Тәрбиеленушілердің дайындық деңгейіне қойылатын талаптар
Жалпы ережелер
Осы мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты (бұдан әрі — стандарт) «Білім туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі Заңына сәйкес әзірленді. Стандарт мектеп жасына дейінгі балалардың дайындық деңгейіне, мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мазмұнына және оқу жүктемесінің ең жоғары көлеміне қойылатын талаптарды айқындайды.
Стандартта «Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес терминдер қолданылады. Қосымша төмендегі терминдер мен олардың анықтамалары енгізіледі.
Негізгі терминдер мен анықтамалар
Индикатор
Баланың даму деңгейін көрсететін өлшем.
Интеграция
Мазмұнның құрылымдық бөліктері арасындағы байланысты қалыптастыратын процесс.
Инклюзивті білім беру
Ерекше білім беру қажеттіліктері мен жеке мүмкіндіктері ескеріле отырып, барлық балалардың тәрбие мен оқытуға тең қол жеткізуін қамтамасыз ететін процесс.
Білім беру ортасы
Мектеп жасына дейінгі балалардың тиімді тұлғалық, эмоциялық, әлеуметтік және зияткерлік дамуына бағытталған міндеттер мен құралдар жүйесіне негізделген ұйымның ішкі өмірінің тұтас сипаттамасы.
Білім беру траекториясы
Педагогтің ата-аналармен және басқа мамандармен бірлесіп, белгілі бір мақсатқа жету үшін айқындаған бала дамуының үздіксіз процесі.
Ұйымдастырылған оқу қызметі
Педагог ұйымдастыратын және тәжірибеде қолдануға қажетті білім, білік, дағдыларды меңгеруге бағытталған әрекет түрі.
Балалардың тіршілік әрекетін ұйымдастыру
Жас ерекшеліктерін ескере отырып, балалардың физикалық, адамгершілік және зияткерлік дамуы үшін уақытты үйлесімді бөлу және қолайлы жағдайлар жасау.
Заттық-кеңістіктік дамытушы орта
Мектеп жасына дейінгі балалардың тұлғалық, эмоциялық, әлеуметтік және зияткерлік дамуын қамтамасыз ететін жағдайлар жүйесі.
Күн тәртібі
Баланың қалыпты дамуына және денсаулығын нығайтуға мүмкіндік беретін тәуліктік уақытты ұтымды бөлу, әрекет түрлері мен демалыстың дұрыс үйлесуі.
Үлгілік оқу жоспары
Стандарт негізінде жасалған, мектепке дейінгі ұйымдарда білім беру процесін қамтамасыз ететін мемлекеттік нормативтік құжат.
Білім беру қызметін жүзеге асырудың негіздері
Қазақстан Республикасының мектепке дейінгі ұйымдары білім беру қызметін төмендегі құжаттар мен талаптарға сәйкес жүзеге асырады:
- Осы стандарт.
- Үлгілік оқу жоспарлары.
- Жалпы білім беретін оқу бағдарламасы.
- Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту саласындағы өзге нормативтік құқықтық актілер.
Стандарт нені айқындайды
Мазмұн
Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мазмұнын айқындайды.
Талаптар
Оқу жүктемесінің ең жоғары көлеміне, заттық-кеңістіктік дамытушы ортаның мазмұнына, тәрбиеленушілердің дайындық деңгейіне және білім беру процесін ұйымдастыруға қойылатын талаптарды белгілейді.
Стандарт талаптарының міндетті қолданылуы
Стандарт талаптары төмендегі бағыттар бойынша құжаттар мен бағдарламаларды әзірлеу және іске асыру кезінде міндетті:
Үлгілік оқу жоспарларын әзірлеу.
Баланың қызығушылығы мен бейімділігін іске асыруға бағытталған білім беру және қосымша бағдарламалар.
Мектепалды даярлықтың білім беру бағдарламасы.
Меншік нысаны мен ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру процесін ұйымдастыру.
Оқу-дидактикалық құралдар мен әдістемелік ұсынымдар.
