Ынтымақтың арты игі
Ынтымақ пен бірлік туралы мақал-мәтелдер
Төмендегі таңдамада ынтымақ, бірлік, ұйымшылдық және татулықтың қадір-қасиеті туралы қазақтың нақыл сөздері жинақталды. Мақал-мәтелдер өмірдің берекесі көптің келісімінде, елдің қуаты бірлікте екенін әр қырынан айқындайды.
Негізгі ой
«Ырыс алды – ынтымақ», «Бірлік болмай – тірлік болмас» деген түйін бір-ақ нәрсені меңзейді: елдің берекесі де, үйдің тынысы да — өзара келісім мен ұйымшылдықта.
Мақал-мәтелдер топтамасы
Ынтымақ пен береке
- Ырыс алды – ынтымақ.
- Ынтымақ жүрген жерде, ырыс бірге жүреді.
- Ынтымақтың арты – игі.
- Береке көзі – бірлікте.
- Байлық байлық емес, бірлік – байлық.
Бірлік пен тіршілік
- Бірлік болмай – тірлік болмас.
- Біршілік болмай – тіршілік болмайды.
- Күш – бірлікте.
- Тірліктің күші – бірлікте.
- Ұйымдасқан ұтады.
Ұйым, ортақ іс
- Бір жеңнен қол шығар, бір жағадан бас шығар.
- Қол жұмылмай – жылынбайды.
- Саусақ бірікпей – ине ілікпейді.
- Ауыл болса – қауым бол.
- Кеңеспен шешкен шешімнің кемісі болмас.
Татулық пен береке
- Ағайын тату болса – ат көп, абысын тату болса – ас көп.
- Тату елдің тамағы таусылмайды.
- Ұрыстың арты – реніш, татулықтың арты – кеніш.
- Берекені көктен тілеме, бірлігі мол көптен тіле.
- Адамның күні – адаммен.
Көптің күші, бірдің үні
«Алтау ала болса – ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса – төбедегі келеді.»
Береке — санның көптігінде емес, ниеттің бірлігінде.
«Қырық кісі – бір жақ,
Қыңыр кісі – бір жақ.»
Қайсарлық пен қыңырлықтың арасы — келісімге келу мәдениетінде.
Өзара жәрдем мен ортақ жауапкершілік
- Көптеген жау алады, көмектескен дау алады.
- Біреуге біреу сеп, тамға тіреу сеп.
- Қосылғанның – қолы ұзын, қос керуеннің – жолы ұзын.
- Біріккен бітіреді, ұйымдасқан ұтады.
Түйін сөздер
Қорған
Ынтымақ – бұзылмайтын қорған.
Өлшем
Бірліксіз істе береке жоқ.
Өсиет
Алтын алма, алғыс ал: алтын — жер сыйы, алғыс — ел сыйы.
Дереккөз
«Қазақ және әлем халықтарының таңдаулы мақал-мәтелдері».
Құрастырған: Өтебай Тұрманжанов.