Баяндама Ұрпақ тәрбиесі - баршамызға ортақ Адам тәрбиелеу ұлы міндет
Ұрпақ тәрбиесі — баршамызға ортақ
Адам тәрбиелеу — ұлы міндет. Бұл міндет әрқашан үлкен жауапкершілікпен, табанды еңбектің нәтижесінде ғана жүзеге асады. Ертеңгі күннің бүгінгіден нұрлырақ болуына ықпал етіп, қоғамды алға бастайтын негізгі күш — білім.
Кез келген елдің өсіп-өркендеуі, өркениетті әлемде өз орнын алуы ұлттық білім жүйесінің даму бағытына тікелей байланысты. Сондықтан да Қазақстанның ұзақ мерзімді даму басымдықтары қатарында білімнің аталуы — заңды құбылыс.
Егемен еліміздің келешегі үшін дені сау, рухы мықты, жауапкершілігі жоғары тұлғаны тәрбиелеп қалыптастыру — ортақ міндет. Бала — ғұмыр жалғасы, тіршілік тірегі. Әр халық ең алдымен үмітін ұрпағынан күтеді; отын өшірмей, түтінін түтететін болашақ иесін өсіруді мақсат етеді.
Жасөспірімдік кезең: еліктеу және қалыптасу
Бала тезірек өсіп-жетілгісі келеді: ер бала ержетуді, қыз бала бойжетуді аңсайды. Үлкендерше сөйлеп, үлкендерше киініп, үлкендердің әрекетін қайталау арқылы өзін ересек етіп көрсеткісі келеді.
Осы кезеңде бағыт-бағдар беру ерекше маңызды. Өйткені мінез, дағды, өмірлік ұстаным көбіне дәл осы уақытта қалыптаса бастайды.
Қауіпті әдеттер және ортақ жауапкершілік
Бүгін біз ғасырлар тоғысында өмір сүріп отырмыз. Қазіргі жастар арасында адам ағзасына зиянын тигізіп, орны толмас өкінішке алып келетін темекі мен ішімдікке әуестену көбейіп барады. Бұған қоса, ғасыр дертіне айналған есірткі де қауіп төндіруде.
Мұндай әдеттер тамыр жайған ортадан толыққанды, елжанды азаматтың қалыптасуы қиындайды. Жаман әдет жұқпалы дерт секілді: оған қарсы тұру үшін әркім өзінен бастап, қоғам болып жұмылу қажет.
Тәрбиенің уақыты мен орны
Үнді халқында мынадай нақыл сөз бар: «Жақсы мен жаманның айырмасы сиыр мен жыланның айырмасындай: бірі шөпті сүтке айналдырады, ал екіншісі шөпті уға айналдырады». Тәрбие де дәл сол сияқты: орнымен, уақытымен берілмесе, үстірт әрі негізсіз айтылған ақылдың нәтижесі мардымсыз болады.
«Жат әдеттен аулақ бол» деп құр сөзбен ескерту жеткіліксіз. Ең алдымен ата-ана өз ісімен үлгі көрсетуі керек. Баланың көз алдында айтылған сөз бен жасалған әрекет үйлеспесе, тәрбиенің ықпалы әлсірейді.
Отбасылық ахуалдың әсері
Отбасындағы кикілжің, ұрыс-керіс секілді жағымсыз жағдайлар баланың психологиясына кері ықпал етеді. Жылы қарым-қатынас, өзара сыйластық және тұрақты тәртіп — бала бойындағы сенім мен жауапкершілікті қалыптастыратын негізгі орта.