Қазақша рефераттар

Меншікті булану жылуы. Жылу мөлшері

Физика сабағы

Қайнау және меншікті булану жылуы

Бұл сабақта сұйықтың буға айналуының күнделікті өмірден белгілі екінші жолын — қайнауды — тәжірибе арқылы түсіндіреміз. Сонымен қатар меншікті булану жылуы ұғымымен танысып, оның формуласын қолдана отырып есеп шығарамыз.

Білімдік мақсат

Қайнауды буланумен салыстыру, анықтама беру, меншікті булану жылуының мағынасын нақтылау.

Дамытушылық мақсат

Процесті тәжірибе арқылы бақылау, қорытынды жасау, техникалық құралдарды пайдалану арқылы қызығушылықты арттыру.

Тәрбиелік мақсат

Жүйелі жұмыс істеуге, өз ойын дәл әрі тиянақты айтуға, физикалық мәдениетке тәрбиелеу.

Әдіс-тәсілдер

  • Түсіндірмелі-иллюстрациялық жұмыс
  • Тәжірибе
  • Есеп шығару
  • Сұрақ-жауап

Қажетті құралдар

  • Шыны колба
  • Спирт шамы
  • Штатив
  • Термометр
  • Суы бар стакан

Пәнаралық байланыс

Әдебиет, информатика, математика.

Сабақтың құрылымы

I. Ұйымдастыру

2 минут

  • Сәлемдесу
  • Оқушыларға жағымды ахуал қалыптастыру
  • Түгелдеу
  • 1, 2, 3 сандары арқылы үш топқа бөлу

II. Үй тапсырмасын тексеру

5 минут

Заттың агрегаттық күйі: қатты, сұйық, газ
Жылу мөлшері
Балқу және меншікті балқу жылуы
Кристалдану
Конденсация
Қаныққан және қанықпаған булар
Ауаның ылғалдылығы
Булану
Кебу
Шық нүктесі

III. Талқылау сұрақтары

2 минут

  1. Қайнау дегенді қалай түсінесің?
  2. Меншікті булану жылуы деген не?
  3. Оның өрнегін (формуласын) жазыңдар.

Блум таксономиясы бойынша сабақтың барысы

1) Білу

Үй тапсырмасы бойынша сұрақ-жауап жүргізіледі, миға шабуыл әдісі қолданылады.

2) Түсіну

Бұған дейін сұйықтың буға айналуының бір түрі — булануды — қарастырдық. Енді бу түзілуінің күнделікті өмірден таныс екінші әдісін — қайнауды — тәжірибе арқылы түсіндіреміз.

Тәжірибе

  • Штативке колбаны бекітіп, ішіне су құямыз.
  • Спирт шамымен қыздырамыз және температураны термометрмен өлшеп отырамыз.
  • Қыздырғанда колба үстінде тұман пайда болады — бұл сұйық бетінде буланудың күшейгенін көрсетеді.
  • Температураны әрі қарай арттырғанда колбаның қызған қабырғаларында көпіршіктер байқалады.
  • Шулы дыбыс естіледі — су қайнай бастайды.

Негізгі анықтама

Қайнау — сұйықтың ішінде бу көпіршіктері түзіліп, бүкіл көлемі бойынша қарқынды булану процесі.

Маңызды ескерту

Сұйықтың қайнауы жүретін температура қайнау температурасы деп аталады. Балқу температурасы сияқты, қайнау температурасы да атмосфералық қысымға тәуелді.

Оқулықпен жұмыс

Оқушылар оқулықтың 77-бетіндегі IV–V абзацтарды өз бетімен 5 минут оқиды.

Меншікті булану жылуы — r. Булануға (немесе қайнау кезінде буға айналуға) қажетті жылу мөлшері:

Q = r·m

3) Қолдану

Оқушылар мәтінді өздігінен оқып, формуланың қолданылуын талқылайды: бір оқушы түсіндіреді, қалғандары толықтырады.

4) Талдау — есеп шығару

Есеп

Қайнау температурасындағы 5 кг суды толықтай буға айналдыру үшін қанша жылу мөлшері қажет?

Берілгені

m = 5 кг

r = 2.3×106 Дж/кг

Формула

Q = r·m

Шешуі

Q = 2.3×106 · 5

Q = 11.5×106 Дж

Жауабы: 11.5×106 Дж жылу мөлшері қажет.

5) Жинақтау — сабақты бекіту

Үш оқушыға мәтін жазылған кеспе қағаз таратылады. Проблемалық сұрақ қойылады: екінші ыдыстағы су қайнай ма, әлде қайнамай ма?

  1. Қайнау деген не?
  2. Меншікті булану жылуы деген не?
  3. Формуласы неге тең?

Білемін

Бұрыннан білетін ұғымдар мен анықтамалар.

Білгім келеді

Қайнауға әсер ететін факторлар, қысымның рөлі, қолданылуы.

Жаңадан білдім

Қайнаудың анықтамасы, қайнау температурасы, Q = r·m байланысы.

6) Бағалау және үй тапсырмасы

Үй тапсырмасы: §18, 11-жаттығу (7), 80-бет.

Қорытынды нақыл сөз

«Біле бер, қанша білсең — тағы тіле, жетерсің мақсатыңа біле-біле.» Ж. Баласағұн