Қазақша рефераттар

Өзендерді картадан көрсету

Сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижелері

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға өзен және оның бөліктері, өзендердің қоректенуі, су режимі және шаруашылықтағы қолданылуы туралы түсінік қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже

  • Өзен бөліктерін және өзеннің қалыптасу заңдылықтарын біледі.
  • Сарқырама мен шоңғалды ажырата алады.
  • Өзендердің суға молығуы, су режимі және кәсіптік маңызы туралы түсінік алады.
  • Өзендерді картадан көрсете алады және кескін картамен жұмыс істеу дағдысын дамытады.
  • Топпен жұмыс барысында бір-бірінің идеясын толықтырып, өзара бағалау жүргізеді.
  • Суды қорғауға, таза ұстауға және үнемдеуге тәрбиеленеді.

Сабақтың түрі

Жаңа сабақ

Әдіс-тәсілдері

Баяндау, суреттеу, сұрақ-жауап

Ұйымдастыру формасы

Жеке оқушымен жұмыс, топпен жұмыс

Көрнекіліктер

  • Дүние жүзінің физикалық картасы
  • Интерактивті тақта
  • Электронды оқулық
  • Кескін карта, плакаттар

Сабақтың барысы

I. Қызығушылықты ояту

Кіріспе

Сабақтың мақсаты мен жұмыс жоспары хабарланады. Оқушылардың алдыңғы білімін белсендіру үшін мұздықтар мен жер асты сулары бойынша сұрақтар қойылады.

Талқылауға арналған сұрақтар

  • Табиғатта су қандай күйде кездеседі?
  • Мұздықтың өзен, көл немесе теңіз бетінде қатқан мұздан қандай айырмашылығы бар?
  • Антарктида мен Гренландияда мұздық не себепті теңіз деңгейіне дейін төмендейді?
  • Жер асты суларының қандай түрлері бар?
  • Біз тұратын жерде жер асты суы пайдаланыла ма? Қалай?

Тақырыпқа кіріспе тапсырма

Бүгінгі сабақтың тақырыбы таныстырылады. Оқушылар дәптерге күннің жадын және тақырыпты жазады, кейін «өзен» ұғымына қатысты сөздерді тізіп шығады. Топ ішінен бір оқушы жазылған сөздерді оқып, ұғымдар топтастырылады.

Назар аударатын дағдылар

Топтастыру, негізгі ұғымды ажырату, пікірді нақтылау.

II. Мағынаны тану

Негізгі бөлім

Интерактивті тақта арқылы тапсырмалар ұсынылады: өзен құрылысы, картадан көрсету, өзендердің қалыптасуы, суға молығуы және қоректену режимі. Жергілікті өзендерге қысқаша сипаттама беріледі.

Негізгі ұғымдар мен анықтамалар

Өзен
Арнамен бір бағытта ағатын табиғи су ағыны.
Өзен жүйесі
Өзен және оның салаларының біріккен жиынтығы.
Өзендердің түрлері
Өзендер жер бедеріне қарай жазық өзендері және тау өзендері болып бөлінеді.
Суға молығу
Өзенге түрлі су көздерінің (қар, мұздық, жаңбыр, жер асты суы) қосылып, ағынның артуы.
Су режимі
Өзен деңгейінің жыл ішіндегі өзгерісі.
Тасу
Жыл сайын белгілі бір мерзімде су деңгейінің едәуір көтерілуі.
Тасқын
Қысқа уақыт ішінде кенеттен су деңгейінің көтерілуі.

Сыныптық жұмыс құрылымы

  1. 1) Оқулықпен жұмыс

    Тақырыпты пайдаланып, берілген 4 сұраққа жауап дайындау.

  2. 2) Плакатпен жұмыс

    Берілген тапсырмалар бойынша постер әзірлеу.

  3. 3) Қорғау

    Әр топ өз сұрағы бойынша тапсырмасын сынып алдында қорғайды.

  4. 4) Сәйкестендіру және картадан көрсету

    Әр қорғаудан кейін оқушыларға тапсырма үлгілері беріледі: айтылмағанын табу, сәйкестендіру, сәйкес емес тұжырымды анықтау және картадан көрсету.

Тапсырма үлгілері (тұжырымдарды талдау)

Төмендегі тұжырымдарды оқып, дұрысын белгілеңіз, күмәнді немесе қате тұстарын дәлелдеңіз. Қажет болса картадан көрсетіңіз.

  • Өзен — арнамен бір бағытта ағатын су ағыны.

  • Өзен бастауы — өзеннің басталатын жері.

  • Оң жақтан құятын сала — оң сала деп аталады.

  • Өзен деңгейі жыл ішінде өзгереді.

  • Суайырық — екі өзен алабын бір-бірінен бөлетін сызық.

  • Өзендер таулардан басталуы мүмкін.

  • Жер бедері өзен ағысына әсер етуі мүмкін.

  • Дүние жүзіндегі ең ұзын өзен — Ніл.

  • Экватор сызығын Конго (Заир) өзені екі рет кесіп өтеді.

  • Өзен арнасын жартас көлденең бөгеп жатса, сарқырама пайда болуы мүмкін.

  • Шоңғалдар мен сарқырамалардың айырмашылығы жоқ.

    Талдау үшін: бұл тұжырымды дәлелмен тексеріңіз (айырмашылығы бар/жоқ екенін негіздеңіз).

  • Анхель сарқырамасы шамамен 1054 м биіктіктен құлап ағады.

  • Ежелгі мәдениет ошақтары көбіне өзен аңғарлары бойында қалыптасты.

III. Қорытынды

Қолдану

Берілген кесте бойынша өзенге сипаттама беріп, кескін картаға белгілеу.

I топ

Өзеннің аты Материк Бастауы Құяр жері Ағысының сипаты
Ніл — — — —
Дунай — — — —
Іле — — — —

II топ

Өзеннің аты Материк Бастауы Құяр жері Ағысының сипаты
Амазонка — — — —
Енисей — — — —
Ертіс — — — —

III топ

Өзеннің аты Материк Бастауы Құяр жері Ағысының сипаты
Конго — — — —
Обь — — — —
Жайық — — — —

IV. Бағалау

Топ жетекшісіне берілген бағалау кестесі бойынша оқушылар сабаққа қатысу белсенділігіне қарай өзара бағалау жүргізеді.

V. Үй тапсырмасы

  1. § 28 оқу.
  2. Ірі өзендерді кескін картаға түсіру.
  3. Жергілікті өзендерге қысқаша сипаттама беру.