Қазақша рефераттар

Сын есімнің белгілері

Сабақтың тақырыбы: Сын есім

Бұл сабақта сын есімнің зат есіммен байланысы, ойды көркем жеткізудегі әсері және мәтіннен сын есімдерді табу жолдары қарастырылады.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Сын есімнің зат есіммен байланысы және ойды көркемдеп берудегі рөлі туралы түсінік қалыптастыру.

Дамытушылық

Оқу мен жазу арқылы талдап, меңгеру дағдыларын дамыту.

Тәрбиелік

Ізденіске, өздігінен жұмыс орындауға баулу.

Сабақ туралы мәлімет

Көрнекілігі
Сызбалар, суреттер, интерактивті тақта
Сабақтың түрі
Дәстүрлі сабақ
Сабақтың әдісі
Түсіндірмелі, сұрақ–жауап
Сабақтың типі
Жаңа білімді меңгерту

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру жұмыстары

Сыныптың дайындығын тексеру, сабақ мақсатын таныстыру, ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру.

II. Өтілген материалды еске түсіру

Бұрынғы білімді қысқаша қайталау арқылы жаңа тақырыпқа көпір жасау.

III. Өтілген материалды бекіту

  • Сөз таптары
  • Зат есімнің түрлері (құрамы)
  • Зат есімнің жасалуы

Жаңа сабақ: сын есім

Негізгі түсінік

Зат есім заттың не құбылыстың атын білдірсе, сын есім сол заттың не құбылыстың сын-сипатын, көлемін, түр-түсін, сапасын білдіреді.

Сын есімнің мағыналық белгілері

1) Түсін білдіреді

қара, құла, күрең

2) Көлемін, аумағын, салмағын, сынын білдіреді

кең, биік, ұзын, жеңіл

3) Сапалық белгісін, сипатын білдіреді

жақсы, жаман, тентек, зерек

4) Дәмі мен иісіне қатысты белгілерін білдіреді

ащы, тұщы, тәтті, қышқыл, жұмсақ

5) Затқа, қимыл-іс әрекетке, мезгіл мен мекенге қатысты белгілерін білдіреді

тасты (жер), балалы (үй), көтеріңкі (көңіл)

6) Қандай? Қай? сұрақтарына жауап береді

Мысал: «Желсіз түнде жарық ай, сәулесі суда дірілдеп...» (Абай)

  • Қандай түн? — желсіз түн
  • Қандай ай? — жарық ай

Жаттығу жұмыстары

Топтастыру стратегиясы

Сөз бір затқа қатысты айтылады. Зат бір болғанымен, оның сан түрлі қасиеті болады. Төмендегі үлгі бойынша сипаттаңыз:

Нысан Қандай? (түрі) Көлемі Дәмі Пішіні
........ оқушы
........ бөлме
........ мал

Сұрақтар арқылы ой қозғау

  • Қазір жылдың қай мезгілі?
  • Тағы қандай жыл мезгілдері бар?
  • Жылдың төрт мезгіліне арнап өлең шығарған қазақтың қандай ақынын білесіңдер?

Абай өлеңдерінен сын есімдерді табу

Күз

Сұр бұлт түсі суық қаптайды аспан, Күз болып дымқыл тұман жерді басқан. Білмеймін тойғаны ма, тоңғаны ма, Жылқы ойнап, бие қашқан, тай жарысқан.

Тапсырма: мәтіннен сын есімдерді белгілеңдер (мысалы: сұр, суық, дымқыл).

Қыс

Ақ киімді, денелі, ақ сақалды, Соқыр, мылқау танымас тірі жанды. Үсті-басы ақ қырау, түсі суық, Басқан жері сықырлап келіп қалды.

Тапсырма: сын есімдерді табыңдар (мысалы: ақ, денелі, соқыр, мылқау, суық).

Көктем

Ай, жұлдызға жылы жел хабар беріп, Жан-жануар қуанар тойға еліріп. Азалы ақ көрпесін сілке тастап, Жер күлімдеп, өзіне шырай беріп.

Тапсырма: сын есімдерді теріп жазыңдар (мысалы: жылы, азалы, ақ).

Жаз

Жаздыгүн шілде болғанда, Көкорай шалғын, бәйшешек. Ұзарып өсіп толғанда, Күркіреп жатқан өзенге, Көшіп ауыл қонғанда

Тапсырма: сын есімдерді табыңдар (мысалы: көкорай).

Сабақты қорытындылау

Қайталау сұрақтары

  1. 1Сын есім дегеніміз не?
  2. 2Сын есімнің мағыналық маңызды белгілерін атаңдар.
  3. 3Сын есім мен зат есімнің айырмашылығы мен ұқсастығын диаграмма арқылы көрсетіңдер.

Үй тапсырмасы

Сын есімнің ережесін жаттау және мәтінді оқу.

Оқушылар білімін бағалау

Бағалау критерийлері: ережені дұрыс айтуы, мысал келтіруі, өлең жолдарынан сын есімдерді табуы, тапсырмаларды толық орындауы.