Шын батыр сын үстінде танылар

Қоғамдық этика: намыс, татулық, ішкі тәртіп

• Бас жарылса — бөрік ішінде, қол сынса — жең ішінде.
• Бөріктінің намысы — бір.
• Үйіңе келгенде үйдей өкпеңді айтпа.

• Ер қаруы — бес қару.
• Ер шекіспей бекіспейді.
• Ер тарықпай молықпайды.
• Ер сүрінбей ел танымас, ат сүрінбей жер танымас.
• Ер аруағы — қарулы.
• Су тасыса — жиегіне, ер тасыса — еліне.
• Ер азамат белгісі — түзде мырза, үйде құл.
• Малы жоқ деп ерден түңілме, шөбі жоқ деп жерден түңілме.
• Батырдан — сауға, мергеннен — сыралғы.
• Ер жігіт не көрмейді, ер көңіл не бермейді.
• Нар тәуекел — ер ісі.
• Ел үмітін ер ақтар, ер атағын ел сақтар.
• Алыспақ бар, атыспақ жоқ.
• Ер мойнында қыл арқан шірімес.
• Ерден ердің қаупі бар.
• Ер намысының құлы.
• Ер сыйлаған есікке отырмас.
• Уайым — ердің қорғаны.
• Сойылды сала білмеген, өзіне тигізер.
• Бөріктінің намысы — бір.
• Бас жарылса — бөрік ішінде, қол сынса — жең ішінде.
• Ерегісте ер өлер.
• Екі батыр егессе, екеуінің бірі өлер.
• Батыр — бір оқтық, бай — бір жұттық.
• Ерлік білекте емес, жүректе.
• Айлалы батыр алдырмас.
• Бөрі азығы мен ер азығы — жолда.
• Оқ жетпес жерге қылыш суырма.
• Алыстан шабынған ердің күші қайтар.
• Ылдыйсыз өр болмайды.
• Қапысын таппас ер болмайды.
• Ер қартайса — қазаншы болар, бүркіт қартайса — тышқаншы болар.
• Ер қанаты — ат.
• Айласыз батыр алдырар.
• Күш атасын танымас.
• Ерді намыс өлтіреді.
• Аман ердің аты шығар.
• Ер жігіт үйде туып, түзде өлер.
• Ер жігіт ел үшін туады, ел үшін өледі.
• Батыр туса — ел ырысы, жаңбыр жауса — жер ырысы.
• Шын орақшы орақ таңдамайды, шын батыр құрал таңдамайды.
• Палуанға оң-терісі бірдей.
• Әлі келген алып та жығады, шалып та жығады.
• Болат қайнауда шынығады, батыр майданда шынығады.
• Жүк ауырын нар көтереді, ел ауырын ер көтереді.
• Қашқан жауға — қатыр да ер.
• Қашпақ, қумақ — ерге сын; көшпек, қонбақ — жерге сын.
• Шын ер жеңсе — тасымас, жеңілсе — жасымас.
• Шын батыр сын үстінде танылады.
• Ат басына күн туса, етігімен су кешер.
• Үйде шешен — дауға жоқ, үйде батыр — жауға жоқ.
• Ер — елдің ық жағының қаласы, жел жағының панасы.
• Ердің сыншысы — елі.
• Ел күйінгенде — күйінген батыр, ел сүйінгенде — сүйінген батыр.
• Ерегісте — мыңға татыр.
• Ер жігіттің екі сөйлегені — өлгені, еменнің иілгені — сынғаны.
• Батыр мақтанса, жауға шапқанын айтар; қу мақтанса, алдап қаққанын айтар.
• Ер кезегі — үшке дейін.
• Үйіңе келгенде үйдей өкпеңді айтпа.
• Ерге лайық ат туады.
• Ат аунаған жерде түк қалар.
• Есебін тапқан жігітке ердің құны — сөз емес.
• Екі ел егер болса, епті жігіт қатын алар.
• Ер еруде — бала мінезді, ер сайыста — шала мінезді.
• Өзі істегенге өкінбес.
• Батыр мың қол бастайды.
• Шешен тар жерде сөз бастайды.
• Ел даусыз болмайды, ер жаусыз болмайды.
• Батыр — елдің сәулеті, бал құрақ — көлдің сәулеті.
• Түзде жүріп жау жайратқан батырмын, үйге келіп құрт қайнатқан батырмын.
• Ат ерінді келер, ер мұрынды келер.
• Ел шарасыз болмас, ер жарасыз болмас.
• Болат бүгілмес, шорт сынады.
• Ерді кебенек ішінде таны.
• Ердің асылы — күшінен, қатынның асылы — ісінен білінеді.
• Әл керек, айбар керек; әлсіз айбар не керек.
• Тымырсыз болса — ер оңбас, тоңға жатса — мал оңбас.
• Ерді қорласаң — састырар, асты қорласаң — құстырар.
• Ер болсаң, бопсаға шыда.
• Батырдың бір ісі — тентек, қорқақтың екі ісі — тентек.
• Жігіт жолдасынан белгілі.
• Ер жігіт бір күнде — бір кісілік, бір күнде — мың кісілік.
• Талапты ерге нұр жауар.
• Шешінген судан тайынбас.
• Төске айылдың батқанын иесі білмес, аты білер; ер жігіттің қадірін ағайын білмес, жат білер.
• Пышақ болмас — жетесіз; өзі болған жігіттің тегін сұрап нетесіз.
• Ердің атын не аты шығарады, не қатыны шығарады.
• Ерді көрсең — Қыдыр тұт, асты көрсең — қадір тұт.
• Қасында қара көп болса, нөкер емес пе?
• Шөлдегенде ішкен су — шекер емес пе?
• Ат жалынан тапқан мал — бекер емес пе?
• Тоқсанымыз жиылып, тоқты жыққан батырмыз.
• Сексеніміз жиылып, серке жыққан батырмыз.
• Ер басына дау келсе, ерлігі кетер басынан; би басына дау келсе, билігі кетер басынан.
• Арғымақ бірде — жалды, бірде — жалсыз; ер жігіт бірде — малды, бірде — малсыз.
• Ердің малы — елдің малы.
• Ерді жаяулық емес, қаяулық аздырады.
• Ер жаңылып қолға түсер, құс жаңылып торға түсер.
• Ер бір рет өледі, қорқақ мың рет өледі.
• Ырысқа қарай ұл өсер, қонысқа қарай мал өсер.