Мәтін үзінділерін ерекшелеу
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларға мәтінді немесе оның үзінділерін ерекшелеу тәсілдерін үйрету; негізгі форматтау режімдерін қолдану; мәтінді туралау, жоларалық интервал, тасымалды орналастыру сияқты құжатты пішімдеу дағдыларын қалыптастыру.
Дамытушылық
Оқушылардың компьютерге қызығушылығын арттыру; ойлау қабілетін және танымдық белсенділігін дамыту; компьютермен жұмыс істеу шеберлігін шыңдап, алған білімін тәжірибеде қолдануға дағдыландыру.
Тәрбиелілік
Жүйелілікке, ұқыптылыққа, іскерлікке және тиянақтылыққа тәрбиелеу.
Сабақ барысы
Төмендегі құрылым сабақтың логикасын сақтап, кезең-кезеңімен әрекет етуге көмектеседі.
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен амандасу, қатысымды тексеру, жаңа сабаққа назар аударту.
2) Өткен материалды қайталау (тест/сұрақ-жауап)
Дайын тест бағдарламасы арқылы тексеру жүргізіледі. Қайталау тақырыптары: мәтінді теру ережелері, мәтін бойымен жылжыту.
Қайталау сұрақтары
- Жаңа азат жолды бастау үшін қай пернені басу қажет?
- Caps Lock пернесінің қызметі қандай?
- Қосымша сандарды қосу пернесінің атауы қандай?
- Delete пернесі қандай қызмет атқарады?
- Page Up және Page Down пернелері мәтінде қандай жұмыс атқарады?
3) Жаңа тақырыпты түсіндіру
Тақырыпты ашу үшін оқушылар жасырылған сөздерді орыс тіліндегі нұсқасынан қазақшаға аударып, негізгі терминдерді анықтайды. Осы терминдер арқылы сабақ тақырыбы тұжырымдалады.
Жасырылған сөздер
- Мәтін
- Қаріп
- Азат жол (жаңа ой)
- Пішім
Сабақ тақырыбы
Мәтін үзінділерін ерекшелеу. Қаріп. Абзацты пішімдеу
Негізгі ұғымдар
- Мәтін
- Белгілі бір тақырып төңірегіндегі өзара байланысқан ақпаратты жеткізетін мазмұнды сөйлемдер тізбегі.
- Қаріп
- Белгілі бір алфавиттің әріптері, сандары және таңбалары бейнеленетін символдар жиынтығы (қаріп түрі).
- Азат жол (абзац)
- Мәтіннің әр бөлігін жаңа жолдан бастап, әдетте аздап шегініспен беру тәсілі. Мағынасы жақын ойларды бөліп, жаңа ойдың басталғанын білдіреді.
- Пішім (формат)
- Құжаттағы мәтіннің орналасу тәсілі мен құрылымы: туралау, интервал, шегініс, қаріп параметрлері және т.б.
Мәтін үзінділерін ерекшелеу тәсілдері (Word)
Мәтінді ерекшелеу үшін тышқан және пернетақта қолданылады. Word-та бірнеше жылдам әдіс бар:
- 2x Сөзді белгілеу үшін сөздің үстінен тышқанмен екі рет шертіңіз.
- 3x Сөйлемді белгілеу үшін тышқанның сол жақ батырмасын үш рет шертіңіз.
- Ctrl + A Барлық мәтінді толық белгілеу үшін Ctrl + A пернелер үйлесімін басыңыз.
- 3x Абзацты белгілеу үшін сол жақ батырманы үш рет шерту жеткілікті.
Қаріп (Font) параметрлері
Мәтінді белгілегеннен кейін Формат → Шрифт командасы арқылы қаріп терезесін ашуға болады. Мұнда қаріп түрін, өлшемін, түсін, көлеңкесін, қалың/қиғаш жазылуын және асты сызуды баптайсыз.
Абзац (Paragraph) параметрлері
Қаріп параметрлерінен кейін Формат → Абзац командасын орындаңыз. Ашылған терезеде мәтінді солға/ортасына/оңға/екі жаққа туралау, жоларалық интервалды өзгерту, шегіністерді және арақашықтықтарды орнату ыңғайлы.
4) Түсінуді тексеру (тапсырмалар)
Тапсырма №1: Терминдердің ағылшынша аудармасы
Сократ бағдарламасын қолдана отырып, терминдердің ағылшын тіліндегі баламасын табыңыз.
| Қазақша | Орысша | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Мәтін | Текст | Text |
| Қаріп | Шрифт | Font |
| Азат жол | Абзац | Paragraph |
| Пішім | Формат | Format |
Тапсырма №2: Мәтінмен жұмыс
Берілген мәтінде сөзді, сөйлемді және абзацты ерекшелеуді орындаңыз.
Үзінді: «Мәтінді теру ережесі»
Мәтінді енгізер алдында жүгіргіні (курсорды) мәтінді енгізу орнына апарып, мәтінді қай жерге енгізетініңізді көрсету қажет. Егер сіз жаңа құжат ашып отырсаңыз, жүгіргі өздігінен құжаттың бас жағына орналасады. Мәтіндік редакторлардың көпшілігі сияқты Word мәтінді жолдарға бөліп, сөздер арасында бос орындар қалдырып отырады. Жаңа абзац бастау үшін Enter пернесін басу қажет.
Тапсырма №3: Дайын тест бағдарламасымен жұмыс
Электронды тест бағдарламасында «Информатика» пәні бойынша сұрақтар енгізіңіз.
Сұрақ 1
Информатика пәні қай сыныптан бастап оқытылады?
- А) 1-сынып
- Ә) 5-сынып
- Б) 9-сынып
- В) 11-сынып
Сұрақ 2
Қандай мәтіндік редакторлар бар?
- А) Word, WordPad, Блокнот
- Ә) Paint, Avast
- Б) Doctor, Text
- В) WordPad
5) Бекіту сұрақтары
- Мәтін үзінділерін қандай жолдармен ерекшелеуге болады?
- Қаріп және Абзац терезелерін қалай ашамыз?
- Баяндама немесе реферат жазғанда қаріп өлшемін әдетте қанша қоямыз?
- Абзац басындағы шегіністі жасау үшін қай перне қолданылады?
- Көшіру (Copy) амалын қандай пернелер үйлесімімен орындаймыз?
6) Қорытындылау
Оқушылар компьютерде ТестИВТ бағдарламасы арқылы қорытынды тест тапсырады.
7) Бағалау
ТестИВТ бағдарламасындағы нәтиже талданып, оқушылардың жетістігіне қарай мадақтама беріледі.
8) Үй тапсырмасы
- Оқулықтан 167-беттегі §21 тақырыбын оқып, бақылау сұрақтарына жауап беру.
- Өткен тақырыптар бойынша 5–10 сұрақтан тұратын тест құрастыру.
Қысқаша түйін
Бұл сабақта оқушылар Word бағдарламасында мәтін үзінділерін дұрыс ерекшелеуді, қаріп параметрлерін баптауды және абзацты пішімдеу тәсілдерін (туралау, интервал, шегініс) қолдануды меңгереді. Нәтижесінде мәтіндік құжатты сауатты, оқуға жеңіл және талапқа сай рәсімдеу дағдысы қалыптасады.