Түбір сөздерді тап
I. Қызығушылықты ояту
Психологиялық дайындық
Сабақ басында баяу әуенмен «Балалық шақ» әуені қойылады. Мұғалім оқушыларды жинақтап, сыныптың назарын сабаққа бағыттайды.
Қатар-қатар тізіліп,
Оқушыға лайық,
Қолымызды жіберіп,
Түп-түзу боп тұрайық.
Жақсы оқып сабақты —
Әдеп сақтау сәніміз.
Отыруға нақпа-нақ,
Дайындалдық бәріміз.
1-қатар жай отыр,
2-қатар тез отыр,
3–4-қатар сен де отыр.
Сабақ бастар кез боп тұр.
Көркем жазу минуты
Оқушылар дәптерлерін ашып, бүгінгі күннің ретін жазады. Жазу мәдениетіне мән беріледі: әріптерді біркелкі, ұқыпты, таза жазу.
Қолға қалам алайық,
Салақтықтан қашайық.
Дәптерімізді ашайық,
Көркем етіп жазайық.
II. Үй тапсырмасын тексеру
«Бал жинау» ойыны
Ойын шарты: араларда жазылған жұрнақтарды тиісті гүлге қондыру. Жұрнақтарды жалғағанда шыққан жаңа сөздер туынды сөздер деп аталады, өйткені жұрнақ арқылы жаңа мағыналы сөз жасалады.
Жаңа сабаққа кіріспе
Бүгінгі тақырып: түбір сөз және туынды сөз. Оқушылар түбірді сақтай отырып, жұрнақ арқылы сөз тудыруды үйренеді.
III. Жаңа сабақ
Қызығушылықты ояту: семантикалық карта
Оқымай білім жұқпас,
Білімсізден өнер шықпас.
Мақалдың мәні талданып, білімнің адам өміріндегі орны туралы пікір алмасу жүргізіледі.
Оқулықпен жұмыс (120-бет)
19-жаттығу: түбір сөздерге тиісті жұрнақтарды қосып, жаңа сөздер құрастыру.
Жұмыс, дос, сый + -лық
Талап, қызмет + -шы, -ші
Дойбы, ас + -кер, -тық
Мағынаны тану
Түбір сөзге жұрнақ жалғану арқылы жасалған сөз туынды сөз деп аталады. Оқушылар мысалдар арқылы түбір мен жұрнақты ажыратып үйренеді.
20-жаттығу
Сөздерді оқып, олардың қайсысы түбір сөз, қайсысы туынды сөз екенін анықта.
Мұнда оқушылар сөз құрамын талдап, жұрнақтың сөз мағынасына әсерін байқайды.
«Пазл» арқылы топқа бөлу
Әр оқушы құрастырғыштың бір бөлігін алады да, суреті сәйкес келген оқушылар бір топқа бірігеді. Бұл тәсіл топтық жұмысты жылдам әрі қызықты ұйымдастыруға көмектеседі.
Топтық жұмыс
I топ: түбір сөздерді тап
Өнер, ек, жарыс, іс, егін, жаз.
II топ: туынды сөздерді тап
Жазушы, ертең, сарғыш, ертеңгі, көңілді, балапан.
21-жаттығу
Мақалды оқып, жатқа жаз:
Білімдіден ақыл шығар,
Ақылды қарттан нақыл шығар.
Тапсырма 1
Туынды сөздерді тауып, сөз құрамына талда.
Тапсырма 2
Мақалдың мағынасын өз сөзіңмен түсіндір.