Оқушыларға санды және әріпті өрнектер туралы түсінік беру
Сабақтың тақырыбы: Әріпті және санды өрнектер
Бұл сабақта оқушылар өрнек ұғымын нақтылап, санды өрнек пен әріпті өрнектің айырмашылығын тәжірибе арқылы түсінеді. Тапсырмалар ауызша есептеуді, дәптермен жұмысты және ойлау жылдамдығын дамытуға бағытталған.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру, жұмыс тәртібін еске түсіру, сыныптың дайындық деңгейін бақылау.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Өлшем бірліктерін түрлендіру бойынша жаттығулар талқыланады.
Көрсетілген өлшем бірліктеріне өрнекте:
- 70 мин = 1 сағ 10 мин
- 2 тәулік = 48 сағ
- 5 дм 6 см = 56 см
- 1 сағ 30 мин = 90 мин
- 2 тәулік 5 сағ = 53 сағ
- 67 см = 6 дм 7 см
III. Жаңа сабақты түсіндіру
1) «Суретті жұмбақ» арқылы кіріспе
Балалар суреттен жасырынған сандарды табады. Осыдан кейін мұғалім өрнек ұғымын бекіту үшін мысал ұсынады:
Мысал:
33 + 33
Бұл — өрнек. Ал «+» таңбасы бар болғандықтан, бұл өрнек қосынды деп аталады.
Айырмаға мысал:
9 − 8
Математикада белгісіз санның орнына әріп қолданылады:
Құрамында әріп бар өрнек әріпті өрнек деп аталады.
2) Ой қозғау: тіршілікке қажет жағдайлар
Сұрақ: «Тіршілік атаулының бәрі нелер болмаса өмір сүре алмайды?» Оқушылар: ауа, жарық, су, жылу.
Осы бөлімде «Ерте, ерте, ерте…» тақырыбында суретті әңгіме құрастыру ұсынылады. Әр суреттің артында — тапсырма.
1-тапсырма (ауызша)
Қосу амалдары бойынша ауызша есептеу:
- 42 + 3
- 20 + 45
- 90 + 8
- 80 + 13
- 4 + 41
- 30 + 35
- 80 + 18
- 61 + 32
2-тапсырма (дәптермен жұмыс)
Өрнектердің мәнін кезең-кезеңімен табу:
40 + (56 − 43)
= 40 + 13 = 53
(78 − 46) + 3
= 32 + 3 = 35
17 + (20 + 2)
= 17 + 22 = 39
(35 + 24) − 24
= 59 − 24 = 35
(80 − 50) − 20
= 30 − 20 = 10
90 − (70 − 30)
= 90 − 40 = 50
3-тапсырма (сөз есеп)
- Барлығы
- 55
- Қызыл
- 12
- Көк
- 20
Сұрақ: Үрленбеген неше шар қалды?
55 − (12 + 20) = 55 − 32 = 23
(55 − 12) − 20 = 43 − 20 = 23
(55 − 20) − 12 = 35 − 12 = 23
Жауабы: үрленбеген 23 шар қалды.
4-тапсырма (ауызша)
Есеп бойынша өрнек құрастыр және жаз:
Өрнек үлгісі:
a − b
5-тапсырма (жазбаша)
Бір қабатты үй — 18. Екі қабатты үй — одан 8-ге кем. Барлығы неше үй салынды?
Шешуі:
18 − 8 = 10
18 + 10 = 28
Жауабы: барлығы 28 үй салынды.
6-тапсырма (өз бетімен жұмыс)
Кестені пайдаланып, өрнек құрастыр және шығар. Олардың мәнін тап.
(13 + 22) + (40 − 30)
= 35 + 10 = 45
(33 + 4) + (45 − 5)
= 37 + 40 = 77
(17 + 12) + (50 − 30)
= 29 + 20 = 49
IV. Қорытынды бөлім
Жұптық жұмыс: графикалық тест
Сенің алдыңда үш «жұмбақ хат» бар. Әр хатта кейбір сандар жоғалған. Сандардың орналасу заңдылығын анықтап, бос орындағы санды ата.
Қатар 1
3, 6, 9, 12, 15
Қатар 2
36, 32, 28, 24
Қатар 3
12, 22, 33, 44, 45
Үй тапсырмасы және бағалау
Үйге тапсырма
№ 4
Бағалау
Сабаққа қатысу белсенділігі, ауызша есептеу жылдамдығы, дәптердегі жұмыстың ұқыптылығы және жұптық жұмыс нәтижесі бойынша бағаланады.