Өлеңде ақын қолданған көркем сөздерді ата
Сабақтың барысы
Төмендегі жоспар оқушылардың қызығушылығын оятып, мәтінді түсініп оқуға, топта талдауға және қорытынды жасауға бағытталған.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Көңіл күй • Топқа бөлу • Қызығушылық
Сәлемдесу және үй тапсырмасын еске түсіру
- Оқушылармен амандасу.
- «Үйге қандай тапсырма берілді?» сұрағы арқылы бағыттау.
- Мағжан Жұмабаевтың «Аққала» өлеңінен бір шумақты мәнерлеп жатқа оқу.
- «Өлеңде қыстың қандай бейнесі суреттелген?» талқылауы.
- Оқушылар көңіл күйін білдіреді (орнында отырып смайлик көтеру).
Қызығушылықты арттыру: жұмбақ және топқа бөлу
1) Жұмбақ
Секектеп бір тұрмайды,
Өреден құрт ұрлайды.
Жауабы: сауысқан. «Өре» сөзінің мағынасы талқыланады.
2) Жұмбақ
Сылдырдан қорқады,
Шошынып жортады.
Жауабы: қоян.
Қар ұлпаларының артына «Қоян» және «Сауысқан» сөздері жазылып таратылып, екі топ құрылады (әр топта 11 оқушы).
II. Үй тапсырмасын тексеру
Ойын • Сұрақ-жауап • Әңгімелеу
«Аққала жасау» ойыны арқылы сұрақтар
- 1. Қысқы ойын түрлерін ата: сырғанақ, аққала, коньки, шаңғы тебу, хоккей.
- 2. «Аққала» өлеңінің авторы туралы не білесің?
- 3. Өлеңдегі көркем сөздерді ата: «күміс қарға көбіктей», «сүңгіп алып сүліктей», «күлкілері — меруерт».
- 4. «Қарды соғып төрт бұрыш…» жолынан бастап өлеңді жатқа айт.
- 5. Өлеңдегі «кесеге» сөзінің мағынасы қандай? (қатқан қардан кесек ойып алу)
- 6. Қыс айында құстар қалай тіршілік етеді? (отырықшы құстар туралы әңгімелеу)
- 7. Аңдар қыста тіршілігін қалай жалғастырады?
III. Жаңа сабақ
20 минут • Көру • Талдау • Оқу
1) «Ойлы бала озар»: көру арқылы есте сақтауды тексеру
Суретке мұқият қарап, 5 айырмашылықты табу (1 минут).
Үлгі жауаптар
- Сауысқанның басы: жоғары/төмен қарап тұр.
- Құйрығы: жоғары/жатық.
- Қоянның құлағы: тік/жатық.
- Қоянның көзі: ашық/жабық.
- Қоянның орны: ағаштың сол жағында/оң жағында.
2) Топтық жұмыс: «Топтастыру» стратегиясы
Суреттегі аң мен құс туралы білетіндерін жүйелеу (3 минут).
«Сауысқан» тобы
- Тірі табиғатқа жатады, құстар класы.
- Отырықшы құс, қыстап қалады.
- Өте сақ, ұрлыққа бейім.
- Жәндіктермен және өсімдік қабығындағы дернәсілдермен қоректенеді.
«Қоян» тобы
- Тірі табиғатқа жатады, аң (денесін жүн басқан).
- Қоянның төлі — көжек.
- Жыл мезгіліне қарай жүнінің түсін өзгертіп, жауынан қорғанады.
- Көбейгіш (шамамен үш ай сайын төлдейді); кейде көжегін тастап кетуі мүмкін.
3) Сергіту сәті
Мұғалім іс-әрекеттерді атайды: қоянға қатысты болса — қоян қимылын, сауысқанға қатысты болса — сауысқан қимылын көрсету (1 минут, 3–3).
4) Оқулықпен жұмыс
Оқулықтың 168-бетіндегі «Қоян» мәтінімен жұмыс.
5) Авторды тану
Міржақып Дулатов туралы қысқаша мәлімет беру (слайд арқылы), 3 минут.
6) «Өзім үшін» стратегиясы (СТО)
Қадам 1
Тақырып хабарланады: «Қоян».
Қадам 2
Мәтінді іштей оқу (3 минут).
Қадам 3
Маңызды мәліметтерді түртіп алу және топтық постерде қолдану.
Постер қорғауда қамтылатын сұрақтар (10 минут)
- Қоян құлағын түріп, не істеді?
- Келе жатқан кімдер еді?
- Олар не туралы әңгімелесті?
- Қоянның саяхаты немен аяқталды?
IV. Қорытынды және бағалау
Кубизм • Рефлексия • Деңгей
Кубизм стратегиясы: «Қоянның алты қыры»
Бүгінгі сабақта алған білімді жан-жақты саралау:
- Байланыстырыңыз: пайдалы жағын өмірмен байланыстыру.
- Қарсы шығыңыз: зияндылығын айту.
- Саралаңыз: шығу тарихы, неден болатынын талдау.
- Салыстырыңыз: басқа бір нысанмен салыстыру.
- Суреттеңіз: сипаттап беру.
- Қолданыңыз: қоян рөліне еніп, ойды көрініс арқылы жеткізу.
Бағалау: қар ұлпалары арқылы
Топтық жұмыс барысындағы белсенділік және жиналған қар ұлпаларының саны бойынша жеке әрі топтық бағалау жүргізіледі.
Рефлексия сұрағы
Бүгінгі сабақтан қандай жаңа мәлімет алдық? Қыс мезгілінде аңдар мен құстардың тіршілігі туралы қандай қорытынды жасадық?
V. Үй жұмысы
- 1. Міржақып Дулатовтың «Қоян» әңгімесін оқып, мазмұнын айту.
- 2. М. Дулатовтың шығармашылығы және қыста аңдар мен жануарлардың тіршілігі туралы өзің оқыған, көрген, естіген деректерден мәлімет жинау.