XXI ғасырдың басты талабы
Жоспар
-
I
Кіріспе
Білімді ұрпақ – ел болашағы.
-
II
Негізгі бөлім
- Оқытудың жаңа технологиясын пайдалану – сапалы білімнің негізі.
- Қазақ тілі мен әдебиет сабақтарында жаңа технологияны тиімді пайдаланудың үлгілері.
-
III
Қорытынды
Жеке тұлғаны дамытудағы бағдарламаның ерекшеліктері мен нәтижелері.
«Адамзат үшін XXI ғасыр жаңа технологиялардың ғасыры болмақ, ал осы жаңа технологияларды жүзеге асырып, өмірге енгізу, игеру және жетілдіру – бүгінгі жас ұрпақтың еншісі… Ал жас ұрпақтың тағдыры – ұстаздардың қолында».
Кіріспе
«Білімді ұрпақ – болашақтың кепілі» деген ой бүгінгі білім беру саясатының өзегіне айналды. Қазіргі таңда елдің ертеңгі азаматтарын қалыптастыруға бағытталған білім беру мәселесі – мемлекетіміздің басты басымдықтарының бірі.
Білім мен ғылымның ел дамуына ықпалы артуы үшін оқыту жүйесін заман талабына сай үйлестіру, оқу-әдістемелік үдерістерді жаңарту қажеттілігі күшейді. Сондықтан мұғалімнің іс-әрекетін жаңа талап деңгейінде ұйымдастыру – күн тәртібіндегі маңызды міндет. Ұстаз өз білімін, әдіс-тәсілдерін үнемі жетілдіріп, жаңа педагогикалық технологияларды меңгеріп отыруы тиіс.
Соңғы жылдары елімізде экономиканың өсіп-өркендеуіне байланысты білім беру саласында да елеулі өзгерістер жасалуда: оқыту мен тәрбиелеудің тың әдістері енгізіліп, тұтас педагогикалық үдерістер жаңарды. Жаңа технологияларды күнделікті сабақта тиімді қолдану үшін әр ұстаз оқушының жас ерекшелігін ескеріп, өз шеберлігіне сай таңдау жасайды.
Негізгі бағдар
XXI ғасыр – жеке тұлғаны қалыптастыру, ізгілендіру және дамыту ғасыры. Сондықтан мұғалімдердің басты мақсаты – оқушы алған білімін өмірде қолдана алатын, өзара әрекеттесуге қабілетті, ұлттық құндылықтарды меңгерген тұлға тәрбиелеу.
Негізгі бөлім
Бәсекеге қабілетті ұрпақ тәрбиелеу – басты міндет
Бүгінгі таңда ең өзекті мәселе – бәсекеге қабілетті ұрпақ тәрбиелеу. Қоғамның әрбір даму кезеңі сол қоғамға сай жаңа адамды қалыптастыруды мақсат етеді. Бұл – тарихи тұрғыдан маңызын жоймайтын құбылыс.
Білім беруді дамыту мен оқыту үдерісін жетілдіру қажеттігін А. Байтұрсынов, Ж. Аймауытов, М. Жұмабаев сынды алаш қайраткерлері ертеректе-ақ атап өткен. Қазіргі педагогикалық үрдістер де білім мен тәрбиедегі ізгілендіру, жариялылық, педагогикалық ынтымақтастық және ғылыми-әдістемелік ізденістерге сүйеніп, жаңашылдыққа ұмтылуды талап етеді.
XXI ғасыр талабы
Жаңа технологияны енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық және ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу.
Оқушыға әсері
Білім сапасын арттыру, шығармашылық пен ойлау қабілетін дамыту, өздігінен ізденуге бағыттау.
Ұстазға әсері
Кәсіби шеберліктің өсуі, сабақ құрылымын жаңарту, әдістемелік қорды кеңейту.
Сабақ беру – үздіксіз жетілдіруді қажет ететін өнер
Елбасының «Қазір бой жарыстыратын емес, ой жарыстыратын заман» деген пікірі білімді, дарынды ұрпақтың ел ертеңі екенін айқындайды. Бұл ой әр ұстазға үлкен жауапкершілік жүктейді.
Ж. Аймауытовтың «Сабақ беру үйреншікті жай шеберлік емес, ол үнемі жетілдіруді қажет ететін, үнемі жаңаны табатын өнер» деген тұжырымы да осыны бекіте түседі. Әдебиет сабағы – асыл сөз өнерін терең оймен, сезіммен ұштастыратын, қиялды оятып, оқушыны шығармашылыққа жетелейтін ерекше кеңістік.
Сабақта берілетін мазмұнды бүгінгі күннің өзекті мәселелерімен байланыстыра отырып жеткізу – оқушыға ой салу, ойландыру, өмірлік пайым қалыптастыру. Оқыту – арнайы танымдық іс-әрекет. Оның жүйелі, түсінікті әрі нақты ұйымдастырылуы оқушының танымдық белсенділігін арттырады.
