Қазақша рефераттар

Дауысты және дауыссыз дыбыстарға талдау

Сабақтың тақырыбы

Фонетикадан өткенді қайталау.

Сабақтың түрі

Сайыс сабақ (топтық сайыс).

Әдістер

Сұрақ-жауап, көрнекілікпен жұмыс, түрлі ойындар.

Пәнаралық байланыс

Әдебиет, математика.

Сабақтың мақсаттары

Білімдік

Оқушылардың фонетика бөлімінен алған білімдерін еске түсіріп, пысықтау және негіздеу.

Тәрбиелік

Мақал-мәтелдер мен жұмбақтарды пайдаланып, Абай шығармаларынан үзінді келтіре отырып, оқушыларды адамгершілікке және имандылыққа тәрбиелеу.

Дамытушылық

Фонетикалық талдау дағдысын жетілдіру; ойын түрлері арқылы оқушылардың ойлауын дамыту; тапқырлық пен ізденімпаздық қасиеттерін қалыптастыру.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушыларды сабақтың тақырыбы, мақсат-міндеттері, түрі және негізгі әдістерімен таныстыру.
  • Тақырыпты нақтылау.
  • Бағдарлаушы сұрақтар арқылы өткен білімді еске түсіру.

Бағдарлаушы сұрақтар

  1. Фонетика бөлімі нені зерттейді?
  2. Дауысты және дауыссыз дыбыстарды ата.
  3. Буын деген не? Оның түрлері қандай? Мысал келтір.
  4. Үндестік заңына мысал келтір.

Топтарға бөлу

Оқушылар екі топқа бөлінеді, топ басшыларын сайлайды және топтар бір-бірін таныстырады (аты, ұраны, әні).

Топ атаулары

  • I топ: «Алғырлар»
  • II топ: «Тапқырлар»

Сайысты бастау тәртібі

Екі топтың басшылары сандықшадан нөмірі бар асық алып, асықты иіреді. Асық қалай түссе, сол топ жауап беруді бастайды.

1-тапсырма

Әр топтан 2 оқушы шығып, «Дауысты дыбыстар» және «Дауыссыз дыбыстар» кестесін толтырады (топтық жұмыс).

II. «Жаңылдырсаң да жаңылмаймын» ойыны

Екі топ бір-біріне жаңылдырғыш (қалжың-логикалық) сұрақтар қояды.

I топ сұрақтары

  1. Қолда буын көп пе, аяқта буын көп пе?
  2. Сөз құрамында дыбыс көп бола ма, буын көп бола ма?
  3. Шалға қарағанда балада не көп?

II топ сұрақтары

  1. Қай буында дыбыс көп болады: ашықта ма, тұйықта ма, бітеуде ме?
  2. «Бота мен қозы ұқсас» дейді. Олар қалай ұқсас болуы мүмкін?
  3. Ерінде еріндік бар ма? Езуде езулік нешеу?

III. Викториналық сұрақтар

  1. Әліпбидегі сегізінші әріптен басталатын өзен атаулары: Ертіс, Есіл, Еділ (т.б.).
  2. Екі әріптен ғана құралған планета атауында әліпбидегі қай әріптер қолданылады? Ай — 1 және 13-әріптер.
  3. Бірінші және он бірінші әріптен құралған сөз қай сөздің антонимі? Аз.
  4. Әліпбидегі бірінші әріп пен ең соңғының алдындағы әріптен құралған сөз қай аңның атауы? Аю.
  5. Әліпбидегі жетінші, жиырмасыншы, жиырма екінші әріптерді тіркеп жазсаң, балалар ойынына қажет заттың атауы шығады: Доп.

IV. «Ең ұзақ сөз» ойыны

Тақтада орындалады. Әр топтан 2 оқушы шығып, қазақ тіліндегі 33 әріптен тұратын сөзді тауып, оны буынға бөледі.

Үлгі

Қа-на-ғат-тан-ды-рыл-ма-ған-дық-та-ры-ңыз-дан

V. Сөзжұмбақ: «С»-дан басталатын 8 сөз

Берілген алғашқы әріпке сүйеніп, төмендегі бос торкөздерге «С» әрпінен басталатын 8 сөз жазыңдар.

Анықтамалар

  1. Сұйық зат
  2. Зат немесе құбылыс атауы
  3. Дақыл атауы
  4. Жемістің аты
  5. Қарудың аты
  6. Жоғары оқу орнының оқушысы
  7. Өсімдік атауы
  8. Студентке төленетін айлық

Жауап үлгілері

  • 1. Су
  • 2. Сөз
  • 3. Сұлы
  • 4. Сәбіз
  • 5. Семсер
  • 6. Студент
  • 7. Сарымсақ
  • 8. Стипендия

VI. Перфокартамен жұмыс

Берілген сөздерді тиісті буын түріне орналастырып, «+» белгісімен белгілеңдер: ашық буын, тұйық буын, бітеу буын.

№ Сөз Ашық буын Тұйық буын Бітеу буын
1 Аң — — +
2 Оң — — +
3 Отын + — —
4 Егін + — —
5 Жол — — +
6 Жел — — +
7 Өмір — — +

Ескерту: Кесте сабақта оқушы орындауына ыңғайлы болу үшін үлгі ретінде берілді; мұғалім қажетіне қарай бос «+» ұяшықтарын қалдырып қолдана алады.

VII. Жұмбақтар

Топтар бір-біріне оқу-білім тақырыбы бойынша үш-үштен жұмбақ жасырады.

VIII. Топ басшыларының сайысы: «Кім тез тауып жаза алады?»

1-тапсырма

Көрсетілген әріптердің дұрысын орнына қойып, сөздің мәнін түсіндіріңдер:

  • а) Шег(г)ара; Бас(шы); Сөз(зіз).
  • ә) Қорғам(н)бек; Жам(н)пейіс; Сәң(н)қой.

2-тапсырма

Орнында отырған оқушылар тез арада бітеу буынды тоғыз құстың атын жазуы керек.

Үлгі жауаптар: тарғақ, бүркіт, қызғыш, торғай, кептер, сұңқар, байғыз, тұйғын, құзғын.

IX. Карточкамен жұмыс: фонетикалық талдау

Екі топтан екі оқушы шығып, берілген үзінділерге дыбыстық талдау жасайды: дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажыратады.

1-карточка (Абай)

Ақыл мен қайрат жол табар
Қашқанға да қуғанға.
Әділет, шапқат кімде бар,
Сол жарасар туғанға.

2-карточка (Абай)

Тоты құс түсті көбелек,
Жаз сайларда гулемек.
Бәйшешек солмақ, күйремек,
Көбелек өлмек, сиремек.

X. Оқулықпен жұмыс

184-жаттығу.

XI. «Кім көп мақал біледі?»

Мақалдардың екінші сыңарын табыңдар (ауызша).

  1. Ашу — дұшпан, ақыл — дос.
  2. Ақ — ақталар, қара — байланар.
  3. Сабыр түбі — сары алтын.
  4. Жігіт бір сырлы, сегіз қырлы болсын.
  5. Аузында әзілі жоқтың қолында қолшоқпары бар.

Қорытынды

Ойын қорытындысы: сайыс нәтижесін шығару.

Бағалау: оқушылардың білімін бағалау.

Үй тапсырмасы: фонетикадан өткенді қайталау.