Қазақша рефераттар

Оқушылардың құқықтары, міндеттері мен жауапкершілігі

Өз құқығың жайлы көбірек біл, жас дос!

Бұл материалдың мақсаты — адам құқықтары мен бостандықтарын Қазақстан Республикасының Конституциясындағы баптармен түсіндіру, халықаралық маңызды құжаттармен таныстыру және құқықтық нормаларды талдау арқылы білімді тереңдету. Сонымен қатар әрбір азаматты өз құқығын білуге тәрбиелеу, демократиялық көзқарас қалыптастыру көзделеді.

Негізгі ұстаным

Әр адам өз құқығын білгенде ғана оны қорғай алады: заңды түсіну — қауіпсіздік пен еркіндіктің тірегі.

Көрнекі материалдар

  • ҚР Конституциясы
  • ҚР Азаматтық кодексі
  • ҚР Қылмыстық кодексі және басқа нормативтік актілер

Сабақ форматы

Оқушылар халықаралық құқықтық құжаттар мен ҚР Конституциясының баптары негізінде өз құқықтары, міндеттері және жауапкершілігі туралы пікір алмасады. Мұғалім Конституцияның құрылымы мен мазмұнын түсіндіреді.

Конституцияның құрылымы мен мазмұны

Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы 1995 жылғы 30 тамызда бүкілхалықтық референдумда қабылданды. Конституция 9 бөлімнен және 98 баптан тұрады.

Бөлімдер қысқаша

  • I Жалпы ережелер: мемлекеттің саяси сипаттамасы, қызметінің түбегейлі қағидаттары, президенттік басқару нысаны.
  • II Адам және азамат: құқықтар, бостандықтар және міндеттер.
  • III–V Мемлекеттік билік тармақтары: Президент, Парламент, Үкіметтің қалыптасуы мен қызметі.
  • VI–VII Конституциялық Кеңес және сот жүйесі: құрылымы, өкілеттіктері, сот төрелігі.
  • VIII Жергілікті басқару: жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару.
  • IX Қорытынды және өтпелі ережелер.

Маңызды түйін

Конституция — мемлекеттің де, қоғамның да Негізгі заңы. Оның ең жоғары заңдық күші бар, сондықтан әр азамат өз құқықтары мен бостандықтарын қорғау үшін мемлекеттік органдарға, әсіресе сотқа жүгінген кезде Конституция нормаларын негіз ете алады.

Конституцияға сәйкес, әрбір адам заң мен сот алдында тең. Азаматтардың өмір сүруге, жеке бас бостандығына және білім алуға құқығы бар.

Оқушының құқықтары, міндеттері және жауапкершілігі

Төмендегі тармақтар оқушы мәртебесін айқындайтын негізгі құқықтар мен міндеттерді жинақтап көрсетеді.

47-бап: Негізгі құқықтар мен міндеттер

  • Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарына сәйкес сапалы білім алуға.
  • Өз пікірін және сенімін еркін білдіруге.
  • Адамдық қадір-қасиетінің құрметтелуіне.
  • Мектеп инфрақұрылымын (спорт залы, оқу залы, акт залы, кітапхана) тегін пайдалануға.
  • Оқу мен шығармашылықтағы жетістіктері үшін көтермелеуге.
  • Оқудан тыс уақытта мектептегі іс-шараларға қатысуға.
  • Берілген тапсырмаларды күнделікті орындап келуге және оқу еңбегіне жауапкершілікпен қарауға.

  • Сондай-ақ біз үшін ең маңызды міндеттердің бірі — білім беріп, қолдау көрсететін ұстаздарды құрметтеу.

31-бап: Демалыс және мәдени өмір

Әрбір оқушы тынығуға және мәдени демалуға, жас ерекшелігіне сай ойындар мен көңіл көтеру іс-шараларына қатысуға, мәдени өмірге еркін араласуға және өнермен айналысуға құқылы.

Мемлекет әр баланың мәдени және шығармашылық өмірге жан-жақты қатысу құқығын құрметтеп, қолдайды және тең дәрежелі мүмкіндік жасауға жәрдемдеседі.

Сөз, ар-ождан және ақпаратқа қол жеткізу

11-бап

Әрбір баланың сөз бостандығына, қоғамдық өмірге араласуға, жасына сай ақпарат алуға және оны таратуға құқығы бар. Оқушылар қоғамдық бірлестіктерге және заңмен рұқсат етілген бейбіт жиналыстарға өз еркімен қатыса алады.

12-бап

Әрбір оқушының қажетті тұрмыс деңгейіне құқығы бар: дене бітімінің, психикасының және жан дүниесінің толыққанды дамуына жеткілікті жағдай жасалуы тиіс.

13-бап

Әрбір оқушы өз пікірін еркін білдіруге құқылы. Бұл құқық шекараларға қарамастан ауызша, жазбаша, баспа арқылы, көркемөнер туындысы түрінде немесе өз таңдауы бойынша өзге де құралдармен ақпарат пен идеяларды іздеу, алу және беруді қамтиды.

Қорытынды

Құқықты білу — жай ғана ақпарат емес, күнделікті өмірде өзіңді қорғаудың және саналы таңдау жасаудың негізі. Конституция мен құқықтық нормаларды түсіну арқылы біз өз міндетімізді де, жауапкершілігімізді де айқынырақ сезінеміз.