Жүсіпбек Аймауытовтың өмірі мен шығармашылығын оқыту
Бұл сабақ Жүсіпбек Аймауытовтың өмірі мен шығармашылығын танытуға бағытталған. Негізгі міндет — оқушыларға жазушының азаматтық тұлғасын, туған халқына сіңірген еңбегін, әдебиет пен мәдениетке қосқан үлесін дерекпен дәлелдете отырып меңгерту.
Сабақ форматы дәстүрлі баяндаудан гөрі ізденіс, пікір айту және дәлелдеу дағдыларын дамытуға құрылған: ой шақыру, әңгіме-лекция, оқушы хабарламалары, түсіндірмелі талдау және өз бетінше зерттеу.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Ж. Аймауытовтың өмірбаяны мен шығармашылық мұрасын жүйелі таныту; оның әдебиетке, мәдениетке, ғылым мен ағартушылыққа қосқан үлесін оқушының өз бетінше ізденісі арқылы меңгерту.
Дамытушылық
Ой-өрісті кеңейту, сыни ойлау мен ауызша сөйлеуді дамыту; дерек жинау, қорытынды жасау, өз пікірін дәлелдеу дағдыларын қалыптастыру; оқуға ынтаны арттыру.
Тәрбиелік
Елін, жерін сүюге баулу; адамгершілік, қайырымдылық, имандылық құндылықтарын орнықтыру; жазушы өмірін үлгі ету арқылы әдебиетті сүюге тәрбиелеу.
Ұйымдастыру және жұмыс форматы
Сабақтың түрі
- Дәстүрлі емес формат: пікір қорғау, зерттеу сабақ
- Жеке және топтық жұмыс (ФОПД)
Әдістері
- Ой шақыру
- Әңгіме-лекция
- Оқушы хабарламасы
- Түсіндірмелі талдау
- Өз бетінше зерттеу
Көрнекіліктер
- Жазушы өмірі туралы буклет
- Ғалымдардың естеліктері, сын-зерттеу мақалалары
- Шығармаларынан кітап көрмесі
Пәнаралық байланыс
Сабақтың барысы
Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, сабаққа дайындығын тексеру.
- Құрал-жабдықтарының толықтығын қадағалау.
- Кезекші арқылы сыныпты түгендеу.
- Сынып тазалығына назар аудару.
- Күнді тақтаға жазу.
Үй тапсырмасын тексеру
Оқушыларға Сұлтанмахмұт Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығына қатысты реферат дайындау және газет-журнал беттерінен мақалалар тауып келу тапсырылған. Сабақта дайын оқушылар өз жұмыстарының мазмұнын қысқаша таныстырады.
Жаңа сабаққа кіріспе сұрақтар
- Жүсіпбек Аймауытов туралы не білесіңдер?
- Қандай шығармаларымен таныссыңдар?
Мұғалімнің кіріспе сөзі
Қазақ әдебиеті алыптарының бірі — Жүсіпбек Аймауытов. Оның әдебиетті жанрлық тұрғыдан дамытудағы еңбегі орасан. Ол ақын, прозашы, публицист, сыншы, театр режиссері, аудармашы әрі педагог ретінде әдебиет пен ғылымның бірнеше саласында қатар еңбек етті.
Жазушы қазақ прозасы мен драматургиясының қалыптасуына үлес қосып, мектептер мен оқу орындарына арналған оқу құралдарын жазуға атсалысты. Алайда әдебиетіміздің, театрдың және ғылымның дамуына айрықша қызмет еткен қаламгердің еңбектері ұзақ уақыт бойы оқырман назарынан тыс қалды.
Еліміздегі қоғамдық өзгерістерден кейін ғана, 1988 жылдан бастап Ж. Аймауытовтың өмірі мен еңбектері, мақалалары қайта жарияланып, кеңінен таныла бастады.
Шығармашылық мұрасы: негізгі бағыттар
Ғылыми-педагогикалық еңбектері
- «Тәрбие жетекші»
- «Психология»
- «Жан жүйесі және өнер таңдау»
- «Комплексті оқыту жолдары»
Поэзиялық туындылары
- «Сарыарқаның сәлемі»
- «Ах-ха-хау»
- «Көшу»
- «Тұңғиық түпсіз астында»
- «Ұршығым»
- «Жәмила»
- «Әскер марсельезасы»
- «Нұр күйі» (поэма)
Драмалық шығармалары
- «Ескі тәртіппен бала оқыту»
- «Рабиға»
- «Мансапқорлар»
- «Сылаң қыз»
- «Шернияз»
- «Қанапия мен Шәрбану»
- «Ел қорғаны»
Прозалық мұрасы
- «Қартқожа» (1926)
- «Ақбілек» (1927–1928)
- «Күнекейдің жазығы» (1928)
- «Абайдан соңғы ақындар» (1918)
- «Мағжанның ақындығы» (1923)
- «Аударма туралы»
- «Сұңқар жыры»
- «Бетім-ау, құдай ғой»
- «Елес» (1924)
- «Өмір деген осы ма?»
- «Мысыққа ойын, тышқанға өлім» (1923)
- «Әнші» (1925)
- «Боранды болжағыш әулие»
- «Көшпелі Көжебай» (1925)
Сабақты қорытындылау
Оқушылар естеліктер мен пікірлерге сүйене отырып, жазушының адамгершілік болмысын, еңбегінің ауқымын және туған жерге деген сүйіспеншілігін талдап таныды. Жүсіпбек әлемі — телегей теңіздей мол мұра.
Ж. Аймауытов — «сегіз қырлы, бір сырлы» дарын иесі. Оның шығармалары мен ғылыми-ағартушылық еңбектері келер ұрпақ үшін құнды қазына, ал өмір жолы — өнеге.