Диалогтік оқыту әдісінің тиімді жолдарын анықтау мақсатында жұмыстар жүргізу
Ағылшын тілі сабағында диалогтік оқытудың тиімділігі
Жеке тұлғалық тұрғыдан оқытудың мәні — оқушының қажеттілігі мен қызығушылығын қанағаттандыру, баланың өзіне тән тұлғалық сапаларын ашу, өзіндік даму траекториясын айқындау. Сонымен бірге мұғалім–оқушы және оқушы–оқушы арасындағы өзара сыйластыққа негізделген қарым-қатынасты қалыптастыру — бүгінгі білім берудің басты талабы.
Мұғалімнің рөлі
Мұғалімдерге арналған нұсқаулықта (Strong, Ward & Grant, 2011) мектеп жұмысы мен оқушы жетістігін өрістетудегі негізгі тұлға — мұғалім екені атап көрсетіледі (МАН, 9-бет). Сондықтан әр ұстаз кәсіби ізденісін үздіксіз жалғастырып, әдістемелік қорын жүйелі түрде толықтырып отыруы қажет.
Зерттеу мақсаты мен міндеттері
Мектептегі тәжірибе кезеңінде зерттеу тақырыбын «Ағылшын тілі пәніндегі диалогтік оқытудың тиімділігі» деп алып, диалогтік оқыту әдісін қолдану арқылы оның сабақ нәтижесіне ықпалын анықтауды мақсат еттім.
Жоспарлау
Орта мерзімді жоспарға сүйене отырып, қысқа мерзімді жоспарлар құрастырылды.
Оқыту тәсілі
Диалогтік тәсіл арқылы ынтымақтастықтағы топтық жұмыс ұйымдастырылып, сын тұрғысынан ойлауды дамытуға басымдық берілді.
Міндеттер
- Диалогтік оқытудың тиімділігін анықтау үшін әріптестермен іс-тәжірибе алмасу.
- Диалогтік оқыту әдісін тиімді қолданудың жолдарын айқындауға бағытталған жұмыстар жүргізу.
- Оқушылардың оқу әрекетін бақылау және талдау арқылы өзгерістерді зерттеу.
Теориялық негіз
Шетелдік ғалымдардың зерттеулері күнделікті сабақта қолданылатын диалогтік оқытудың елеулі нәтижелерге жеткізетінін көрсетеді. Мерсер мен Литлтон (2007) диалогтің оқушы қызығушылығын арттырып қана қоймай, білім деңгейінің өсуіне де ықпал ететінін атап өтеді.
Выготскийдің оқыту моделінде білім алу үдерісі диалог арқылы жүретіні негізделеді. Оқушының білім деңгейін ілгерілетуде әлеуметтік қолдау көрсететін мұғалімнің рөлі ерекше. Оқушылардың сыныптастарымен және мұғаліммен диалог құру мүмкіндігі болған жағдайда оқыту жеңілдейді. Талданатын идеялар оқушы түсінігінің толық бөлігі болмаса да, ЖАДА аясында қарастырылғандықтан, оқыту табысты болады (МАН, 98-бет).
Сабақ тәжірибесінен мысал (6-сынып)
Ұйымдастыру
10 оқушыны 5 оқушыдан екі топқа бөліп, тақырыптық диалогтар арқылы тілдік қарым-қатынасқа жағдай жасалды. Оқушылар диалог мәтінін оқып, түсініп, аударып, өз ойларын еркін жеткізуге бағытталған тапсырмалар орындады.
Тақырыптар
Т. Аяпованың ағылшын тілі оқулығының соңғы тараулары бойынша: «Астанаға барғым келеді», «Каникулда қай жаққа барғың келеді?», «Каникулды қалай өткізгің келеді?».
Диалогті бастау сұрақтары
- Астана қандай қала?
- Кім Астанада болды?
- Кім Астанаға барғысы келеді?
Топтастыру стратегиясы
«Астана» сөзі жазылған ментальді карта арқылы оқушыларды екі топқа бөліп, «қандай ассоциация береді?» деген тапсырма берілді. Оқушылар әдемі қала, жаңа қала, елорда, Хан Шатыр, Бәйтерек, Пирамида сияқты сөздерді енгізді.
Ағылшын тілінде сөйлем құрастыру
Ментальді карта толтырылғаннан кейін оқушылар сөздерді ағылшын тіліне аударып, қысқа сөйлемдер құрастырды. Мысалы:
- Astana is the capital of Kazakhstan.
- Astana is a new city.
- Astana is a modern city.
- The Baiterek Monument is a new building.
Қорытынды
Диалогтік оқыту оқушыларды сөйлетуге, бірін-бірі тыңдауға, ойын дәлелдеуге және бірлесіп жұмыс істеуге жүйелі түрде үйретеді. Ағылшын тілі сабағында бұл тәсіл тілдік ортаға жақын жағдай жасап, сөздік қорды кеңейтуге және оқу белсенділігін арттыруға тиімді ықпал етеді.