Терроризм және діни экстремизм

Бұл тақырып жасөспірімдер үшін ерекше маңызды: ол қоғамдағы қауіпсіздік, құқықтық мәдениет, діни сауат және адамгершілік құндылықтармен тікелей байланысты. Төмендегі материал ойталқы мен пікірталас форматына лайықталып, мазмұны редакциялық өңдеуден өткізілді.

Мақсаттар

Терроризм туралы терең түсінік қалыптастыру: түрлері, себептері және зардаптарын ұғындыру.
Жасөспірімге қоғамның әлеуметтік, құқықтық және діни қырларын түсіндіре отырып, террорлық және діни экстремистік арандатуға жол бермеу.
Бейбітшіліктің маңызын, мейірімділік пен ізгіліктің өмірдегі басты ұстаным екенін ұғындыру.

Өтілу форматы

Түрі: ойталқы, пікірталас.

Көрнекілігі: слайдтар.

Жоспар

Терроризм ұғымы, түрлері және пайда болу тарихы.
Террорлық әрекеттердің неге белең алуы? (пікірталас)
Террористік ұйымдар мен діни секталардың таралуы.

Негізгі ұғымдар: терроризм деген не?

Терроризм туралы бүгінгі таңда көп айтылады, алайда оның анықтамасы әр ортада әртүрлі түсіндірілуі мүмкін. Кейбір пікірлер терроризмді діни терминдермен байланыстырып, оны «жихад», «муджахид» ұғымдарымен немесе кейбір елдердегі жазалау тәжірибелерімен қатар қояды. Мұндай жалпылау қоғамда түсінбеушілік туғызып, мәселенің мәнін көмескі етеді.

Терроризм — араб тіліндегі «ирхаб» сөзімен аталып, мағынасы «қорқыту» дегенді білдіреді.

Терроризм мен діни экстремизм — адамзатқа қауіп төндіретін құбылыстар. Олар өз мүддесін іске асыру үшін зорлық-зомбылыққа барады, билікке немесе ықпалға ұмтылып, қоғам ішінде алауыздық тудырып, тыныштықты бұзады. Сондықтан бұл тақырыпты талқылаудағы басты мақсат — ұғымдарды нақты ажыратып, қауіптің алдын алуға бағытталған саналы көзқарас қалыптастыру.

Экстремизм: мәні және қауіпті механизмдері

Экстремизм — латын тілінен шыққан ұғым; мағынасы «шеттеу», яғни орталықтан ауытқу, қалыптасқан тәртіпке бағынбау, өз пікірін ғана дұрыс санап әрекет ету.

Қалыптасу белгілері

«Менің пікірім ғана дұрыс» деген қасаң түсінік.
Өзгелерді түсінбеу немесе түсінгісі келмеу.
Өзін «таза», ал басқаны «адасқан» деп тану.

Неге қауіпті?

Мақсатқа жету үшін күш қолдануды ақтауға бейім болады.
Заң мен адам құқығын елемей, сенім мен нанымды құралға айналдыруы мүмкін.
Арандату, манипуляция және ақпаратты бұрмалау тәсілдерін қолданады.

Экстремистік топтар кейде діннің атын жамылып, ұсақ мәселені үлкейтіп көрсетіп, қоғамда үрей мен бөлінуді күшейтеді. Діни сауаттың төмендігі мен рухани дүниенің таяздығы — жастардың теріс ағымдардың ықпалына түсіп қалуына әсер ететін негізгі факторлардың бірі.

Қауіпті тұсы — адам өзге пікірді «жат» деп қабылдап, ақиқатқа бір өзі ғана ие секілді ойлауға көшкен кезде басталады. Мұндай ортада алауыздық, төңкерісшіл көңіл күй және қақтығыс қаупі артады.

Ойталқыға арналған сұрақтар

Төмендегі сұрақтар пікірталас жүргізуге, жеке ойды жинақтауға және қауіптің әлеуметтік салдарын түсінуге көмектеседі.

І. Ой қозғау

«Терроризм» деген сөзді естігенде, ең алдымен ойыңа не келеді?
Террорлық әрекеттерден ең көп зардап шегетіндер кімдер?

Талқылау алдында ойды қысқаша дәптерге жазып алу ұсынылады.

ІІ. Мағынаны тану

Терроризм (лат. terror — «қорқыныш», «үрей») — саяси мақсатты сылтауратып күш қолдану.

Тарихи тұрғыда бұл термин XVIII ғасырдың соңында Ұлы Француз төңкерісі кезінде якобиншілер жүргізген репрессиялық саясатты атауда қолданылған.