әрі нұсқа түйін.
Жүсіп Баласағұни
Адам бойындағы ең тамаша нәрсе — білім мен ақыл.
Білімді болу маңызды, бірақ ақылға жүгінбесе, адам өмірден дұрыс жол табуда қиналуы мүмкін. Сондықтан білім мен ақыл әрдайым қатар жүруі тиіс.
Оқушылар дәйексөзді дәптерлеріне жазып алады.
Дәптерге тапсырмалар
Мақал-мәтелдер арқылы ақылдың мәні бекітіледі.
Тапсырма
- Ақылды адам ерінбейді.
- Ашу — дұшпан, ақыл — дос. Ақылыңа ақыл қос.
- Ақылдан жақын дос бар ма?
- Ақыл азбайды, білім тозбайды.
Назар аудару
Мақалдардың әрқайсысы ақылдың еңбекпен, ұстамдылықпен және дұрыс ойлаумен тығыз байланысты екенін көрсетеді.
Өзіммен-өзім
Қысқа тыныштық сәті балалардың ішкі назарын күшейтіп, ойды жинақтауға көмектеседі.
Елестету
Ыңғайланып отырыңдар. Қаласаңдар, көздеріңді жұмуларыңа болады.
Өздеріңді Өзін-өзі тану елінде жүрміз деп елестетіңдер. Бұл елде үлкендерді құрметтейтін, кішілерге қамқор, Отанын сүйетін, жүрегі мейірім мен сүйіспеншілікке толы, денсаулығы мықты, ержүрек адамдар мекен етеді.
Солардың ішінде ең дана, ең жомарт, ең ақылгөйі — Данышпан ата. Көз алдарыңа Данышпан ата сендерге сыйлық әкеліп келе жатыр деп елестетіңдер. Ол — сендер үшін ең қымбат, ең ұмытылмас сыйлық. Сол сезімді жүректеріңмен қабылдаңдар.
Енді көздеріңді ашыңдар.
Ойын-жаттығу
Балалар шеңберге отырып, «Даналық кітабын» кезекпен ұстап, өз ойларын жалғастырады.
Сөйлемді жалғастыр
«Мен ақылды баламын, өйткені…»
Мен ақылды баламын, өйткені… ойланып сөйлеймін.
Мен ақылды баламын, өйткені… ашуланбаймын.
Мен ақылды баламын, өйткені… болашағыма сенемін.
Жаңа ақпарат
Ақыл — ойды реттейтін, әрекетті дұрыс бағыттайтын ішкі күш.
Негізгі ой
- Ақылды адам терең ойлап, дұрыс шешім қабылдай біледі.
- Ақылды болу үшін оқу, іздену, үйрену қажет.
Дәптермен жұмыс
Дәптердегі үкінің тұмсығынан тарайтын парақшалардағы бос жолдарға ақылды, сүйкімді, көркем мінезді адамды танытатын асыл қасиеттерді жазып шығыңдар.
Қорытындылау
Сабақ соңында мақал-мәтелдерді құрастырып, негізгі ойды бекітеміз.
Мақалдарды толықтыр
Ақыл азбайды, білім тозбайды.
Ақылды адам ерінбейді.
Ашу — дұшпан, ақыл — дос. Ақылыңа ақыл қос.
Ақылдан жақын дос бар ма?
Түйін сөз
Ақылды адамның қиялы бай, ойы жүйрік, ұшқыр болады. Халық ондай адамды ерекше қастерлеген. «Ақыл — жастан, асыл — тастан», «Ақылды жігіт атқа да отырар, таққа да отырар» деген мақалдар — елдің баласының жастайынан ақылды болуын армандаған тілегінен туған.
Жүректен жүрекке
Соңғы бөлімде әр балаға арнап жылы тілек пен өсиет сөз ұсынылады.
Данышпан атаның тілектері
Данышпан ата сендердің әрқайсыңның бойыңнан ақылдылықты көргісі келеді. Сол үшін ол өз тілегін, батасын жолдағандай елестетеміз. Тілектерді балалар кезекпен оқиды (әр баланың ерекшелігіне қарай құрастырылады).
Мөлдір қызым
Әрқашан мейірімді болып, ойыңды жинақтап жүр.
Бексұлтан балам
Сабақты жақсы оқы, білімге құштар бол.
Ерғанат балам
Ерінбей еңбектене біл, бастаған ісіңді аяқта.
Ескерту: Қажет болса, «Еңлік», «Абылай», «Лұқпан» сияқты оқушылардың есімдеріне сай жеке тілектерді көбейтіп, толықтыруға болады.