Мектепке дейінгі ұйымдар мен педагогтарды мемлекеттік аттестаттау талаптары.
Ерекше білім беруге қажеттіліктері бар балаларға арналған білім беру бағдарламалары.
Қызығушылықтар мен бейімділіктерді дамытуға бағытталған қосымша білім беру бағдарламалары.
Педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курстарының бағдарламалары.
Тәрбиеленушілердің дайындық деңгейіне қойылатын талаптар
Күтілетін нәтижелер
Әрбір баланың жетістіктері психологиялық-педагогикалық диагностика нәтижелеріне сүйене отырып бағаланады және ұйымдастырылған оқу қызметі мен режимдік процестер арқылы іске асырылады.
Білім беру мазмұны
Мақсаттар, оқу бағдарламаларын игерудің нормативтік мерзімдері және ұйымның типі мен оқыту тіліне қарамастан міндетті түрде меңгерілуі тиіс мазмұн көлемі айқындалады.
Оқу жүктемесі
Жас кезеңдеріне сәйкес оқу қызметінің ұзақтығы және санитариялық қағидаларға сай ұйымдастырылуы белгіленеді.
Бағдарлама мазмұнының негізгі бағыттары
-
Күтілетін нәтижелер түріндегі мақсаттар жүйесіне жету арқылы мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту мазмұнының сапасын арттыру.
-
Ұлттық дәстүрлерге және жалпыадамзаттық қағидалар мен нормаларға сүйене отырып, рухани-адамгершілік және мәдени-әлеуметтік құндылықтарды қалыптастыру.
-
Мектепке дейінгі және бастауыш білім беру деңгейлері арасындағы жүйелілік, тұтастық, сабақтастық және үздіксіздік қағидаттарының бірлігін қамтамасыз ету.
-
Ерекше білім беруге қажеттіліктері бар балаларды қоса алғанда, балалардың денсаулығын сақтау мен нығайтуға бағытталған психологиялық-педагогикалық жағдайлар жасау.
-
Жеке және жас ерекшеліктерін ескере отырып, ойын қызметінен оқу қызметіне біртіндеп өтуге даярлық қалыптастыру.
-
Жеке тәсілдер негізінде балалардың әртүрлі әрекеттеріндегі қабілеттерін, бейімділіктерін, қажеттіліктері мен дарындылығын дамыту.
-
Бастауыш мектепте оқуға тең мүмкіндік беретін қарапайым қимыл-қозғалыс, коммуникативтік, танымдық және шығармашылық білім, білік, дағдыларын қалыптастыру.
Дағдыларды меңгеру деңгейін бағалау
Әрбір жас тобы бойынша дағдыларды меңгеру деңгейі стандартқа қосымшада берілген 1, 2, 3, 4, 5-кестелерге сәйкес анықталады.
Мектепке дейінгі ұйым түлегінің қалыптасқан моделі
Баланың қалыптасқан дағдылары мектепке дейінгі ұйым түлегінің келесі моделін сипаттайды:
Дене бітімі дамыған
Денсаулығын күтуге және қимыл белсенділігіне бейім.
Білуге құмар
Қоршаған ортаға қызығушылық танытады, сұрақ қояды.
Белсенді
Әртүрлі әрекетке бастамашылық етеді, қатысады.
Эмоциялық елгезек
Сезімін танытады, өзгені түсінуге ұмтылады.
Қарым-қатынас дағдылары қалыптасқан
Ересектермен және құрдастарымен өзара іс-қимыл жасай алады.
Алғашқы түсініктері бар
Өзі, отбасы, қоғам, мемлекет, әлем және табиғат туралы бастапқы білімді меңгерген.
Мектепке даяр
Мектепте оқуға қажетті негізгі біліктер мен дағдыларды игерген.
Қысқаша: бұл стандарт мектепалды даярлық сыныптары мен мектепке дейінгі ұйымдарда білім беру процесін жоспарлау, ұйымдастыру және бағалаудың бірыңғай талаптарын белгілейді.