Сәлеммен Сиқыршы бала
Жүру барысы
Саяхат формасындағы оқу әрекеті: балалар орманға аттанып, тапсырмалар арқылы ертегі кейіпкерлерімен кездеседі және сиқырлы таяқшаны іздейді.
Кіріспе: «Шаттық шеңбері»
Кел, балалар, күлейік,
Күлкіменен түлейік!
Қабақ түйген не керек,
Көңілді боп жүрейік!
Кел, балалар, күлейік!
Күлкіменен түлейік!
Күлкі көңіл ашады,
Күліп өмір сүрейік!
Таңғалдыру сәті: қағаз ұшақ және хат
Осы сәтте бөлмеге қағаздан жасалған тікұшақ ұшып келеді. Тәрбиеші балалардан оның не екенін сұрап, ішін ашып көруді ұсынады. Балалар таңдана келіседі.
Тәрбиеші
Балалар, мынау хат екен. Ішінде не жазылғанын оқып берейін бе?
Балалар
Иә!
Хаттың мазмұны
«Балалар, мен сендердің достарың — Сиқыршы баламын. Жаңа жыл мерекесінде сендерге қонаққа келіп, шыршаны жағуға көмектескен едім. Мені ұмытпаған боларсыңдар. Қазір сендердің көмектерің керек. Менің сиқырлы таяқшамды Мыстан кемпір тартып алып, орманға лақтырып жіберді, ал мені Ертегілер еліндегі қамалға қамап тастады. Өзім шыға алмай жатырмын. Сиқырлы таяқшамды тауып бере аласыңдар ма? Сол таяқшамен сиқыр жасап, қамалдан шығар едім. Сәлеммен, Сиқыршы бала».
Тәрбиеші балалардан: «Сиқыршы балаға көмектесеміз бе?» — деп сұрайды. Балалар: «Иә, көмектесеміз!» — деп жауап береді.
Саяхатқа дайындық
Орманға бару үшін қажетті құралдар бірге дайындалады:
- жолдорба
- бал
- бауырсақ
- дәке
- мақта
- йод
- арқан
Балалар көздерін жұмып, бір-бірінің иығынан ұстап, тәрбиешінің соңынан ереді. Орман әуені қосылады. Көздерін ашқанда, олар өздерін орманда сезінеді.
Орманға келу: көпір және алғашқы кездесулер
Тәрбиеші балаларды көпірден абайлап өтуге шақырады: «Өзенге түсіп кетпеңдер!» Алдарынан үйшік көрінеді. Балалар есігін қағып көреді.
Қоянның тапсырмасы: ертегіні таны және айтып бер
Үйшіктен қоян шығып: «Ой, ой, ой, сендер қайдан жүрсіңдер?» — деп сұрайды. Балалар қоянмен амандасады.
Балалар
Біз орманға Сиқыршы баланың сиқырлы таяқшасын іздеп келдік. Бізге көмектесе аласыз ба?
Қоян
Бір шартым бар: мен ертегілер үзінділері бейнеленген кубты жерге лақтырамын. Қай сурет түссе, сол ертегіні айтып беріңдер.
Кубтан «Бауырсақ» ертегісінің суреті түседі. Балалар ертегіні айтып береді.
Баланың орындауы (Эльнура)
Ұзын құлақ, сұр қоян,
Естіп қалып сыбдырды,
Ойлы-қырлы жерменен
Ытқып-ытқып жүреді.
Қоян балаларды ақылды әрі тапқыр деп мақтап, маңызды дерек айтады: «Сиқырлы таяқшаны қасқырдан көрдім». Содан соң қоштасып, орманға секіріп кетеді.
Қасқырмен кездесу: жақсылыққа жауап және ертегіні тап
Балалар әрі қарай жүріп келе жатқанда, қасқырдың ыңылдаған дауысы естіледі. Дауыс үңгірден шығады: қасқыр қақпанға түсіп қалыпты. Балалар тәрбиешімен бірге қақпанды ашып, көмектеседі.
Қасқыр кенеттен тап бермек болады. Тәрбиеші балаларға ой тастайды: «Қасқырдың ісі дұрыс па? Жақсылыққа жамандық жасауға бола ма?» Балалар: «Жоқ, дұрыс емес» — деп жауап береді.
Қасқыр
Мен сендерді жеймін, қарным аш.
Тәрбиеші
Бізде қарныңды тойдыратын нәрсе бар.
Тәрбиеші себеттен нан беріп, қасқырды тыныштандырады. Қасқыр нанды жеп болған соң: «Сендерді босатамын, бірақ бір тапсырма бар», — дейді.
Тапсырма: өлең қай ертегіден?
«Шырақтарым, лақтарым, аналарың келді.
Сендерге сүт әкелді, есікті ашыңдар!»
Балалар дұрыс жауап береді: «Қасқыр мен жеті лақ». Қасқыр балалардың тапқырлығына риза болып, оларды босатып, орманға кетеді.
Жол жалғасы: түлкі көрінеді
Балалар алға жылжи береді. Алдарынан тағы бір үңгір шығады. Үңгірдің ішінен түлкі шығып: «Сендер орманда не істеп жүрсіңдер?» — деп сұрайды.
Балалар жауап береді: олар Сиқыршы баланың сиқырлы таяқшасын іздеп жүр және көмек сұрайды.
Бұл бөлім бастапқы мәтінде осы жерден үзіледі. Келесі қадам әдетте түлкінің тапсырмасымен және сиқырлы таяқшаны табуға апаратын жаңа ишарамен жалғасады.