Қазақша рефераттар

Өткен материалды қайталау сұрақтары

№31 Т. Бигелдинов атындағы жалпы орта мектебі

Пән

Информатика

Сынып

9-сынып

Мұғалім

Сарсенова Г.

Сабақтың тақырыбы: көп өлшемді жиымдар

Бұл сабақта Паскаль тіліндегі жиымдар тақырыбы жалғастырылып, әсіресе екіөлшемді жиымдармен (матрицалармен) жұмыс істеудің негізгі тәсілдері қарастырылады.

Білімділік мақсаты

Оқушыларды Паскаль тілінде жиымдармен таныстыруды жалғастырып, екіөлшемді жиымға берілген қарапайым есептерді шығаруды үйрету.

Дамытушылық мақсаты

Көп өлшемді жиымдар туралы толық мағлұмат беру, бағдарлама құру дағдыларын қалыптастыру, ой-өрісті дамыту. Білім сапасын арттыруға, пәнге қызығушылықты, іздемпаздықты және байқағыштық қабілеттерін жетілдіруге ықпал ету.

Тәрбиелік мақсаты

Тақырып бойынша өздігінен жұмыс істеуге, бұрынғы білімді жаңа ақпаратты игеру үшін қолдануға және мақсатты оқуға баулу.

Сабақтың әдісі

Практикалық

Сабақтың түрі

Аралас

Сабақтың құрылымы

1) Ұйымдастыру бөлімі

  • Оқушыларды түгендеу, сынып тазалығына көңіл бөлу.

2) Үй жұмысын тексеру

  1. 1. Бірөлшемді жиымның ең үлкен элементін және оның тұрған орнын анықтайтын бағдарламаны тексеру.
  2. 2. Бірөлшемді жиымның ең кіші элементін және оның тұрған орнын анықтайтын бағдарламаны тексеру.

Өткен материалды қайталау сұрақтары

1. Жиым деп нені айтады?

2. Паскаль тілінде бірөлшемді жиым қалай сипатталып жазылады?

3. Жиым элементтерінің орны қалай сипатталады?

4. Индекс дегеніміз не?

5. Бірөлшемді жиымды бағдарламаға қалай енгізеді?

6. Бірөлшемді жиымды экранға қалай шығарады?

7. Жиым элементтеріне қандай амалдар қолдануға болады?

Жаңа тақырып: көп өлшемді жиымдар

Негізгі ұғым

Жиым — бір атаумен белгіленіп, біріктірілген элементтер жиыны. Turbo Pascal тілінде жиым өлшеміне қатаң шектеу қойылмайды, тәжірибеде көбіне бірөлшемді және екіөлшемді жиымдар кең қолданылады.

Математикада бірөлшемді жиым вектор, ал екіөлшемді жиым матрица ұғымдарына сәйкес келеді.

Өлшемділік және индекстер

Егер жиым атауында бір ғана индекс болса — ол бірөлшемді жиым. Екі индекс болса — екіөлшемді жиым, ал жалпы n индекс болса — n-өлшемді жиым деп аталады.

Элементтерді белгілеу мысалдары

A[i]

Бірөлшемді жиымның i-элементі (математикада aᵢ).

B[i, j]

Екіөлшемді жиымдағы i-жол мен j-баған қиылысындағы элемент.

C[i, j, k]

Үшөлшемді жиым элементі, кеңістіктегі (i, j, k) координатасы ретінде қарастыруға болады.

Көпөлшемді жиым элементін басқаша жазуға да болады, мысалы: B[i][j].

Паскальда екіөлшемді жиымды сипаттау

TYPE бөлімінде

TYPE
  atau = array [1..n, 1..m] of <тип>;

VAR бөлімінде (жиі қолданылатын тәсіл)

VAR
  B: array [1..N, 1..M] of <тип>;

Ескерту: <тип> орнына нақты дерек түрі жазылады (мысалы, Integer, Real және т.б.).

Циклдер арқылы енгізу және шығару

Көпөлшемді жиымдармен жұмыс істегенде бір циклдің ішінде бірнеше цикл қолданылуы мүмкін: екіөлшемді жиым үшін қайталау екі рет, ал үшөлшемді жиым үшін үш рет орындалады. Сондықтан енгізу және экранға шығару әрекеттері әдетте қабатталған циклдер арқылы жүзеге асады.

Толық нұсқасын жүктеу

Мәтінде енгізу/шығару циклдерінің нақты үлгілері толық берілмеген. Қажет болса, осы бөлімді практикалық мысалдармен толықтыруға болады.