Мүйіз тектес өрнектер - мүйізді бейнелейтін өрнек
5-сынып · Үйірме жұмысы
Ою-өрнек түрлері
Бұл сабақта қазақ халқының ою-өрнек әлемімен танысып, оның жасалу жолдарын тәжірибе арқылы меңгереміз. Ою-өрнектің мәнін түсініп, үлгіні дәл әрі әсем орындауға дағдыланамыз.
Білімділік
Қазақ ою-өрнек түрлерімен таныстыру, жасалу тәсілдерін үйрету.
Дамытушылық
Қол икемділігін арттыру, шеберлікті дамыту.
Тәрбиелік
Өз бетінше жұмыс істеуге үйрету, эстетикалық талғам қалыптастыру.
Сабақ туралы қысқаша
Сабақтың типі
Білім мен дағдыны қалыптастыру
Әдістері
Түсіндіру, сарамандық жұмыс
Көрнекіліктер
Слайдтар, схема, өрнек үлгілері, суреттер
Пәнаралық байланыс
Биология, бейнелеу өнері, математика
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу.
- Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
II. Жаңа сабаққа дайындық
Қолөнер бұйымдарын еске түсіру: сандық, домбыра, киіз, кілем, ұлттық киім, зергерлік бұйымдар және т.б.
III. Жаңа сабақ
1) “Ою-өрнек” ұғымы және қысқаша тарихы
Ата-бабамыз қолөнерді дамытып, ұрпаққа мұра етіп қалдырған. Жасалған бұйымдардың көбін табиғатпен байланыстыра отырып, ою-өрнекпен безендірген.
“Ою-өрнек” ұғымы “орнамент” түсінігімен сабақтас: мағынасы — сәндеу, әсемдеу.
2) Ою-өрнектің қолданылуы және топтары
Әр өрнектің астарында мағына болады. Үлгілерді слайд арқылы көрсетіп, мағынасын талдаймыз.
Жұлдыз өрнегі
Аспандағы жұлдыз бейнесіне ұқсайды. Көбіне кілемдерде қолданылады.
Мүйіз тектес өрнектер
Мүйізді бейнелейді. Ұлттық киімдерде, киіз және алаша бұйымдарында жиі кездеседі.
Геометриялық өрнектер
Ағаш бұйымдары мен түрлі сәндік заттарда қолданылады.
Гүл өрнегі
Табиғаттағы өсімдік әлемін бейнелейді, сәндік әшекейлеуде кең таралған.
3) Неге оюды өзіміз жасай білуіміз керек?
Ұлттық қолөнер бұйымдарын жасап игеру үшін ою-өрнекті өз қолымызбен құрастырып, дәл орындауды үйрену маңызды.
Практикалық тапсырма
- Қарапайым ою түрін ойып, қағазға жапсыру.
- Өрнекті бетке ретімен орналастыру (композицияны сақтау).
- Ою-өрнек екі жағынан симметриялы болуы керек (мысалы, “қошқар мүйіз”).
- Түстер үйлесімді, жарасымды таңдалуы тиіс (слайдтағы үлгілермен салыстыру).
4) Үш бүктеу тәсілі
Қағазды үш рет бүктеп, өрнек қию арқылы симметрия алудың тәсілдері схема бойынша көрсетіледі.
5) Қиып-жапсыру жұмысы және қауіпсіздік
Оқушылар қағаздан өрнек қиып, жапсырмалау жұмыстарын орындайды. Қайшымен жұмыс істеу кезіндегі техника қауіпсіздік ережелері міндетті түрде еске түсіріледі.
IV. Сабақты бекіту (кестемен жұмыс)
| Сұрақтар | Жауапқа нұсқау |
|---|---|
| Ою-өрнек неше топқа бөлінеді? | Топтарын атау, мысал келтіру. |
| Жұлдыз өрнегі қандай бұйымдарда қолданылады? | Кілемдер, сәндік бұйымдар. |
| Ою-өрнекті ретімен орналастыруды не деп атаймыз? | Композиция (орналастыру тәртібі). |
| Көбіне қолданылатын өрнек түрі қайсы? | Мысал: мүйіз тектес өрнектер (қошқар мүйіз). |
V. Сабақты қорыту
Оқушылардың орындаған жұмыстары талданып, симметрия, ұқыптылық, түстер үйлесімі және композиция талаптары бойынша кері байланыс беріледі.
VI. Үй тапсырмасы
Әртүрлі ою түрлерін ойып, орындау техникасын үйрену (қағазда бірнеше нұсқа дайындау).