Қазақша рефераттар

Оқушыларға Австралия материгінің географиялық орны, жер бедері мен пайдалы қазбалары туралы түсінік беру

Сабақ тақырыбы

Австралияның жер бедері мен пайдалы қазбалары.

Сабақтың мақсаты

  • Оқушыларға Австралия материгінің географиялық орны, жер бедері және пайдалы қазбалары туралы түсінік беру.
  • Материк туралы мәліметті жан-жақты меңгерту арқылы оқушылардың ой-өрісін кеңейту.
  • Берілген ақпаратты игерте отырып, экологиялық тәрбие қалыптастыру.

Сабақ форматы

Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Сабақтың әдісі
Әңгімелеу, сұрақ-жауап
Пәнаралық байланыс
Тарих

Көрнекіліктер

  • 1 Электронды оқулық
  • 2 Атлас
  • 3 Кескін карта
  • 4 Түрлі түсті қарындаш, сызғыш

Сабақ барысы

Құрылым: ұйымдастыру → қайталау → жаңа тақырып → бекіту

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Амандасу, оқушыларды түгендеу.
  • Оқу құралдарын тексеру.
  • Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын сұрау (Африка бойынша)

  1. Африканың байырғы халқының басым бөлігін саны жағынан қандай нәсіл өкілдері құрайды?
  2. Негр нәсілі өкілдерінің бет-пішіні қандай?
  3. Эфиоптар қандай нәсілдердің ұрпақтары?
  4. Еуропалық тектес нәсілдерге кімдер жатады?
  5. Африкада қандай мемлекеттер таралған?
  6. Материктегі шаруашылығы жоғары дамыған қай мемлекет?
  7. Атлас тауының ең биік нүктесі қалай аталады?
  8. Солтүстік Африка мемлекеттері қандай пайдалы қазбаларға бай?
  9. «Бойра» деген не?
  10. Оңтүстік Африка мемлекеттерін атаңдар.
  11. Крюгер ұлттық паркі қай мемлекетте орналасқан?

III. Білімді жан-жақты тексеру (Африка табиғаты)

  1. Африканың табиғат ерекшеліктері қандай?
  2. Африканың табиғаты басқа материктермен салыстырғанда қандай?
  3. Африкада қандай табиғат зоналары таралған?
  4. Қай табиғат зонасы Африканың 40%-ға жуық аумағын алып жатыр?
  5. Саванналарда қандай өсімдік түрлері өседі?
  6. Паркті саванналар қай жерлерде таралған?
  7. Африка материгіне қандай жануарлар тән?
  8. «Саяхатшы ағашы» неге бұлай аталады?
  9. Қандай шөлдер орналасқан?
  10. Төзімі қиын, өте ыстық қандай жел соғады?
  11. Материктің аралдарын атап, картадан тауып көрсетіңдер.
  12. Мәңгі жасыл кипарис қай табиғат зонасында өседі?

IV. Жаңа сабақты меңгертуге дайындық

  1. Дүние жүзінде неше материк бар?
  2. Материктерді атап, картадан көрсетіңдер.
  3. Материктерді ауданы бойынша қалай реттейміз?
  4. Әр материктің қандай ерекшелігі бар?
  5. Көлемі ең кіші материк қайсы?

V. Жаңа сабақ: Австралияның географиялық орны, жер бедері және пайдалы қазбалары

Негізгі ұғымдар: тропик, ағыстар, платформа, Үлкен Суайрық жотасы

Географиялық орны

Австралия — Жер шарындағы ең кіші материк. Ауданы маңындағы аралдармен қоса есептегенде шамамен 7,6 млн км². Материк атауы латын тілінен аударғанда «оңтүстік» деген мағына береді.

Оңтүстік тропик материкті дәл ортасынан кесіп өтеді. Жағалауларын Тынық және Үнді мұхиттарының жылы сулары шайып жатыр.

Климат пен ылғалдың таралуы

Материк төрт жағынан сумен қоршалғанымен, аумағының басым бөлігінде жауын-шашын аз түседі. Бұл жағалау бойымен суық ағыстардың өтуімен және материктің оңтүстік тропиктік ендіктерде орналасуымен байланысты.

Есте сақта:

Жылы ағыстар әсер ететін солтүстік және шығыс жағалауларда ылғал көбірек түседі.

Жер бедері және тектоникалық негіз

Австралияның жер бедері аса күрделі емес. Негізгі бөлігін Гондвана платформасы алып жатыр. Шығысында ғана Үлкен Суайрық жотасына сәйкес келетін аймақта палеозойлық қатпарлы құрылым байқалады.

Материктің шығысын бойлай созылған Үлкен Суайрық жотасы ұзақ уақыт үгілу мен мүжілудің нәтижесінде аласарып, жақпарлы тауға айналған. Тектоникалық жарылыстар арқылы жекелеген жоталарға бөлінген.

Пайдалы қазбалар

Австралия пайдалы қазбаларға бай. Олардың қалыптасу жағдайлары мен құрамы Оңтүстік Африкаға ұқсас. Материк алтын, алюминий, мыс, никель, марганец, темір, уран, цирконий кендеріне бай.

Көмір

Австралияның оңтүстік-шығысында тас көмірдің ірі кен орындары шоғырланған.

Мұнай мен газ

Орталық жазықтарда мұнай мен газдың мол қоры бар.

Таудың оңтүстік бөлігі ғана Тынық мұхитының геосинклиналдық белдеуіндегі қозғалыстар әсерінен аздап көтерілген.

VI. Жаңа сабақты меңгергенін тексеру

  1. Австралия материгінің ауданы қанша?
  2. Материктің орташа биіктігі қанша?
  3. Ең биік және ең төменгі нүктелерін атаңдар.
  4. Ең биік және ең төменгі нүктелерін картадан тауып көрсетіңдер.
  5. Материктің шеткі нүктелерін атаңдар.
  6. Шеткі нүктелерін картадан көрсетіңдер.

VII. Жаңа сабақты бекіту

  1. Материк жерінің көпшілігін қандай платформа алып жатыр?
  2. Австралия қандай пайдалы қазбаларға бай?
  3. Материктен қандай арал бөлініп шыққан?
  4. Материкте қандай тау жүйелері бар?
  5. «Австралия Альпісі» деп неге аталады?

VIII. Үй тапсырмасы

Австралияның жер бедері мен географиялық орны туралы оқып келу.

IX. Бағалау

Оқушылардың жауап беру белсенділігі, карта және атласпен жұмыс дағдылары, жаңа ұғымдарды дұрыс қолдануы бойынша бағаланады.