Түйін
Мұғалім оқушыларды білім, іскерлік, дағдымен ғана қаруландырып қоймай, олардың танымдық және шығармашылық қабілеттерін де дамытады.
Сыни тұрғыдан ойлау технологиясы: мәні мен кезеңдері
Бүгінде технологиялар оқу үдерісінде кеңінен қолданылуда. Технология – белгілі бір жұмысты немесе өнерді шеберлікпен іске асыру әдістері мен тәсілдерінің жүйесі. Әдебиет сабақтарында қолдануға қолайлы бағыттардың бірі – сыни тұрғыдан ойлау технологиясы. Ол қоғамдық маңызы бар идеяларды игеруге мүмкіндік беретін нақты әдістерге сүйенеді.
Сыни тұрғыдан ойлау ұғымы
- Кез келген даму деңгейіндегі мәселеге сын көзбен қарауға негізделген шыңдалған ойлау.
- Күрделі проблемаларды шешуге және маңызды, жауапты шешім қабылдауға ұмтылыс.
- Үйрету мен үйренудің бірлігі: қызығушылық пен сенімге негізделген орта.
1-кезең
Қызығушылықты ояту
2-кезең
Мағынаны тану
3-кезең
Ой толғау
Тәжірибеден: сабақты жоспарлауды жаңарту
Әлемдік деңгейдегі интерактивті технологияларды оқытуға енгізе отырып, жан-жақты дамыған жеке тұлға қалыптастыру – әр мұғалімнің мақсаты. Осы бағытта мен «Оқу мен жазу арқылы сыни тұрғыдан ойлауды дамыту» жобасын тәжірибеде қолданып, нәтижесін байқадым.
Жобамен танысып, үйрене бастаған сәттен-ақ күнделікті сабақ жоспарын жаңаша құруға кірістім. Сабақ жоспары үш бөліктен тұрады: қызығушылықты ояту, мағынаны тану, толғаныс.
Ұғымды нақтылау
Қызығушылық – белгілі бір нәрсені танып-білуге құмарлық, заттар мен құбылыстарды тануға бағытталған жеке ерекшеліктің бір көрінісі. Қызығушылық тұрақты қасиетке айналғанда ғана оқушы өз іс-әрекетінен жоғары нәтиже шығара алады. Сондықтан қызығушылықты ояту кезеңіне ерекше мән беремін.
Оқушылардың қызығушылығын арттырып, қолайлы психологиялық ахуал қалыптастыру үшін тренингтер мен ойын түрлерін қолданамын. Бұл ойындар жаңа сабақтың тақырыбымен мазмұндық тұрғыда ұштасуы тиіс.
Мысал: Блум таксономиясы негізіндегі сабақ құрылымы
Сыни тұрғыдан ойлау әдістерін тақырып пен мазмұнға қарай іріктеп, бірнеше рет қолданып көргеннен кейін ғана нақты қорытынды жасауға болады. Мысалы, 9-сыныптағы қазақ әдебиеті пәнінде Ы. Алтынсариннің «Қыпшақ Сейітқұл» әңгімесін Блум таксономиясына сүйеніп жоспарладым.
Блум таксономиясының деңгейлері
Ұйымдастыру: «Тұлғаны таны» ойыны
Қызығушылықты ояту мақсатында «Тұлғаны таны» ойынын қолдандым. Оқушыларға Ы. Алтынсариннің суретін көрсетіп, бұл тұлға туралы не білетіндерін жазуды тапсырдым.
Оқушылардың жауаптары
«Кел, балалар, оқылық», «Өзен», «Әке мен бала», «Бақша ағаштары».
«Білім» кезеңі: өмірі мен шығармашылығы
«Білім» бөлімінде жазушының өмірі мен шығармашылығына қатысты қысқаша мәлімет берілді: туған жылы, өміріндегі елеулі оқиғалар, қайтқан жылы және туған жері.
Бұл кезеңде мақсат – негізгі деректерді жүйелі түрде бекіту.
«Түсіну» кезеңі: топтық жұмыс үлгілері
Алған білімді нақтылау үшін оқушыларды үш топқа бөліп, тапсырмаларды саралап ұсындым.
I топ
«Мені түсін» (модульдік технология)
Мәтін мазмұнын ашатын 10 сөз жазу.
II топ
«Екі жақты күнделік» әдісі
Мәтіннен үзінді
Қыпшақ Сейітқұл отыз үйлі тобырмен, жұрттың тегіс аттаныс барымтасы бар уақытта, бұл отыз үй кедейді қалайша етсем байытып, халық қатарына қосамын деп ойға қалды.
Оқушы пікірі
Қыпшақ Сейітқұл қиын кезеңде халқын қалай байытып, бейбіт өмірге жеткізуді ойлайды.
Сәйкес мақал-мәтел
«Ел барда – ер қор болмас, ер барда – ел қор болмас».
Мақсат – мәтін мазмұнын өмірлік тәжірибемен байланыстырып, ойды дәлелді түрде жеткізу.