Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы
Есенжанов Хамза Ихсанұлы
Қазақ прозасының көрнекті өкілі, қоғам мен адам тағдырын кең тыныспен суреттеген жазушы.
- Туған жылы
- 1908
- Туған жері
- Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданы
- Қайтыс болғаны
- 1974, Алматы
- Мансабы
- Жазушы
Негізгі шығарма
«Ақ Жайық» трилогиясы
Батыс Қазақстандағы тарихи кезеңді кең панорамада бейнелейтін эпикалық туынды.
Өмірбаяны және қызмет жолы
Есенжанов Хамза Ихсанұлы (25.12.1908, Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданы — 05.12.1974, Алматы) — жазушы. Алматы зоотехникалық-малдәрігерлік техникумын (1928) және Алматы мемлекеттік университетін (бұрынғы ҚазПИ) бітірді (1933). 1934—1936 жылдары Ленинградтағы (қазіргі Санкт-Петербург) мемлекеттік өнертану институтының аспирантурасында оқыды.
Атқарған қызметтері
- Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының жауапты хатшысы (1932—1933).
- КСРО Ғылым академиясының Қазақ филиалында әдебиет пен фольклор секторының меңгерушісі (1936—1937).
- Қазақ мемлекеттік филармониясының, кейін Қазақ опера және балет театрының директоры.
- ҚазПИ-де орыс әдебиеті тарихынан сабақ берді.
ХХ ғасырдың 30-жылдары республикалық басылымдарда «Үлеңтінің жағасында», «Қызыл құмақ», «Күшке — күш» әңгімелері және «Жер шарында» пьесасы жарияланды. 1938 жылы жалған саяси айып тағылып, 20 жылға жуық сталиндік қуғын-сүргіннің зардабын тартты. Елге оралғаннан кейін, 1956 жылдан бастап өнімді шығармашылық еңбекке кірісті.
Шығармашылығы
Жазушының басты еңбегі — «Ақ Жайық» трилогиясы (1-кітап, 1957; 2-кітап, 1959; 3-кітап, 1965). Бұл шығарма Батыс Қазақстандағы тұтас бір тарихи кезеңнің оқиғаларын қамтып, халықтың бостандық пен бақыт жолындағы күресін кең өрісте суреттейді.
Жиынтық бейнелер
Хакім, Әлібек, Әділбек, Мүнариа, Шолпан, Нұрым секілді кейіпкерлер арқылы ерлік, қайсарлық, азаматтық ұстаным жинақталып беріледі.
Тарихи тұлғалар
Дмитриев, Әйтиев, Қаратаев, Белан және басқа да нақты өмірде болған адамдардың тағдыры көркемдік дәлдікпен бейнеленеді.
Трилогияның жалғасы және эпикалық тұтастық
1963 жылы «Көп жыл өткен соң», ал 1970 жылы «Ағайынды Жүнісовтер» романдары жазылды. Бұл туындыларда жаңа өмір құрған елдің сан қырлы тұрмыс-тіршілігі, әділет үшін күрес және адамның азамат ретінде қалыптасуы көрсетіледі.
«Ақ Жайық» трилогиясы мен «Көп жыл өткен соң» роман-дилогиясы бірігіп, 5 кітаптан тұратын тұтас эпопея сипатында қабылданады.
Өмірінің соңғы жылдары «Қарт қазақ», «Жайын ілерде», «Жар» және басқа да әңгіме-очерктерін, әдеби-сын мақалаларын жазды. 1978—1981 жылдары жазушының 6 томдық шығармалар жинағы жарық көрді.
Аудармалары және ағартушылық еңбегі
Есенжанов қазақ оқырманына әлем әдебиетінің таңдаулы үлгілерін аударып жеткізді. Ол М. Шолоховтың «Тынық Дон» романының 1 және 4-кітаптарын, И. С. Тургеневтің «Рудин» романын, И. П. Шуховтың «Үшпенділік» романын, А. С. Пушкиннің «Дубровский» повесін және басқа да шығармаларды қазақ тіліне аударды.
Сонымен қатар бастауыш және орта мектептерге арналған оқулықтар жазып, ағартушылық бағыттағы еңбегімен де танылды.
Марапаты
Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1967).