Міндеті - адамның тіршілік барысында қалыптасатын рухани ортасын сақтау
Мұғалім – экологиялық мәдениетті қалыптастырушы тұлға
Қазіргі кезеңде экологиялық білім беру — білім жүйесін дамытудың өзекті бағыттарының бірі. Экологиялық білімсіз қоғамдық экологиялық сананы қалыптастыру мүмкін емес. Ал қоғамдық экологиялық сана қоғамның экологиялық проблемалармен күресіндегі қуатты факторға айналады.
Негізгі ой
Заман талабына сай экологиялық білім беру — балабақшадан бастап орта мектеп, лицей, гимназия, колледж және жоғары оқу орындарына дейінгі үздіксіз экологиялық білім беру жүйесін жетілдіру мен ұйымдастыруға бағытталған мемлекеттік деңгейдегі міндет.
Экология ғылымының қалыптасуы
Экология — организмдер мен олардың тіршілік ету ортасы арасындағы өзара байланыстарды зерттейтін дербес ғылым. Ол XX ғасырдың бірінші жартысынан бастап жүйелі түрде қалыптасты.
«Экология» терминін алғаш рет неміс биологы Эрнст Геккель (1834–1919) «Организмдердің жалпы морфологиясы» еңбегінде ұсынды. Ол ұғымның негізі организм мен орта бірлігін, сондай-ақ организмдердің эволюция барысында өзгеруін қамтитынын дәлелдеді.
Экологиялық білім берудің мәні
Экологиялық білім беру — табиғатты тиімді пайдаланудың іргелі негізі ретінде жалпы экологияның теориясы мен практикасын меңгертуге бағытталған оқыту жүйесі. Ол табиғатты қорғаудың теориясы мен практикасын игеруге бағытталған табиғатты қорғау білімімен тығыз байланысты.
Мемлекеттік басымдықтар және стратегиялық құжаттар
Қазақстан Республикасының Президенті Н. Назарбаев ұсынған «Қазақстан–2030» стратегиясында экологиялық мәселелерге айрықша мән берілген. Осы стратегиялық бағытқа сәйкес Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі 1999 жылғы 4 қаңтарда Экологиялық білім беру бағдарламасын бекітті.
Мұғалімге қойылатын талап
Осы құжаттарды басшылыққа ала отырып, әрбір мұғалім өз жұмыс бағдарламаларын жоғары талап деңгейіне сай жүйелі түрде жүргізуі тиіс.
Тұрақты даму және «Жасыл экономика»
Қазақстан Республикасы тұрақты дамудың жаңа жолына түскен кезеңде жастарды ізгілікке, парасаттылыққа баулитын экологиялық білім мен тәрбиенің маңызы арта түсуде. Себебі табиғат–қоғам–адам жүйесіндегі қайшылықтар жыл сайын күшейіп, экологиялық зардаптар жер бетіндегі тіршілікке қауіп төндіруде.
Президент Н. Ә. Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» Жолдауында «Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі тұжырымдамаға сәйкес, 2030 жылға қарай егіс алқаптарының 15% суды үнемдеу технологияларына көшірілетіні атап көрсетілді. Сонымен бірге аграрлық ғылымды дамыту, сынақтық аграрлық-инновациялық кластерлер құру және агроөнеркәсіп кешенін дамыту жоспарына түзетулер енгізу міндеттері көрсетілді.
Басым бағыт
Су үнемдеу технологияларын кеңейту және егіншілік тиімділігін арттыру.
Қажетті қадам
Аграрлық ғылымды күшейту, инновациялық кластерлерді дамыту.
Қазіргі экологиялық білім берудің мақсаты мен міндеттері
- Негізгі мақсат: қоғамдық сананы экологизациялау.
- Негізгі міндет: адамның өмір сүру барысында қалыптасатын рухани ортасын сақтау.
- Қоғамдық мәселелерді және өзі тіршілік ететін ортаны басқаруды белсенді әрі көрегендікпен шеше алатын жеке тұлғаның дамуына ықпал ету.
Мектептегі оқыту: пән ретінде және пәнаралық байланыс
Экологиялық білім беруді жалпы білім беретін мектептерде барлық сынып деңгейінде жүйелі түрде енгізу қажет. Бұрын экологиялық білім беру жеткілікті деңгейде дамымағаны белгілі. Қазіргі уақытта оны жеке пән ретінде де, сондай-ақ пәнаралық байланыс арқылы да қолдану мектеп үшін аса маңызды.
Құқықтық негіз
ҚР Конституциясының 31-бабында мемлекет адамның өмірі мен денсаулығына қолайлы қоршаған ортаны қамтамасыз етуге және табиғатты қорғауға міндетті екені көрсетілген.
1997 жылғы 15 шілдеде қабылданған «Қоршаған ортаны қорғау туралы» заңның 73–74-баптарында экологиялық білім мен тәрбиенің жалпыға бірдейлігі және үздіксіздігі қарастырылған. Бұл қағидалар ҚР «Білім туралы» заңында да бекітілген.