Суық тию мен тұмау өте тез таралатын жұқпалы ауру

1) Қолды жиі және дұрыс жуыңыз

Суық тию мен тұмаудың алдын алудағы ең қарапайым әрі тиімді әдет — қолды жиі және мұқият жуу. Қоғамдық орындарда, заттардың бетінде және ауада болатын вирустар мен микробтардың таралуын азайтады.

2) Жөтелгенде немесе түшкіргенде мұрын мен ауызды жабыңыз

Жөтелу немесе түшкіру кезінде ауыз-мұрынды қағаз сулықпен жабыңыз да, бір қолданғаннан кейін бірден тастаңыз. Егер сулық болмаса, шынтақты бүгіп, жөтеліп/түшкіріңіз — бұл микробтың қолға жұғып, әрі қарай таралуын азайтады.

3) Адам көп жиналатын орындардан мүмкіндігінше аулақ болыңыз

Суық тию мен тұмау өте жылдам таралады. Адам көп жиналатын қоғамдық орындарда жұқтыру қаупі жоғары. Ондай жерде есік тұтқасы секілді жиі ұстайтын заттардан кейін қолды жуу (немесе антисептик қолдану) маңызды.

Баланы балабақшаға берерде санитарлық тәртібі жақсы, гигиеналық ережені қатаң сақтайтын және ауырып тұрған балаларды қабылдауға шектеуі бар ұйымды таңдаңыз.

4) Ортақ пайдаланылатын беттерді дезинфекциялаңыз

Вирустар ортақ қолданылатын заттардың бетінде (әсіресе жуынатын бөлме мен асүйде) сақталуы мүмкін. Әжетхана, қол жуғыш, есік тұтқалары, үстел беттері сияқты аймақтарды тұрақты тазалау маңызды.

Қолда бар тазалау құралын пайдалануға болады. Құрамында микробтарды жоятын компоненттері бар дезинфекциялау құралдарын таңдаңыз және қаптамадағы нұсқаулықты сақтаңыз.

1) Тұмауға қарсы вакцина салдыру

Тұмауға қарсы вакцина жыл сайын салынған кезде маусымдық тұмау кезінде ағзаның қорғанысын күшейтуге көмектеседі. Сізге вакцина салдыруға болатынын дәрігермен ақылдасыңыз.

• Тұмауға қарсы вакцинаны жылына бір рет салдыру ұсынылады.
• Бір жылдан асса, қорғаныс әсері әлсірейді.
• Кей адамдарда екпе салған орынның аздап ауыруы — қалыпты реакция.
• Қызу көтерілу, дене ауырсынуы сияқты жанама әсер байқалса, дәрігерге хабарлаңыз.

Ескертпе: Жас ерекшелігі, қарсы көрсетілімдер және қосымша вакциналар (мысалы, пневмококқа қарсы) туралы нақты шешімді дәрігер қабылдайды.

2) Суық тиюге қарсы жеке вакцина жоқ

Суық тиюді толық алдын алатын арнайы вакцина болмайды. Ең тиімді қорғаныс — гигиена, дұрыс тамақтану, тұрақты қозғалыс, жеткілікті ұйқы және жалпы денсаулыққа мән беру.

3) Науқас адаммен жақын әрі ұзақ байланыстан сақтаныңыз

Тұмаумен ауырып жүрген адаммен тар жерде ұзақ уақыт бірге болмауға тырысыңыз. Қажет болса, сыпайы түрде арақашықтық сақтаңыз.

Мысалы: «Кешіріңіз, шұғыл шаруам бар еді, асығып тұрмын».

Егер үйде біреу ауырса, оның жеке бөлмеде болғаны және басқалармен байланысын азайтқаны дұрыс.

4) Тек өзіңізге тиесілі заттарды пайдаланыңыз

Науқас адамның ыдысын, сүлгісін, жеке заттарын қолданбаңыз. Ыдыстарды жуған кезде жуғыш құрал қолданып, жақсылап шайыңыз (мүмкіндік болса — ыстық сумен).

5) Қоспалар мен «баламалы» тәсілдерге сын көзбен қараңыз

Кейбір адамдар С дәрумені, эхинацея, мырыш сияқты қоспалар көмектеседі деп санайды. Алайда олардың әсері әрдайым бірдей дәлелденбеген. Ерте кезеңде кейбіріне жеңіл көмегі болуы мүмкін, бірақ негізгі қорғаныс — гигиена мен дұрыс күтім.

1) Сусыздануға жол бермеңіз

Қызу, терлеу және мұрыннан су ағу ағзадағы сұйықтықты азайтады. Көбірек сұйықтық ішу жалпы жағдайдың жақсаруына және сауығудың жеңіл өтуіне ықпал етеді.

2) Тауық сорпасын ішіңіз

Тауық сорпасы — халық арасында жиі қолданылатын пайдалы қолдау: жылы буы тыныс алуды жеңілдетуі мүмкін, ал сұйықтық ағзаның сусыздануын азайтады.

Сорпа тамақтағы шырыштың бөлінуіне әсер етіп, жайсыздықты азайтуы мүмкін, бірақ ол негізгі емді толық алмастырмайды.

3) Алкоголь мен темекіден бас тартыңыз

Ауру кезінде алкоголь де, темекі де сауығуға көмектеспейді және жағдайды ауырлатуы мүмкін. Уақытша толық тоқтату — ең дұрыс шешім.

4) Тұзды сумен тамақты шайыңыз

Тамақ ауырғанда тұзды су қысқа уақытқа жеңілдік беруі мүмкін. Шайуды күніне бірнеше рет қайталауға болады.

5) Тамаққа арналған сорғыш пастилка мен спрейді қолданыңыз

Тамақтың қабынуы мен жайсыздығын азайту үшін симптомдық құралдарды қолдануға болады. Эвкалипт, камфора сияқты компоненттері бар пастилкалар немесе спрейлер кей адамдарға жеңілдік береді.

Қолдану жиілігі мен мөлшерін қаптамадағы нұсқаулыққа сай ұстаныңыз.

6) Дене ауырсынуына қарсы дәрілер

Дене сырқырауы, бас ауруы, қызу мазаласа, дәрігердің рецептісіз берілетін ауырсынуды басатын дәрілер қолданылуы мүмкін. Мысалы: ацетаминофен (парацетамол), ибупрофен, напроксен натрий.

7) Көбірек демалыңыз

Ағзаның қалпына келуі үшін демалыс шешуші рөл атқарады. Қызуыңыз болса, жұмысқа немесе оқуға бармаған дұрыс — бұл әрі сауығуды жылдамдатады, әрі өзгелерге жұқтыру қаупін азайтады.

• Тәулігіне шамамен 8 сағат ұйқыға мән беріңіз.
• Бөлме жылы әрі жайлы болсын.
• Ауа ылғалдылығы жеткілікті болса, мұрын бітелуі мен жөтел жеңілдеуі мүмкін.